İçeriğe geç
Tıp Terimleri Sözlüğü

Aphonia

n. isim

Ses şeritlerinin fonksiyonlarının bozulması sonucu meydana gelen ses çıkaramama hali, afoni.

Aphonia nedir, ne demek? Tıpta kullanımı

Konuşmak istediğinizde ağzınızdan yalnızca fısıltı çıkması, tıpta aphonia adı verilen durumun günlük hayattaki karşılığıdır. Türkçe tıp dilinde afoni diye yazılır ve yaklaşık olarak a-fo-ni şeklinde okunur. Sözcük, Yunancada yokluk bildiren ön ek ile ses anlamındaki kökten oluşur. Burada kaybolan, kelimeleri bilme veya cümle kurma becerisi değil, konuşmaya ses kazandıran titreşimdir.

Afoni yaşayan kişi söylemek istediğini bilir, dilini ve dudaklarını hareket ettirebilir; ancak olağan konuşma sesi duyulmaz. Günlük konuşmada bunu, "Ne söyleyeceğimi biliyorum ama sesim çıkmıyor, ancak fısıldayabiliyorum." diye anlatabilir. Bu nedenle afoniyi yalnızca konuşamamak sözüyle açıklamak yanıltıcıdır; konuşmanın dil, hareket ve ses üretimi gibi farklı bileşenleri vardır.

Afoni hangi değerlendirmelerde kullanılır?

Afoni en çok kulak burun boğaz muayenelerinde, ses hastalıklarıyla ilgilenen kliniklerde ve dil ve konuşma terapisi değerlendirmelerinde karşınıza çıkar. Bir kan tahlilinin adı değildir; kişinin sesini dinleyerek ve gerektiğinde gırtlağını inceleyerek değerlendirilen bir bulgudur. Muayene notunda, "Hastada afoni mevcut, gırtlak incelemesi planlandı." ifadesi bulunabilir. Bu cümle ses kaybını kaydeder, fakat kaybın nedenini henüz açıklamaz.

Yanına gelen kelimeler değerlendirmeyi belirginleştirir: işlevsel afoni, belirgin bir yapısal hasarla açıklanamayan ses üretimi bozukluğunu anlatır. Psikojenik afoni ifadesi, psikolojik etkenlerle ilişkili olduğu değerlendirilen durumlar için kullanılır; her afoniye bu ad verilmez. Ameliyat sonrası afoni ise ses kaybının zamanlamasını bildirir, sinir hasarı olduğunu kendiliğinden kanıtlamaz. Afoni ve disfoni ifadelerinin birlikte kullanılması da tam ses kaybıyla bozulmuş ses kalitesinin ayrı ayrı ele alındığını gösterebilir.

Afonide ses üretimi nasıl etkilenir?

Ses, akciğerlerden gelen havanın gırtlaktaki ses tellerini titreştirmesiyle oluşur. Dil, dudaklar ve ağız boşluğu bu sesi konuşmaya dönüştürür. Ses telleri uygun biçimde yaklaşamaz veya düzenli titreşemezse duyulabilir ses üretimi aksar. Fısıltıda ise olağan ses teli titreşimi yerine hava akımının oluşturduğu ses kullanılır; bu yüzden kişi fısıldayabildiği halde normal sesle konuşamayabilir.

Gırtlak iltihabı sırasında gelişen şişlik, yoğun ses kullanımına bağlı zorlanma veya ses tellerinin hareketini etkileyen sinir sorunları ses kaybına yol açabilir. Ses teli felci her zaman tam afoni yapmaz; bazen daha çok soluklu, güçsüz bir ses duyulur. İşlevsel afonide ise ses üretiminin koordinasyonu bozulabilir ve muayenede ses kaybını açıklayacak belirgin bir doku hasarı görülmeyebilir. İşlevsel olması, kişinin rol yaptığı veya yakınmasının önemsiz olduğu anlamına gelmez.

