Acute Nasopharyngitis

Acute Nasopharyngitis nedir, ne demek? Tıpta kullanımı

Hapşırma, burun akıntısı ve boğazda yanma birlikte başladığında, tıpta acute nasopharyngitis denilen tablo söz konusu olabilir. Günlük dilde bunun en yakın karşılığı soğuk algınlığıdır. Türkçe tıp dilinde akut nazofarenjit olarak söylenir ve yazılır. Buradaki akut, yakınmaların yeni başladığını ve görece kısa süreli bir süreç izlendiğini anlatır; hastalığın mutlaka ağır olduğu anlamına gelmez.

İfade İngilizcedir; ancak sözcüklerin kökleri Latince ve Yunancaya uzanır. Acute, Latince acutus kökünden gelir. Naso bölümü burunla, pharyng bölümü yutakla ilişkilidir; sonundaki iltihap eki ise dokudaki yangısal yanıtı belirtir. Türkçe kullanımında kabaca “akut nazofarenjit” diye okunur. İltihap sözcüğü burada mutlaka bakteri veya irin bulunduğunu göstermez.

Akut nazofarenjit nerede kullanılır?

Bu tanıyla aile hekimliği, iç hastalıkları ve kulak burun boğaz muayenelerinde karşılaşabilirsiniz. Muayene notunda, reçeteye eşlik eden tanı alanında veya istirahat raporunda yer alabilir. Örneğin “Muayene bulguları akut nazofarenjit ile uyumludur.” cümlesi, hekimin yakınmalarınızı ve muayenenizi bu hastalık çerçevesinde değerlendirdiğini söyler; belirli bir virüsün laboratuvarda saptandığını göstermez.

Akut viral nazofarenjit ifadesi, nedenin virüs olduğunun düşünüldüğünü vurgular. Viral üst solunum yolu enfeksiyonu daha geniş bir adlandırmadır; burun ve boğaz çevresindeki farklı bölgelerin enfeksiyonlarını kapsayabilir. Nazofarenjit bulguları denildiğinde ise burun akıntısı, tıkanıklık ve boğaz rahatsızlığı gibi belirtilerle muayenede görülen değişiklikler birlikte kastedilir.

Doktorunuz “Bulgularınız akut nazofarenjitle uyumlu, antibiyotik gerektiren bir durum saptamadım.” diyebilir. Tanı çoğu zaman yakınmaların öyküsü ve muayeneyle konur; her hastada kan tahlili veya boğaz sürüntüsü gerekmez. Grip ya da başka bir enfeksiyondan şüphelenilmesi, yapılacak testlerin seçimini değiştirebilir.

Akut nazofarenjitte vücutta ne olur?

Burun boşluğunun arkasında, boğazın üst kısmına açılan bölgeye nazofarenks denir. Buradan geçen hava, solunum yollarına doğru ilerler. Bu bölgeyi ve burnun içini örten mukoza, koruyucu salgı üretir. Soğuk algınlığına yol açan virüsler bu yüzeydeki hücreleri etkilediğinde bağışıklık sistemi yanıt verir; dokuda şişme ve salgı artışı gelişir.

Şişlik burundan nefes almayı zorlaştırabilir, artan salgı burun akıntısına veya geniz akıntısına dönüşebilir. Boğazın tahriş olması yanma, gıcık hissi ve öksürük yapabilir. Günlük konuşmada “Burnum akıyor, genzim yanıyor; galiba üşüttüm.” denmesi bu deneyimi anlatır. Ancak soğukta kalmakla enfeksiyon aynı şey değildir; hastalığın nedeni çoğunlukla solunum yoluyla bulaşan virüslerdir.

Tedavide amaç genellikle yakınmaları hafifletmektir. Dinlenme, yeterli sıvı alma ve tuzlu su içeren burun ürünleri rahatlama sağlayabilir. Antibiyotikler virüslere etki etmediğinden rutin olarak kullanılmaz. Burun salgısının sarı veya yeşil olması da kendi başına antibiyotik gerektiğini kanıtlamaz. İlaç seçimi yapılırken gebelik, tansiyon hastalığı ve kullanılan diğer ilaçlar dikkate alınır.

Akut nazofarenjit hangi durumlarla karışır?

Alerjik rinit de hapşırma ve sulu burun akıntısı yapabilir; burun ve göz kaşıntısının belirgin olması, yakınmaların belirli ortamlarda tekrarlaması alerjiyi düşündürür. Grip ise farklı virüslerin yol açtığı ayrı bir enfeksiyondur; belirgin kas ağrısı, ateş ve yoğun halsizlik daha ön planda olabilir. Belirtiler örtüşebildiği için yalnızca burun akıntısına bakarak kesin ayrım yapılamaz.

Akut sinüzit, burun çevresindeki hava boşluklarının iltihabını anlatır; yüzde basınç ve ağrı gibi yakınmalar eşlik edebilir. Farenjit daha çok yutağı, tonsillit bademcikleri öne çıkaran adlandırmalardır. Kronik nazofarenjit ise yeni başlayan kısa bir tablodan ziyade uzamış iltihabi durumu belirtir. Akut ve kronik sözcükleri öncelikle zamanla ilgilidir; hafiflik ve ağırlık karşılığı değildir.

Akut nazofarenjitte doktora ne sorulur?

Muayenede “Bulgularım soğuk algınlığına mı uyuyor, başka bir enfeksiyon için test gerekir mi?” diye sorabilirsiniz. Rahatlatıcı ilaç önerildiğinde “Kullandığım ilaçlar ve mevcut hastalıklarım açısından hangisi uygun?” sorusu güvenli seçim yapılmasına yardımcı olur. Yakınmalar uzuyor veya kötüleşiyorsa “Hangi değişiklikte yeniden değerlendirilmem gerekir?” sorusuyla izlem planını netleştirebilirsiniz; özellikle nefes darlığı ya da sıvı alamama varsa bunu görüşmenin başında belirtmek önemlidir.

İlişkili terimler: Nasopharynx, Rhinitis, Pharyngitis, Rhinovirus, Sinusitis