Abductor
n. Çekici (uzaklaştırıcı) kas, abdüktör.
kaçıranlar; ayrıca bkz. Eklerdeki anatomik Kas Tablosu.
Median vücut düzleminden, orta parmağın ekseninden veya ikinci parmak ekseninden uzakta veya baş parmak durumunda, avuç içi düzleminin önünde harekete neden olan kas.
Abductor nedir, ne demek? Tıpta kullanımı
Kolunuzu yana açarken ya da parmaklarınızı birbirinden ayırırken belirli kaslar devreye girer; tıpta abductor, bu uzaklaştırma hareketini yaptıran kası adlandırır. Günlük dilde uzaklaştırıcı kas diyebiliriz. Buradaki uzaklaşma, kasın bulunduğu yere göre vücudun orta hattından veya ilgili bölgenin referans ekseninden ayrılmayı anlatır. Sözcük Latince kökenlidir; uzaklaştırmak, başka yöne götürmek anlamındaki abducere fiilinden gelir. Kabaca ab-dük-tor diye okunur ve Türkçe tıp dilinde abdüktör yazımı kullanılır.
Abdüktör, kasları yaptırdıkları harekete göre tanımlayan bir işlev adıdır. Bu nedenle vücudun farklı bölgelerinde aynı sözcüğü taşıyan kaslarla karşılaşabilirsiniz. Günlük konuşmadaki “Kolumu yana açarken omzum ağrıyor” cümlesi, abdüktör kasların görev aldığı bir hareketi tarif eder; ancak ağrının kaynağını yalnızca bu tarifle belirlemek mümkün değildir.
Abductor hangi terimlerde kullanılır?
Abductor sözcüğü anatomi kitaplarında, ortopedi ve fizik tedavi muayenelerinde, ameliyat notlarında ve kasların değerlendirildiği elektromiyografi raporlarında görülebilir. Bazen kasın Latince adının parçasıdır, bazen de aynı hareketi yapan kas grubunu anlatır. “Kalça abdüktör kas gücünde azalma saptandı” şeklindeki bir rapor cümlesi, bacağı yana açtıran kasların değerlendirmede beklenenden daha güçsüz bulunduğunu belirtir; güçsüzlüğün nedenini ayrıca araştırmak gerekir.
Abductor pollicis brevis, başparmağı avuç içi düzleminden öne doğru kaldıran kısa kastır. Elinizi avuç içiniz yukarı bakacak şekilde masaya koyduğunuzda, başparmağınızı tavana doğru kaldırmanız bu hareketi gözünüzde canlandırabilir. Abductor pollicis longus ise önkolda bulunan, başparmağı özellikle el düzlemi içinde işaret parmağından uzaklaştırmaya yardım eden uzun kastır. Adlardaki brevis kısa, longus uzun, pollicis ise başparmakla ilgili demektir.
Abductor digiti minimi, elde küçük parmağı orta parmağın ekseninden uzaklaştıran kasın adıdır. Ayakta da aynı adı taşıyan, küçük parmağın hareketine katkıda bulunan bir kas vardır; dolayısıyla rapordaki bölge bilgisi önemlidir. Kalça abdüktörleri ifadesi ise tek bir kasın özel adı değil, gluteus medius ve gluteus minimus gibi bacağı yana açmaya katkı veren kasların ortak tanımıdır.
Abdüktör kaslar nasıl çalışır?
Bir abdüktör kas kasıldığında, tendonuyla bağlı olduğu kemiği çekerek eklemde hareket oluşturur. Hareketin yönünü kasın ekleme göre konumu ve çekiş doğrultusu belirler. Kol ve bacak için referans çoğunlukla gövdenin orta hattıdır; el parmaklarında ise orta parmağın ekseni esas alınır. Başparmağın yerleşimi farklı olduğundan, onun uzaklaşma hareketini anlamak için avuç içi düzlemini de hesaba katmak gerekir.