Doktorunuz, "Ses tellerinizin hareketini ve kapanmasını görmek için gırtlağınızı inceleyeceğiz." diyebilir. Laringoskopi denilen bu incelemede ince bir görüntüleme aracıyla gırtlak değerlendirilir; bulgular tedavinin ses terapisine, ilaçlara veya başka bir yaklaşıma yönelmesini sağlar. Fısıldamayı zorlamak da gırtlak çevresindeki kasları yorabileceğinden her durumda uygun bir dinlendirme yöntemi değildir. Ses kaybına nefes darlığı veya soluk alırken belirgin gürültü eşlik ediyorsa hava yolunun acilen değerlendirilmesi gerekir.

Afoni hangi terimlerle karıştırılır?

Disfoni, sesin pürüzlü, kısık, soluklu veya zorlanarak çıkması gibi kalite bozukluklarını anlatır; afonide ise duyulabilir olağan konuşma sesi kaybolmuştur. Günlük dildeki ses kısıklığı ifadesi bu ayrımı her zaman korumaz. "Sesim kısıldı." diyen bir kişinin sesi hâlâ duyulabilirken, başka biri aynı sözle yalnızca fısıldayabildiğini anlatıyor olabilir.

Afazi, beynin dil işlevlerindeki bozulmadır ve kelime bulmayı, anlamayı, okumayı veya yazmayı etkileyebilir. Afonide temel sorun dilin içeriği değil, ses üretimidir. Dizartri ise konuşma kaslarının kontrolündeki bozukluğa bağlı olarak sözcüklerin anlaşılır biçimde çıkarılamamasıdır. Dolayısıyla afoni, afazi ve dizartri benzer biçimde iletişimi zorlaştırsa da muayenede araştırılan işlevler ve tedavi yolları farklıdır.

Afoni için hangi sorular işe yarar?

Görüşmede ses kaybının ne zaman başladığını, öncesinde enfeksiyon, yoğun ses kullanımı, ameliyat veya solunum tüpü uygulaması olup olmadığını anlatmanız nedenleri ayırt etmeyi kolaylaştırır. Ardından şu sorular değerlendirmeyi somutlaştırır: "Ses tellerimin hareketinde veya yapısında bir sorun görülüyor mu?" "Sesimi nasıl kullanmalıyım ve ses terapisi benim için uygun mu?" "Sesim düzelmezse ne zaman yeniden değerlendirilmeliyim?"

Aphonia hakkında sık sorulan sorular

Afoni ne demek?

Afoni, olağan konuşma sesinin üretilememesidir. Kişi söylemek istediğini bilse ve kelimeleri ağzıyla şekillendirebilse bile yalnızca fısıltı çıkarabilir.

Afoni neyin belirtisidir?

Gırtlak iltihabı, ses tellerinin hareket sorunları veya işlevsel ses bozukluklarıyla ilişkili olabilir. Nedeni, başlangıç öyküsü ve gırtlak muayenesi birlikte değerlendirilerek araştırılır.

Afoni ile disfoni arasındaki fark nedir?

Disfonide ses vardır fakat kalitesi, gücü veya çıkarılma biçimi bozulmuştur. Afonide olağan konuşma sesi çıkmaz; fısıltı duyulabilir.

Afoni raporda ne anlama gelir?

Muayene sırasında ses kaybının saptandığını belirtir. İfadenin nedeni ve tedaviyi açıklaması için gırtlak bulguları ve diğer değerlendirmelerle birlikte okunması gerekir.

Afoni hangi kelimelerle kullanılır?

İşlevsel afoni, psikojenik afoni ve ameliyat sonrası afoni sık kullanılan ifadelerdir. Bu nitelemeler sırasıyla işleyişe, psikolojik ilişkiye veya başlangıcın ameliyatla zaman ilişkisine dikkat çeker.

İlişkili terimler: Dysphonia, Aphasia, Dysarthria, Laryngoscopy, Laryngitis

Aynı harften

A Harfi İle Başlayan Tıp Terimleri