Abduction
n. Abductio: 1. Çekilme, uzaklaşma, açılma (kol ve bacak), abdüksiyon (tebit) hareketi, sagital planda uzaklaşan bir uzvun yaptığı hareket; 2. Kendi merkezinden ayrılma hareketi yapan vücudun bir kısmı; 3. Uzaklaştırma, kırılmış bir kemiğin parçalarını ayırma, temizleme, 4. Ayırma (yara).
Abduction nedir, ne demek? Tıpta kullanımı
Kolunuzu gövdenizin yanından dışarı doğru kaldırdığınızda, tıpta abduction adı verilen hareketi yaparsınız. Türkçe tıp dilinde bunun karşılığı abdüksiyondur; günlük konuşmada yana açılma diye anlatılabilir. Sözcük, Latincede uzaklaştırma anlamındaki abductio köküne dayanır. İngilizce abduction kabaca “ebdakşın”, Türkçe abdüksiyon ise “abdüksiyon” diye okunur. Hareketin adı, bir uzvun ya da yapının belirli bir orta hattan uzaklaşmasını tarif eder.
Buradaki orta hat, kol ve bacak için vücudu sağ ve sol yarıya ayırdığımızı düşündüğümüz çizgidir. Ayakta dururken bacağınızı yana açmanız da aynı hareket grubuna girer. “Bacağımı yana açınca kasığımda çekilme oluyor” şeklindeki günlük bir anlatım, hekimin abdüksiyon sırasında ortaya çıkan yakınmayı araştırmasına yol açabilir. Ancak her vücut bölgesinde referans alınan çizgi aynı değildir.
Abduction hangi alanlarda kullanılır?
Ortopedi ve fizik tedavide omuz abdüksiyonu, kolun gövdeden yana doğru kaldırılmasını anlatır. Kalça abdüksiyonu ise bacağın vücudun orta hattından uzaklaştırılmasıdır. Muayene notlarında, rehabilitasyon planlarında ve hareket açıklığı değerlendirmelerinde bu ifadelerle karşılaşabilirsiniz. “Sol omuz abdüksiyonu ağrılı ve kısıtlıdır” cümlesi, kolu yana kaldırma hareketinin hem ağrı oluşturduğunu hem de beklenen genişlikte yapılamadığını bildirir. Bu cümle ağrının nedenini değil, muayenede saptanan hareket sorununu tarif eder.
Göz hastalıklarında göz abdüksiyonu, gözün burundan uzağa, şakak yönüne dönmesidir; bu hareketin değerlendirilmesi göz kasları ve onları çalıştıran sinirler hakkında bilgi verir. El muayenesinde parmak abdüksiyonu, parmakların orta parmak doğrultusundan uzaklaştırılarak açılmasıdır. Kulak burun boğaz alanında ses tellerinin abdüksiyonu, solunum sırasında ses tellerinin birbirinden uzaklaşıp hava geçişini genişletmesini anlatır. Dolayısıyla sözcüğün yanında hangi organın yazdığı, neyin değerlendirildiğini belirler. Eski cerrahi metinlerde uzaklaştırma veya ayırma anlamı daha geniş kullanılabilse de güncel hareket muayenesinde temel kullanım budur.
Abdüksiyon sırasında vücutta ne olur?
Bir eklemin yana açılabilmesi için kasların kuvvet üretmesi, tendonların bu kuvveti kemiğe aktarması ve eklemin harekete izin vermesi gerekir. Omuzda deltoid ve supraspinatus kasları kolun yana kaldırılmasında görev alır; kürek kemiğinin hareketi de kol yükseldikçe bu harekete katılır. Kalçada özellikle gluteus medius ve gluteus minimus kasları bacağı yana açar, yürürken leğen kemiğinin dengede tutulmasına katkı sağlar. Bu yüzden kalça abdüktörlerindeki güçsüzlük yalnızca egzersizde değil, yürüyüş sırasında da fark edilebilir.