Bu kaslar yalnızca uzvu yana götürmez, bazı durumlarda duruşu da dengeler. Yürürken yük taşıyan taraftaki kalça abdüktörleri, leğen kemiğinin karşı tarafa doğru düşmesini sınırlar. Bu kasların güçsüzlüğü yürüyüşte sallanmaya veya dengeyi korumak için gövdeyi yana eğmeye yol açabilir. Doktorunuzun “Bacağınızı yana açın, ben de karşı yönde bastıracağım” demesi, bu kasların kuvvetini değerlendiren bir muayene isteğidir. Muayenede ağrı nedeniyle hareketi kısıtlamakla gerçek kas güçsüzlüğü birbirinden ayrılmaya çalışılır.
Abductor ile adductor arasındaki fark
Abductor ile adductor yazılışları benzese de hareket yönleri birbirinin tersidir. Abdüktör kas uzaklaştırır, addüktör kas referans hattına yaklaştırır. Kollarınızı yana açmak abdüksiyon, yeniden gövdenize yaklaştırmak addüksiyondur. Kas adı ile hareket adı da farklıdır: abdüktör hareketi yaptıran kası, abdüksiyon ise gerçekleşen hareketi anlatır. Bu ayrım, muayene notunda kasın mı yoksa hareket açıklığının mı değerlendirildiğini anlamanızı sağlar.
Abdüksiyon, her zaman düz biçimde yana gitmek anlamına gelmez; başparmak bunun belirgin örneğidir. Ayrıca abdüktör sözcüğüyle ekstansör sözcüğü eş anlamlı değildir. Ekstansör kaslar genel olarak eklemi açma veya doğrultma hareketi yaptırır. Bir kas, yerleşimine bağlı olarak farklı hareketlere katkıda bulunabildiğinden, adında yazan görev onun bütün işlevlerini kapsamayabilir.
Abdüktör değerlendirmesinde ne sorabilirsiniz?
Raporda abdüktör ifadesi varsa görüşmeyi ilgili kas, bulgu ve günlük işlev üzerinden somutlaştırabilirsiniz: “Burada hangi bölgenin abdüktör kasından söz ediliyor?” sorusu anatomik yeri netleştirir. Güç kaybı belirtilmişse “Bu bulgu ağrıya, kasın kendisine veya onu çalıştıran sinire mi bağlı görünüyor?” diye sorabilirsiniz. Hareket etmekte zorlanıyorsanız “Günlük hareketlerimi ve egzersizlerimi bu bulguya göre nasıl düzenlemeliyim?” sorusu, muayene sonucunu uygulanabilir bir plana bağlar.
Abductor hakkında sık sorulan sorular
Abductor ne demek?
Abductor, ilgili vücut bölümünü referans hattından uzaklaştıran kastır. Türkçe tıp dilinde abdüktör olarak yazılır; adını kasın yaptırdığı hareketten alır.
Abductor nerede bulunur?
Abdüktör kaslar el, ayak, omuz ve kalça gibi farklı bölgelerde bulunur. Hangi kasın kastedildiğini anlamak için terimin yanındaki anatomik ada veya raporda belirtilen bölgeye bakılır.
Abductor ile adductor arasındaki fark nedir?
Abductor uzaklaştıran, adductor yaklaştıran kası ifade eder. Örneğin bacağı yana açmakla gövdeye doğru geri getirmek, bu karşıt görevleri gösterir.
Abductor raporda ne anlama gelir?
Raporda değerlendirilen kasın adını veya işlev grubunu belirtir. Yanında güçsüzlük, yırtık ya da normal gibi hangi bulgunun yazdığı, ifadenin sizin için anlamını belirler.
Abductor hangi kelimelerle kullanılır?
Abductor pollicis brevis, abductor pollicis longus ve abductor digiti minimi sık karşılaşılan kas adlarıdır. Eşlik eden sözcükler kasın ilgili olduğu parmağı ve kısa ya da uzun oluşunu belirtir.