İçeriğe geç
Tıp Terimleri Sözlüğü

Hepar

n. isim

Karaciğer.

Hepar nedir, ne demek? Tıpta kullanımı

Karaciğerin tıp dilinde kullanılan adlarından biri hepar; tıpta hepar denildiğinde, karnın sağ üst bölümünde yer alan bu organ kastedilir. Sözcük Eski Yunanca kökenlidir ve anatominin Latince adlandırma sisteminde de kullanılır. Türkçede kabaca he-par diye okunur. Günlük konuşmada karaciğer dediğimiz yapının, anatomi kitaplarında ve bazı tıbbi kayıtlarda bu adıyla karşılaşabilirsiniz. Hepar bir organ adıdır; karaciğerin sağlıklı mı, hasta mı olduğunu söylemez.

Karaciğerin büyük bölümü sağ kaburgaların altında, diyaframın hemen aşağısında bulunur; bir bölümü de karnın üst orta kısmına uzanır. Diyafram, göğüs boşluğu ile karın boşluğunu ayıran solunum kasıdır. Günlük konuşmada birinin “Doktor karaciğerime ultrasonla bakılmasını istedi.” demesiyle, heparın görüntülenmesinden söz edilmesi aynı organı işaret eder. Organın büyüklüğü, dokusu ve damarları ise ayrı ayrı değerlendirilir.

Hepar hangi kayıtlarda kullanılır?

Hepar sözcüğü özellikle anatomi eğitiminde, muayene notlarında ve bazı radyoloji raporlarında karşınıza çıkabilir. Sindirim sistemi hastalıklarıyla ilgilenen gastroenteroloji, karaciğer hastalıklarına odaklanan hepatoloji ve genel cerrahi bu organla yakından ilgilenir. Günümüzde pek çok ultrason, tomografi ve manyetik rezonans raporunda doğrudan karaciğer yazılır. Kullanılan ad değişse de değerlendirilen organ aynıdır; raporun anlamını belirleyen, adın yanına eklenen bulgulardır.

Hepar boyutları ifadesi organın ölçülerini, hepar parankimi karaciğerin işlev gören ana dokusunu, hepar konturları ise dış sınırlarının görünümünü anlatır. Parankim değerlendirmesinde dokunun görüntüleme yöntemine verdiği yanıt ve yapısının homojenliği incelenebilir. Kontur değerlendirmesinde yüzeyin düzgün ya da düzensiz görünmesi önem taşır. Bir raporda “Karaciğer boyutları ve doku görünümü normaldir.” yazması, bu özelliklerde belirgin bir sorun görülmediğini bildirir; karaciğerle ilgili bütün hastalıkların dışlandığını göstermez.

Hepar vücutta ne yapar?

Karaciğer, bağırsaklardan emilen besinlerin işlenmesinde ve gerektiğinde kullanılmak üzere depolanmasında görev alır. Kan şekerinin dengelenmesine katkı sağlar, birçok ilacın vücutta dönüştürülmesinde rol oynar ve yağların sindirimine yardımcı olan safrayı üretir. Kandaki sıvının damar içinde tutulmasına katkıda bulunan albümin ile pıhtılaşmada görev alan çeşitli proteinler de burada yapılır. Bu nedenle karaciğer değerlendirmesi yalnızca organın görüntüsüne değil, kan testlerine ve kişinin yakınmalarına da dayanır.

Karaciğer dokusunda yağ birikmesi, iltihap gelişmesi ya da uzun süren hasara bağlı nedbe dokusu oluşması farklı süreçlerdir. Bunlar bazen görüntülemede değişiklik oluşturur, bazen önce kan testleriyle fark edilir. Doktorunuzun “Karaciğer enzimleriniz yüksek, bunun nedenini araştıracağız.” demesi, hücrelerde etkilenme olabileceğini düşündürür; organın bütün işlevlerini kaybettiğini anlatmaz. Karaciğer hastalıkları erken dönemde belirgin ağrı yapmayabilir ve değerlendirme sırasında kullanılan ilaçlar, alkol tüketimi, metabolik durum ve geçirilmiş enfeksiyonlar birlikte ele alınır.

Hepar hangi terimlerle karıştırılır?

Hepar ile hepatit aynı anlama gelmez: hepar organın adıyken hepatit karaciğerde iltihap bulunmasını anlatır. Hepatomegali, karaciğerin normalden büyük olmasıdır; büyümenin nedenini kendi başına açıklamaz. Hepatosteatoz ise karaciğer hücrelerinde yağ birikmesini ifade eder. Bu kelimelerde görülen hepat- ve hepato- parçaları karaciğerle ilişki kurar. Dolayısıyla aynı kökten gelen sözcükler, organın kendisini, bir bulguyu veya bir hastalık sürecini anlatabilir.

Hepatik sözcüğü karaciğere ait ya da karaciğerle ilgili anlamında kullanılır; örneğin hepatik ven, kanı karaciğerden uzaklaştıran toplardamardır. Safra kesesi ise karaciğerin başka bir adı değildir: karaciğerin ürettiği safrayı depolayan ayrı bir organdır. Heparin de benzer sesine rağmen organ adı değil, pıhtılaşmayı azaltmak için kullanılan bir ilaçtır. Bu ayrımlar, bir ilaç listesindeki kelimeyle görüntüleme raporundaki organ adını birbirine karıştırmamak açısından önemlidir.

Hepar bulgusu için ne sorulmalı?

Görüşmede soruyu hepar kelimesinden çok, yanında yazan bulguya yöneltmek yararlıdır. Boyut artışı belirtilmişse “Karaciğerimdeki büyümenin olası nedeni nedir?” diye sorabilirsiniz. Doku görünümünde değişiklik varsa “Bu görüntüleme bulgusunu hangi kan testleriyle birlikte değerlendireceksiniz?” sorusu incelemenin amacını netleştirir. İzlem önerilmişse “Kontrolde hangi değişikliği takip edeceğiz?” sorusu, tekrar muayenenin ya da tetkikin neden istendiğini öğrenmenizi sağlar.

Hepar hakkında sık sorulan sorular

Hepar ne demek?

Hepar, karaciğerin tıbbi adıdır. Eski Yunancadan gelir ve Latince anatomi adlandırmasında da yer alır.

Hepar nerede bulunur?

Karaciğerin büyük bölümü karnın sağ üst tarafında, kaburgaların altında bulunur. Üst yüzü, solunumda görev alan diyaframın hemen altındadır.

Hepar raporda ne anlama gelir?

Raporda karaciğerin değerlendirildiğini belirtir. Asıl bulgu, bu sözcüğe eşlik eden boyut, doku yapısı veya yüzey görünümü açıklamasındadır.

Hepar hangi kelimelerle kullanılır?

Hepar boyutları, hepar parankimi ve hepar konturları karşılaşabileceğiniz kullanımlardır. Bunlar sırasıyla organın ölçülerini, ana dokusunu ve dış sınırlarını anlatır.

Hepar ile hepatit arasındaki fark nedir?

Hepar bir organın, hepatit ise o organdaki iltihaplanmanın adıdır. Hepatitin nedeni enfeksiyon, ilaç etkisi veya bağışıklık sistemiyle ilişkili bir süreç olabilir.

İlişkili terimler: Hepatitis, Hepatomegaly, Parenchyma, Bile, Cirrhosis

Aynı harften

H Harfi İle Başlayan Tıp Terimleri