Nares
n. isim
Nares nedir, ne demek? Tıpta kullanımı
Burnunuzun dışarıya açılan girişlerinin anatomide bir adı vardır: tıpta nares, çoğunlukla dışarıdan görülebilen burun açıklıklarını anlatır. Günlük konuşmada burun delikleri dediğimiz bu yapılar, soluduğunuz havanın burun boşluğuna giriş kapılarıdır. Kelime Latinceden gelir ve kabaca “na-res” diye okunur. Latince tekil biçimi naris, çoğul biçimi ise nares şeklindedir; dolayısıyla nares sözcüğü dilbilgisi bakımından birden fazla açıklığı ifade eder.
Türkçe tıp dilinde kelime genellikle özgün yazımıyla korunur, ancak hastayla konuşurken burun delikleri karşılığı tercih edilir. “Burnumun deliklerinden biri daha dar gibi geliyor.” diyen biri, dışarıdan fark ettiği nares bölgesini tarif ediyor olabilir. Bununla birlikte hissedilen tıkanıklığın kaynağı her zaman bu girişte değildir; daha içerideki dokular da aynı yakınmaya yol açabilir.
Nares hangi ifadelerde kullanılır?
Nares terimine anatomi kaynaklarında, kulak burun boğaz muayene notlarında, yenidoğan değerlendirmelerinde ve burundan örnek alma yönergelerinde rastlanabilir. Nares anteriores ifadesi ön burun açıklıklarını belirtir. Nares externae de dış burun açıklıkları için kullanılan bir başka anatomik adlandırmadır. Nares posteriores ise burun boşluğunun genze açılan arka açıklıklarını anlatır; bu açıklıklara koana da denir. Bu nedenle sözcüğün yanındaki niteleme, hangi bölgenin kastedildiğini belirler.
Muayene notunda “Burun delikleri açık, belirgin darlık izlenmedi.” yazması, hava girişinde gözle görülebilen bir engel saptanmadığını anlatabilir. Örnek alma talimatındaki anterior nares ifadesi ise sürüntünün burnun ön bölümünden alınacağını belirtir. Bu örnek, daha gerideki burun-geniz bölgesinden alınan nazofaringeal sürüntüyle aynı değildir. Hangi örneğin istendiği, araştırılan etkene ve kullanılan teste bağlıdır.
Nares solunumda nasıl çalışır?
Dış burun açıklıklarının çevresini burun kanatları, orta bölümünü ise burun deliklerini birbirinden ayıran kolumella şekillendirir. Bu girişten geçen hava, burun boşluğundaki dokular boyunca ilerlerken ısıtılır, nemlendirilir ve parçacıklardan arındırılır. Girişe yakın kıllar daha iri parçacıkların tutulmasına katkıda bulunur; daha içerideki mukus ve hareketli hücresel tüyler de temizleme işinde görev alır. Nares, bu sistemin girişidir; bütün filtreleme işini tek başına yapan yapı değildir.
Burun kanadının nefes alırken içeri çekilmesi, giriş çevresindeki hava yolunu daraltabilir. Kabuklanma, tahriş, şişlik veya yapısal darlık da bu bölgede rahatsızlık oluşturabilir. Hekimin “Nefes alırken burun kanadınızın içeri çekilip çekilmediğine bakacağım.” demesi, hava geçişini hareket sırasında değerlendirdiği anlamına gelir. Dışarıdan açık görünen burun delikleri, içerideki hava yolunun da bütünüyle açık olduğunu kanıtlamaz; tıkanıklığın yeri muayeneyle ayırt edilir.
Nares ile hangi terimler karıştırılır?
Nares ile burun boşluğu aynı yapı değildir: nares açıklıkları, burun boşluğu ise bu açıklıkların devamındaki iç alanı anlatır. Burun vestibülü, dış açıklığın hemen arkasındaki giriş bölümüdür; burun kıllarının bulunduğu alan burasıdır. Nazal septum ise burnun içini sağ ve sol bölümlere ayıran duvardır. Septumdaki eğrilik hava geçişini etkileyebilir, fakat septum sözcüğü burun deliği anlamına gelmez.
Koana terimi özellikle arka açıklıkları ayırt etmek için önemlidir; dışarıdan aynayla gördüğünüz girişler koana değildir. Burun valfi ise hava akımına direnç açısından önemli, dar bir geçiş bölgesini tanımlar; nares ile eş anlamlı kullanılmaz. Ayrıca burun tıkanıklığı bir yakınmanın adıdır, nares ise anatomik bir adlandırmadır. Bu ayrım sayesinde bir notta yalnızca yapının mı tarif edildiğini, yoksa darlık veya tıkanma gibi bir bulgunun mu bildirildiğini anlayabilirsiniz.
Nares hakkında hekime ne sorabilirsiniz?
Muayene notunda nares sözcüğü geçiyorsa “Burada dış burun açıklıkları mı, genze açılan arka açıklıklar mı kastediliyor?” sorusu değerlendirilmiş bölgeyi netleştirir. Tıkanıklık yaşıyorsanız “Hava geçişindeki sorun girişte mi, septumda mı, yoksa daha içerideki dokularda mı?” diye sorabilirsiniz. Sürüntü istenmişse “Örnek burnun ön bölümünden mi, burun-geniz bölgesinden mi alınacak?” sorusu işlemin yerini öğrenmenizi sağlar; örnek alma derinliğini yalnızca nares sözcüğünden çıkarmamak gerekir.
Nares hakkında sık sorulan sorular
Nares ne demek?
Nares, Latincede burun açıklıklarını ifade eden çoğul bir anatomi terimidir. Günlük kullanımda çoğunlukla dışarıdan görülen burun delikleri kastedilir; tekil biçimi naristir.
Nares nerede bulunur?
Dış nares, burnun alt yüzünde dışarıya açılan girişlerdir. Arka açıklıklardan söz edildiğinde ise burun boşluğuyla geniz arasındaki bağlantı kastedilir.
Nares raporda ne anlama gelir?
Bir muayene notunda burun açıklıklarının değerlendirildiğini gösterir. Açıklık, darlık veya akıntı gibi yanında yazan bulgular, hekimin ne saptadığını belirtir.
Nares ile burun vestibülü arasındaki fark nedir?
Nares giriş açıklıklarının adıdır; burun vestibülü bu açıklıkların hemen arkasındaki alandır. Burun kılları vestibül içinde bulunur.
Nares hangi kelimelerle kullanılır?
Nares anteriores ve nares externae ön veya dış açıklıkları belirtir. Nares posteriores ise genze açılan arka açıklıklar için kullanılır; niteleyici kelime bölgeyi değiştirir.