Adduction

Adduction nedir, ne demek? Tıpta kullanımı

Kolunuzu yana açtıktan sonra gövdenize doğru geri getirirken yaptığınız hareket, tıpta adduction olarak adlandırılır. Türkçe tıp dilinde addüksiyon diye yazılır; günlük dilde içeri yaklaştırma veya orta hatta doğru getirme şeklinde anlatılabilir. Buradaki orta hat, vücudu sağ ve sol taraflara ayırdığını düşündüğümüz hayalî çizgidir. Bacağınızı yana açılmış konumdan diğer bacağınıza doğru getirmeniz de bu hareketin tanıdık bir örneğidir.

İngilizce adduction sözcüğü, Latince yakına getirmek anlamındaki adducere fiilinden gelir; Latince adductio biçimiyle de karşılaşabilirsiniz. İngilizce söylenişi kabaca adakşın, Türkçedeki okunuşu ise addüksiyondur. Sözcük bir hareketin yönünü tarif eder; tek başına hastalık anlamına gelmez. Hangi bölge için kullanıldığı belirtilmeden hareketin tam olarak nasıl yapıldığını anlamak güçtür.

Addüksiyon hangi alanlarda kullanılır?

Ortopedi, fizik tedavi ve rehabilitasyon ile nöroloji muayenelerinde addüksiyonun açıklığı, kas gücü ve ağrılı olup olmadığı değerlendirilir. Kalça addüksiyonu, bacağın vücudun orta hattına yaklaştırılmasıdır; omuz addüksiyonu ise yana açılmış kolun gövdeye yaklaştırılmasıdır. Muayene notunda geçen "Kalça addüksiyonu ağrılı ve kısıtlıdır." cümlesi, bu yöndeki hareketin hem ağrı oluşturduğunu hem de beklenen genişlikte yapılamadığını anlatır; ağrının nedenini tek başına açıklamaz.

El muayenesinde parmak addüksiyonu, açılmış parmakların elin orta parmağından geçen referans eksenine doğru yaklaştırılmasıdır. Başparmak addüksiyonu ise başparmağın avuca yaklaştırılması olarak değerlendirilir. Bu nedenle addüksiyon her bölgede doğrudan gövdeye yaklaşmak demek değildir; el gibi yapılarda bölgenin kendi hareket ekseni esas alınır.

Göz hastalıklarında göz addüksiyonu, gözün buruna doğru dönmesini ifade eder. Kulak burun boğaz alanında ses tellerinin addüksiyonu, ses tellerinin birbirine yaklaşması için kullanılır. Böylece aynı sözcük, bir eklemin hareketini de konuşma sırasında gırtlaktaki yapıların konumunu da tarif edebilir. Terimin yanında yazan organ veya yapı adı, hangi hareketten söz edildiğini belirler.

Addüksiyon sırasında vücutta ne olur?

Hareketi sağlayan kaslar kasıldığında, tendonlar aracılığıyla kemiklere kuvvet aktarır ve eklem yüzeyleri birbirine göre yer değiştirir. Kalçada bu göreve özellikle uyluğun iç tarafındaki addüktör kaslar katılır. Bu kaslar yalnızca bacağı içeri çekmez; yürürken ve yön değiştirirken kalça ile leğen kemiğinin kontrolüne de katkı sağlar. Omuzda ise göğüs ve sırt bölgesindeki bazı kaslar kolun gövdeye yaklaşmasına yardım eder.

Doktorunuz "Bacağınızı içeri doğru getirin, ben dışarı doğru hafifçe iteceğim." diyerek dirençli hareket muayenesi yapabilir. Böylece hareketi yapabilmenizden ayrı olarak, o yönde ne kadar kuvvet oluşturabildiğiniz değerlendirilir. Hareketi sizin yapmanız aktif, muayene eden kişinin eklemi sizin yerinize hareket ettirmesi pasif değerlendirmedir. Aktif ve pasif hareketteki farklılıklar, sorunun kas, tendon, sinir veya eklemle ilişkisini araştırmaya yardımcı olur.

Günlük konuşmada "Bacağımı içeri çekerken kasığım sızlıyor." demeniz, addüksiyonla ortaya çıkan bir yakınmayı tarif edebilir. Ancak aynı hareket sırasında hissedilen ağrı farklı dokulardan kaynaklanabilir. Ağrının yeri, ne zaman başladığı, zorlanmayla ilişkisi ve eşlik eden güç kaybı birlikte değerlendirilir. Muayenede addüksiyonun ağrılı bulunması, görüntüleme gerekip gerekmediğine karar verirken kullanılan bulgulardan biridir.

Addüksiyon ile abdüksiyon arasındaki fark

Addüksiyonun zıt yönlü karşılığı abdüksiyondur: kolu gövdeden uzaklaştırarak yana açmak abdüksiyon, yeniden gövdeye yaklaştırmak addüksiyondur. Sözcüklerin sesleri birbirine benzediği için raporlarda kolayca karıştırılabilirler. Hareketi gözünüzde canlandırırken yaklaşma ve uzaklaşma ayrımını kullanabilirsiniz.

Fleksiyon genellikle bükülmeyi, ekstansiyon ise açılmayı veya doğrulmayı anlatır; bunlar addüksiyonun eş anlamlıları değildir. İç rotasyon da farklıdır: uzuv kendi uzun ekseni çevresinde içe döner, fakat mutlaka orta hatta yaklaşmaz. Addüktör sözcüğü ise hareketin değil, o hareketi oluşturan kasın görevini belirtir. Bu nedenle addüktör kas zorlanması ile addüksiyon kısıtlılığı aynı şeyi söylemez; biri doku sorununu, diğeri muayenede görülen hareket azalmasını anlatır.

Addüksiyon için hangi sorular işe yarar?

Hareket kısıtlılığı söylendiğinde "Addüksiyon kısıtlılığı hangi eklemde ve muayenede nasıl saptandı?" sorusu bulgunun yerini ve değerlendirme biçimini netleştirir. Ağrı veya güç kaybı varsa "Bu bulgu kas, tendon, sinir ya da eklem kaynaklı olabilir mi?" diye sorabilirsiniz. Egzersiz önerildiğinde "Addüksiyon hareketini nasıl yapmalıyım ve hangi yakınmada bırakmalıyım?" sorusu, size uygun hareketin ve sınırlarının gösterilmesini sağlar.

İlişkili terimler: Abduction, Adductor, Extension, Flexion, Internal Rotation