Jejunum

Jejunum nedir, ne demek? Tıpta kullanımı

Yediğiniz besinlerin sindirilip kana geçmesinde önemli görev üstlenen bağırsak bölümlerinden biri jejunumdur; tıpta jejunum, ince bağırsağın duodenumdan sonra, ileumdan önce gelen bölümünü adlandırır. Günlük Türkçedeki karşılığı boş bağırsaktır. Buradaki boş sözcüğü, bağırsağın çalışmadığını veya içinde hiçbir zaman yiyecek bulunmadığını anlatmaz. Jejunum, sindirim sırasında besin içeriğinin geçtiği ve vücudun ihtiyaç duyduğu maddelerin emildiği etkin bir bölgedir.

Terim, Latincede boş ya da aç anlamına gelen jejunus sözcüğünden gelir. Bu adlandırma, eski anatomik incelemelerde söz konusu bölümün sıklıkla boş görülmesiyle ilişkilidir. Türkçe tıp dilinde jejunum yazımı kullanılır; kabaca je-ju-num diye okunur. Günlük konuşmada “Doktor, sorunun ince bağırsağımın orta bölümünde olduğunu söyledi” diyen bir kişinin sözünü ettiği yer jejunum olabilir; ancak kesin yer, inceleme bulgularından anlaşılır.

Jejunum hangi raporlarda geçer?

Jejunum adı en sık gastroenteroloji, genel cerrahi ve radyoloji değerlendirmelerinde karşınıza çıkar. Karın tomografisi, manyetik rezonansla bağırsak incelemesi, kapsül endoskopisi ve ameliyat notlarında kullanılabilir. Standart gastroskopi çoğunlukla duodenuma kadar ilerlediği için jejunumun değerlendirilmesinde farklı yöntemler gerekebilir. “Jejunum anslarında belirgin genişleme izlenmedi” biçimindeki bir rapor cümlesinde ans, bağırsağın kıvrımlı halkasını anlatır; cümle, incelenen halkalarda belirgin bir genişleme görülmediğini belirtir.

Jejunal duvar kalınlaşması, jejunumun duvarının görüntülemede beklenenden kalın görünmesidir; nedeni çevre dokular ve diğer bulgularla birlikte değerlendirilir. Jejunal biyopsi, bu bölgeden mikroskop altında incelenmek üzere doku alınmasıdır. Jejunal beslenme ise besleyici karışımın bir tüple doğrudan bu bölgeye verilmesini anlatır. Cerrahi bir kayıttaki gastrojejunostomi, mide ile jejunum arasında oluşturulan bağlantının adıdır; bir hastalığı değil, yapılan işlemi belirtir.

Jejunum vücutta ne yapar?

Jejunum, karın içinde kıvrımlar halinde yerleşir ve mezenter adı verilen doku aracılığıyla karın arka duvarına tutunur. Mezenterin içinde bağırsağı besleyen damarlar, lenf yolları ve sinirler bulunur. Bağırsağın iç yüzeyindeki kıvrımlar ve villus denen küçük çıkıntılar, besinlerle temas eden alanı genişletir. Sindirimle parçalanmış karbonhidratların ve proteinlerin önemli bir kısmı buradan kana geçer; yağların emilimi de bu bölgede gerçekleşir. Bağırsak kaslarının düzenli hareketleri, içeriği karıştırırken ilerlemesini sağlar.

Jejunumun iç yüzeyi hasar gördüğünde besinlerin emilimi aksayabilir; buna ishal, kilo kaybı veya besin eksiklikleri eşlik edebilir. Çölyak hastalığı, ince bağırsaktaki emilim yüzeyini etkileyebilen durumlardan biridir. Ancak karın ağrısı ya da şişkinlik yalnızca jejunuma özgü değildir; yakınmanın yerine bakarak hangi bağırsak bölümünün etkilendiği belirlenemez. Hekimin “Jejunumdaki değişikliğin emilimi etkileyip etkilemediğini araştıracağız” demesi, görüntüdeki bulgunun kan tahlilleri, belirtiler ve gerektiğinde doku incelemesiyle birlikte değerlendirileceği anlamına gelir.

Jejunum, duodenum ve ileum farkı

Duodenum, mideden çıkan içeriğin ulaştığı ilk ince bağırsak bölümüdür; safra ve pankreas salgıları burada bağırsak içeriğine katılır. Jejunum bunun ardından gelir ve besin emiliminde geniş bir görev üstlenir. İleum ise ince bağırsağın kalın bağırsağa açılan son bölümüdür; özellikle B12 vitamini ve safra asitlerinin emiliminde önemlidir. Jejunum ile ileum arasında dışarıdan keskin bir çizgiyle görülen sınır yoktur; yapısal özellikler kademeli olarak değişir.

Jejunum ile jejunal aynı türden sözcükler değildir: jejunum organ bölümünün adı, jejunal ise o bölüme ait anlamındaki sıfattır. Bu nedenle jejunal lezyon ifadesi, jejunumda saptanan bir değişikliği anlatır; değişikliğin nedenini kendiliğinden açıklamaz. Jejunostomi de jejunumun diğer adı değildir; bu bağırsağa cerrahi yolla bir açıklık oluşturulmasını ifade eder ve beslenme amacıyla kullanılabilir. Raporda geçen jejunum sözcüğü tek başına hastalık anlamına gelmez.

Jejunum için hangi sorular işe yarar?

Görüntüleme raporunda jejunuma ilişkin bir bulgu varsa “Jejunumda tarif edilen değişiklik şikâyetlerimi açıklıyor mu?” sorusu, bulgunun sizin için önemini netleştirir. İshal, kilo kaybı veya eksiklik saptanmışsa “Emilim sorunu açısından hangi incelemeler gerekli?” diye sorabilirsiniz. Ameliyat ya da beslenme tüpü planlanıyorsa “Jejunuma yapılacak işlem beslenmemi ve ilaçlarımı nasıl etkileyecek?” sorusu, işlem sonrasındaki günlük düzeni konuşmayı sağlar.

İlişkili terimler: Duodenum, Ileum