İçeriğe geç
Tıp Terimleri Sözlüğü

Ictus

n. isim

1. darbe; 2. Beyin kanaması, inme; 3. Nöbet, kriz (patolojik bir olayın ani olarak meydana gelmesi), iktus.

Ictus nedir, ne demek? Tıpta kullanımı

Aniden başlayan bir rahatsızlık anlatılırken kullanılan ictus, olayın beklenmedik biçimde ortaya çıkmasını vurgular; tıpta ictus sözcüğünün tam karşılığı, geçtiği cümleye göre değişir. Latince kökenlidir ve gündelik dildeki darbe, vuruş veya ani atak düşüncesine dayanır. Kabaca “ik-tus” diye okunur; Türkçe tıp dilinde iktus biçiminde yazılabilir. Özellikle nöroloji bağlamında inme anlamında kullanılsa da her geçtiği yerde beyin kanaması diye anlaşılmamalıdır.

Kelimenin eski bir tıbbi kayıtta mı, nöbet değerlendirmesinde mi, yoksa kalp muayenesinde mi bulunduğu yorumunu değiştirir. Örneğin “Geçirilmiş iktus öyküsü mevcuttur.” cümlesi, nörolojik bir kayıtta kişinin geçmişte inme geçirdiğini anlatabilir. Ancak bu ifade olayın nedenini, beynin hangi bölgesini etkilediğini veya bugün ne kadar işlev kaybı bulunduğunu açıklamaz. Bu bilgiler için kaydın devamındaki tanı ve muayene bulgularına bakılır.

İktus hangi ifadelerle kullanılır?

Nöroloji değerlendirmelerinde ve özellikle eski tıbbi metinlerde ictus cerebri ifadesiyle karşılaşabilirsiniz; bu kullanım beyinle ilişkili ani damar olayını, yani inmeyi anlatır. İctus apoplecticus da tarihsel olarak ani gelişen inme tablosuyla bağlantılıdır. Bu ifadeler günümüzde kullanılan ayrıntılı tanıların yerine geçmez; damarın tıkanmasıyla gelişen inme ile kanamayla gelişen inmenin ayrıca belirtilmesi gerekir. Güncel Türkçe kayıtlarda çoğunlukla doğrudan inme sözcüğü tercih edilir.

İctus epilepticus epileptik nöbeti anlatan bir kullanımdır; burada konu beyin damarından çok sinir hücrelerinin anormal elektriksel etkinliğidir. Kalp muayenesindeki ictus cordis ise bambaşka bir anlam taşır: kalbin kasılması sırasında göğüs duvarında hissedilebilen tepe atımını belirtir. Dolayısıyla kelimenin yanındaki cerebri, epilepticus veya cordis gibi sözcükleri atlamak, aynı ifadeyi yanlış organla ya da yanlış olayla ilişkilendirmenize yol açabilir.

İktus sırasında vücutta ne olur?

İktus ile inme kastediliyorsa temel sorun, beynin bir bölgesinin kanlanmasının bozulması veya damar dışına çıkan kanın beyin dokusunu etkilemesidir. Damar tıkandığında o bölgedeki hücrelere yeterli oksijen ve besin ulaşamaz. Damar yırtıldığında ise kanama, dokuda hasara ve çevresinde basınç etkisine neden olabilir. Konuşma güçlüğü, yüzün bir yanında düşme veya kol ve bacakta güç kaybı gibi belirtiler, etkilenen bölgenin görevine göre ortaya çıkar.

Günlük konuşmada “Birden kelimeleri söyleyemedim, kolum da tutmadı.” diye anlatılan bir durum inme belirtisi olabilir ve acil değerlendirme gerektirir. Belirtilerin kendiliğinden düzelmesi de tehlikenin geçtiğini göstermez; geçici iskemik atak olasılığı değerlendirilir. Doktorunuzun “Buradaki iktus ifadesiyle inmeyi kastediyoruz; nedenini görüntüleme ve muayeneyle ayırıyoruz.” demesi, sözcüğün neden ayrıntılandırıldığını açıklar. Beyin görüntülemesi ve muayene birlikte değerlendirilerek olayın türü ve etkilediği alan anlaşılmaya çalışılır.

İktus hangi terimlerle karıştırılır?

İnme ile beyin kanaması eş anlamlı değildir; beyin kanaması inmenin nedenlerinden biridir, damar tıkanmasına bağlı inmeler ise kanama olmadan gelişir. İskemi, dokunun yeterince kanlanamamasını anlatır ve yalnızca beyinde görülmez. Enfarkt, kanlanma bozukluğunun doku ölümüne yol açmasını ifade eder. Bu nedenle iktus, iskemi ve enfarkt aynı olayın birbirinin yerine kullanılabilecek adları olarak düşünülmemelidir.

Epileptik nöbet de inmeden farklıdır; temelinde beyindeki anormal elektriksel etkinlik bulunur, ancak bazı inmeler nöbete yol açabilir. İktal sözcüğü nöbetin sürdüğü dönemle, postiktal ise nöbet sonrasındaki dönemle ilgilidir. Senkop, yani bayılma, beynin kanlanmasının kısa süreli azalmasına bağlı geçici bilinç kaybıdır. Yalnızca olayın ani başlamasına bakarak bayılmayı, epileptik nöbeti ve inmeyi birbirinden ayırmak mümkün değildir.

İktus için doktora ne sorulmalı?

Kaydınızda iktus yazıyorsa görüşmede önce kelimenin hangi olayı anlattığını netleştirmek işe yarar: “Burada iktus ile inme mi, epileptik nöbet mi, yoksa başka bir bulgu mu kastediliyor?” İnme tanısı söz konusuysa “Damar tıkanması mı, kanama mı var ve hangi bölge etkilenmiş?” sorusu, hastalığın niteliğini öğrenmenizi sağlar. Geçmişte yaşanmış bir olaydan bahsediliyorsa “Bu olayın nedeni ve tekrarını önlemek için izlenecek plan nedir?” sorusu, eski bir kayıt ifadesini bugünkü bakımınızla ilişkilendirir.

Ictus hakkında sık sorulan sorular

İktus ne demek?

İktus, Latince kökenli, ani vuruş veya atak düşüncesini taşıyan bir tıp terimidir. Nörolojide sıklıkla inme için kullanılır; kesin karşılığı cümledeki diğer sözcüklere bağlıdır.

İktus raporda ne anlama gelir?

Nörolojik bir kayıtta geçirilmiş veya yeni gelişen inmeye işaret edebilir. Ancak yalnızca bu sözcükten olayın damar tıkanmasına mı, kanamaya mı bağlı olduğu anlaşılamaz.

İktus hangi kelimelerle kullanılır?

İctus cerebri beyin damar olayı, ictus epilepticus epileptik nöbet bağlamında kullanılır. İctus cordis ise kalp muayenesinde tepe atımını ifade eder.

İktus ile beyin kanaması arasındaki fark nedir?

İktus, inme anlamında kullanıldığında hem damar tıkanmasına hem de kanamaya bağlı olayları kapsayabilir. Beyin kanaması ise damardan çıkan kanın beyin dokusunu etkilediği belirli bir durumdur.

İktus ile iktal arasındaki fark nedir?

İktus bir olayı adlandırırken iktal, epileptik nöbetin sürdüğü dönemi niteleyen bir sözcüktür. Postiktal denildiğinde ise nöbetin ardından gelen dönem kastedilir.

İlişkili terimler: Stroke, Ischemia, Seizure

Aynı harften

I Harfi İle Başlayan Tıp Terimleri