İçeriğe geç
Tıp Terimleri Sözlüğü

Facet

n. isim

1. Ufak yüz; 2. Kemiğin küçük düz yüzeyi, faseta.

Facet nedir, ne demek? Tıpta kullanımı

Kemiklerin birbirine baktığı küçük yüzeylerin de kendine özgü adları vardır; tıpta facet, özellikle kemik üzerindeki küçük ve düzgün yüzeyleri anlatmak için kullanılır. Bu yüzey ekleme katılıyorsa, komşu kemiğin karşılık gelen yüzeyiyle temas ederek hareketin yönlendirilmesine yardımcı olur. Türkçe tıp dilinde faset ve faseta yazımlarıyla karşılaşabilirsiniz; omurgayla ilgili konuşmalarda faset daha yaygındır.

Facet, İngilizcede kullanılan ve kökeni Fransızca facette sözcüğüne uzanan bir kelimedir; kökündeki anlam küçük yüzdür. İngilizce söylenişi kabaca fesit, Türkçedeki kullanımı ise faset şeklindedir. Anatomide her faset aynı kemiğe ya da aynı ekleme ait değildir. Bununla birlikte, bel veya boyun yakınması için yapılan görüşmelerde kelime çoğunlukla omurların arkasındaki küçük eklemleri işaret eder.

Faset hangi ifadelerle kullanılır?

Fizik tedavi, ortopedi, beyin ve sinir cerrahisi ile radyoloji alanlarında faset sözcüğünü sık duyabilirsiniz. Omurga emarı veya bilgisayarlı tomografi raporunda geçen faset eklem, komşu omurların arka bölümündeki eklemleşmeyi belirtir. Faset artrozu, bu eklemde kıkırdak ve kemik yapıları ilgilendiren dejeneratif değişiklikleri anlatır. Faset hipertrofisi ise eklem bölgesindeki yapıların büyüyüp kalınlaşmasını ifade eder; bu bulgu artrozla birlikte görülebilir.

Bir rapor cümlesi şöyle olabilir: “Bel omurlarındaki faset eklemlerde dejeneratif değişiklikler izlenmiştir.” Burada hangi seviyelerin etkilendiği ve çevredeki sinir yapılarıyla ilişkinin nasıl olduğu önem taşır. Faset eklem efüzyonu ifadesi eklem içindeki sıvının arttığını, faset kaynaklı ağrı ifadesi ise ağrının bu eklemden geldiğinin düşünüldüğünü anlatır. Radyoloji raporu yapısal bulguyu tarif ederken, ağrının kaynağına ilişkin karar yakınmalar ve muayeneyle birlikte verilir.

Faset eklem nasıl çalışır?

Omurganın ön bölümünde omur gövdeleri ve diskler bulunurken, arka bölümündeki faset eklemler hareketin kontrolüne katkıda bulunur. Eklem yüzlerini örten kıkırdak sürtünmeyi azaltır; eklem kapsülü ve içindeki sıvı hareketi destekler. Bu eklemlerin yönelimi boyunda, sırtta ve belde farklıdır. Bu nedenle boynun dönmesiyle belin dönme kapasitesi aynı değildir; omurganın her bölümü aynı hareketi aynı ölçüde yapmaz.

Kıkırdak aşınması, kapsülün zorlanması veya eklem çevresindeki değişiklikler bazı kişilerde ağrıya yol açabilir. Günlük konuşmada “Belimi geriye doğru eğince ağrım artıyor” diyebilirsiniz; bu yakınma faset eklemlerle ilişkili olabilir, ancak yalnızca bu tarifle kaynak kesinleşmez. Doktorunuz “Görüntüdeki değişikliğin ağrınızla uyumlu olup olmadığını muayeneyle değerlendireceğiz” diyebilir. Görüntülemede belirgin değişiklik bulunmasına rağmen az yakınma olması da mümkündür; bulgunun büyüklüğü her zaman ağrının şiddetini göstermez.

Faset, disk ve artroz farkı

Faset eklem ile disk aynı yapı değildir. Disk, komşu omur gövdeleri arasında bulunan ve yükün dağıtılmasına katkı sağlayan yapıdır; faset eklem ise omurganın arkasında yer alan eklemleşmedir. Disk fıtığında disk dokusu normal sınırlarının dışına taşar. Faset artrozunda değişiklik eklem yapılarındadır. Bu durumlar aynı kişide birlikte bulunabilir, fakat değerlendirmede ağrıya ve hareket kısıtlılığına hangisinin katkıda bulunduğu ayrıca araştırılır.

Artroz ile artrit de birbirinin tam karşılığı değildir. Artroz daha çok eklemdeki dejeneratif değişiklikleri anlatırken, artrit eklem iltihabını ifade eder. Faset sözcüğü ise bir yapının adıdır; tek başına hastalık anlamına gelmez. Faset hipertrofisi ile sinir basısı da eş anlamlı değildir: büyüyen eklem yapıları sinirin geçtiği alanı daraltabilir, ancak sinir üzerindeki etkisi görüntüleme ve muayene bulgularıyla değerlendirilir.

Faset hakkında hangi sorular sorulabilir?

Raporda fasetle ilgili bir ifade varsa görüşmede bulgunun yerini, yakınmanızla ilişkisini ve tedaviyi etkileyip etkilemediğini netleştirmek yararlıdır. “Faset eklemdeki değişiklik hangi bölgede ve şikâyetimle uyumlu mu?” sorusu, görüntüde görülenle hissettiğiniz ağrıyı ayırmaya yardımcı olur. “Sinirin geçtiği alanda daralma veya sinire bası var mı?” sorusu, özellikle bacağa ya da kola yayılan yakınmalarda önem kazanır. “Bu bulgu için hareket, egzersiz veya tedavi planımda ne değişmeli?” sorusu ise yalnızca rapordaki kelimeye değil, günlük işlevinize göre bir plan kurulmasını sağlar.

Facet hakkında sık sorulan sorular

Facet ne demek?

Facet, anatomide küçük ve düzgün bir yüzeyi adlandırır. Omurgayla ilgili kullanıldığında çoğunlukla komşu omurların arkasındaki eklem yüzleri veya bu yüzlerin oluşturduğu eklemler kastedilir.

Faset eklem nerede bulunur?

Faset eklemler, komşu omurların arka bölümündeki eklem çıkıntıları arasında bulunur. Boyun, sırt ve bel bölgelerinde hareketin yönlendirilmesine katkıda bulunurlar.

Faset raporda ne anlama gelir?

Anlamı, yanında yazan ifadeye bağlıdır. Artroz dejeneratif değişikliği, hipertrofi büyüme ve kalınlaşmayı, efüzyon ise eklem sıvısındaki artışı belirtir.

Faset eklem ile disk arasındaki fark nedir?

Disk omur gövdeleri arasında yer alır ve yük dağılımına katkı sağlar. Faset eklem omurganın arkasındadır ve hareketi yönlendiren eklem yapılarından biridir.

Faset artrozu neyin belirtisidir?

Faset artrozu, eklemde dejeneratif değişiklikler bulunduğunu gösterir. Ağrıya katkıda bulunabilir, ancak raporda görülmesi ağrının kesin olarak buradan kaynaklandığını kanıtlamaz.

İlişkili terimler: Facies Articularis, Cartilago Articularis, Osteoarthritis

Aynı harften

F Harfi İle Başlayan Tıp Terimleri