Kol ve bacağın klasik abdüksiyonu, vücudu ön ve arka bölümlere ayıran frontal düzlemde gerçekleşir; öne ve arkaya yapılan hareketlerle aynı değildir. Başparmağın yerleşimi farklı olduğundan onun abdüksiyonu, başparmağın avuç düzleminden uzaklaşmasıyla değerlendirilir. “Kolunuzu yana açın, ağrının başladığı yerde durun” diyen hekim hareketin açıklığını, kas gücünü ve ağrının yerini birlikte gözler. Hareketin kısıtlı olması ağrıdan, eklem sertliğinden, tendon sorunundan veya sinir etkilenmesinden kaynaklanabilir; bunların ayrımı muayenenin diğer bulgularıyla yapılır.
Abduction ile adduction arasındaki fark
Abdüksiyonun karşıtı addüksiyondur: açılmış kolu yeniden gövdeye yaklaştırmak addüksiyon hareketidir. İngilizce belgelerde bu karşıtlık abduction ve adduction biçiminde yazılır. Harfleri birbirine benzediğinden karıştırılmaları kolaydır, fakat hareket yönleri tersidir. Egzersiz tarifinde bu ayrım önemlidir; bacağı dışarı açmakla içeri toplamak aynı kasları aynı biçimde çalıştırmaz. Göz için de dışa bakış abdüksiyon, buruna doğru bakış addüksiyondur.
Fleksiyon ve ekstansiyon ise genellikle bükülme ve açılmayı, örneğin dirseğin bükülmesini veya doğrultulmasını anlatır; abdüksiyonla eş anlamlı değildir. Rotasyon, bir yapının kendi uzun ekseni çevresinde dönmesidir. Bir hareket sırasında yana açılma ile dönme birlikte görülebilir, ancak muayenede ayrı ayrı değerlendirilir. Ayrıca abdüktör, hareketin değil, abdüksiyonu yaptıran kasın işlevsel adıdır. Abdüksiyon sözcüğü tek başına hastalık anlamına gelmez.
Abdüksiyon için hangi sorular işe yarar?
Hareket değerlendirmesinde abdüksiyon kısıtlılığı yazıyorsa “Hareketimi ağrı mı durduruyor, yoksa eklemde gerçek bir sertlik mi var?” sorusu, sorunun niteliğini öğrenmenizi sağlar. Egzersiz önerildiğinde “Bu hareketi hangi yönde ve hangi sınırda yapmalıyım?” diye sormak, yana açmayı öne kaldırmayla karıştırmanızı önler. Göz muayenesinde abdüksiyon yetersizliği belirtilmişse “Bu bulgu göz kasıyla mı, onu çalıştıran sinirle mi ilişkili görünüyor?” sorusu, hekimin hangi olasılıkları değerlendirdiğini ve neden ek inceleme istediğini anlamaya yardımcı olur.
Abduction hakkında sık sorulan sorular
Abduction ne demek?
Bir uzvun veya yapının, kendisi için belirlenen orta hattan uzaklaşmasıdır. Türkçe tıp dilinde abdüksiyon denir; kolu yana kaldırmak bunun günlük bir örneğidir.
Abduction raporda ne anlama gelir?
İlgili yapının dışa veya yana açılma hareketinin değerlendirildiğini gösterir. Yanında ağrılı, kısıtlı veya normal yazması, muayenede bu hareketin nasıl bulunduğunu belirtir.
Abduction ile adduction arasındaki fark nedir?
Abduction referans alınan orta hattan uzaklaşma, adduction ise o hatta yaklaşmadır. Kolun yana açılması ve ardından gövdeye geri getirilmesi, bu karşıt hareketleri gösterir.
Abduction hangi kelimelerle kullanılır?
Omuz, kalça, göz, parmak ve ses telleriyle birlikte kullanılabilir. Eşlik eden organ adı, hareketin hangi yapıda ve hangi yöne doğru gerçekleştiğini belirler.
Abduction neyin belirtisidir?
Abdüksiyon bir belirti değil, hareket adıdır. Bu harekette ağrı, güçsüzlük veya kısıtlılık bulunması ise kas, tendon, eklem ya da sinir işlevleri açısından değerlendirilir.
İlişkili terimler: Adduction, Abductor, Flexion, Extension, Rotation