Partus

Partus nedir, ne demek? Tıpta kullanımı

Gebeliğin bebeğin dünyaya gelmesiyle sonuçlandığı olay, tıpta partus olarak adlandırılır. Günlük konuşmada kullandığımız doğum kelimesinin tıbbi karşılığıdır. Latince kökenlidir ve kabaca “par-tus” diye okunur. Türkçe tıp dilinde de partus biçiminde yazılır; daha çok hekimler arasındaki iletişimde ve tıbbi kayıtlarda karşınıza çıkar. Kelime bir hastalığın adını değil, gebeliğin sonunda gerçekleşen olayı anlatır.

Partus sözcüğünü gördüğünüzde, yanındaki ifadeye de bakmak gerekir. Bu ifade doğumun zamanını, nasıl gerçekleştiğini veya önceki bir doğuma ait bilgiyi açıklayabilir. Günlük konuşmadaki “Doğumum beklediğimizden erken oldu” cümlesi, tıbbi kayıtta doğum zamanını belirten daha kısa bir ifadeyle karşılanabilir. Buna karşılık partus kelimesi, kendi başına doğumun zor geçtiğini, bebeğin hasta olduğunu ya da ameliyat yapıldığını söylemez.

Partus hangi kayıtlarda kullanılır?

Partus en çok kadın hastalıkları ve doğum alanında kullanılır. Doğum salonu kayıtlarında, hastaneden çıkış özetinde, gebelik takibi belgelerinde ve önceki gebeliklerin sorgulandığı muayene notlarında bulunabilir. Bazen gerçekleşmiş bir doğumu, bazen de doğumla ilgili tanıyı veya değerlendirmeyi belirtir. Bu nedenle kaydın geçmiş öyküsünü mü, mevcut başvuruyu mu anlattığı önemlidir.

Partus spontaneus, genellikle kendiliğinden gerçekleşen vajinal doğum için kullanılır. Partus praematurus, doğumun gebeliğin beklenen süresi tamamlanmadan gerçekleştiğini belirtir. Partus maturus ise zamanında gerçekleşen doğumu anlatır. Bunlar aynı olayın farklı özelliklerini öne çıkarır: biri gerçekleşme biçimini, diğeri gebelik süresini tanımlar. Özellikle kendiliğinden başlayan doğum eylemi ile yardımsız gerçekleşen doğumun, kayıt içinde nasıl ifade edildiğine dikkat edilir.

Bir raporda “Zamanında, kendiliğinden vajinal doğum gerçekleşti” cümlesini görebilirsiniz. Bu cümle doğumun zamanı ve yolu hakkında bilgi verir; kanama miktarı, dikiş gereksinimi veya bebeğin doğum sonrası durumu hakkında ayrıca kayıt gerekir. Benzer şekilde önceki partus öyküsü, geçmiş doğumların değerlendirilmesini anlatır; yeni bir gebeliğin mevcut olduğunu göstermez.

Partus sırasında vücutta ne olur?

Vajinal doğuma giden süreçte rahim kasılmaları rahim ağzının incelmesine ve açılmasına katkıda bulunur. Bebek doğum kanalında ilerler ve dışarı çıkar; ardından plasenta rahimden ayrılarak doğar. Bu süreçte rahim, rahim ağzı, leğen kemiği içindeki doğum yolu ve bebeğin konumu birlikte önem taşır. Doğumun ilerleyişi yalnızca ağrının şiddetiyle değerlendirilmez; muayene bulguları ve bebeğin kalp atımları da izlenir.

Hekiminizin “Rahim ağzındaki açılmayı ve bebeğin kalp atımlarını izliyoruz” demesi, doğumun hem ilerleyişinin hem de güvenliğinin değerlendirildiğini anlatır. Doğum sezaryenle gerçekleştiğinde ise bebek karın ve rahim duvarında yapılan cerrahi kesiler yoluyla doğurtulur. Bu nedenle partus ifadesinden doğum yolunu kesin olarak çıkarmak yerine, kayıtta vajinal doğum veya sezaryen açıklamasını aramak gerekir. Erken doğumu belirten bir kullanım varsa, bebeğin doğum sonrasında solunum, beslenme ve vücut sıcaklığını koruma açısından daha yakın izleme gereksinimi olabilir.

Partus ile benzer terimlerin farkı

Partus ile travay aynı şeyi vurgulamaz. Travay, rahim kasılmaları ve rahim ağzındaki değişikliklerle ilerleyen doğum eylemini anlatır; partus ise doğum olayını adlandırır. Sancı hissedilmesi, doğumun gerçekleştiği anlamına gelmez. Gebeliğin sonlarına doğru görülebilen hazırlık kasılmaları da her zaman ilerleyici doğum eylemine dönüşmez. Bu ayrım, sancı nedeniyle yapılan başvuruyla gerçekleşmiş doğum kaydını birbirinden ayırır.

Partus ile parite de karıştırılabilir. Parite, kişinin doğum öyküsünü özetleyen bir kavramdır; tek bir doğum olayının adı değildir. Gravida ise kişinin gebelik sayısıyla ilgilidir ve devam eden gebeliği de kapsar. Gebeliklerin hepsi doğumla sonuçlanmadığından gravida ile parite aynı olmayabilir. Ayrıca vajinal doğum ve sezaryen doğumun gerçekleşme yollarını belirtirken, partus daha genel bir adlandırmadır.

Partus hakkında hekime ne sorulur?

Kayıtta partus sözcüğü açıklamasız duruyorsa, “Burada geçmiş doğumum mu, bu başvurumdaki durum mu anlatılıyor?” sorusu belgenin hangi olaya ait olduğunu netleştirir. Yanında yabancı bir ifade varsa, “Bu ifade doğumun zamanını mı, gerçekleşme biçimini mi belirtiyor?” diye sorabilirsiniz. Gelecek gebelik için değerlendirme yapılıyorsa, “Önceki doğumumun hangi özellikleri yeni gebelik takibimi etkiler?” sorusu işe yarar; önceki sezaryen, erken doğum veya doğum sonrası ciddi kanama gibi bilgiler takip planını değiştirebilir.

İlişkili terimler: Parturition, Parity, Gravida, Cesarean Section