İçeriğe geç
Tıp Terimleri Sözlüğü

Parulis

n. isim

Dişeti apsesi.

Parulis nedir, ne demek? Tıpta kullanımı

Diş etinde sivilceye benzeyen, zaman zaman içinden akıntı gelen küçük bir kabarıklık fark ettiğinizde, diş hekiminizin kullandığı ad tıpta parulis olabilir. Günlük dilde buna diş eti apsesi ya da diş etinde iltihaplı sivilce denir. Terim Yunanca kökenlidir ve yaklaşık pa-ru-lis diye okunur. Genellikle bir dişin çevresindeki enfeksiyonun diş eti yüzeyine ulaştığı noktada oluşan kabarıklığı anlatır.

Bu kabarıklık kırmızımsı görünebilir veya üzerinde sarımsı, beyazımsı bir uç bulunabilir. Bazen dokununca hassastır, bazen de hiç ağrımadığı için yalnızca diş fırçalarken fark edilir. Günlük konuşmadaki “Diş etimde sivilce gibi bir şey çıkıyor, sonra kayboluyor” anlatımı parulisle uyumlu olabilir. Yine de görünüşü benzeyen her şişlik aynı nedenle oluşmadığından, adı yalnızca aynaya bakılarak kesinleştirilemez.

Parulis diş hekimliğinde nasıl kullanılır?

Parulis sözcüğü diş hekimliği muayene notlarında, özellikle kanal tedavisiyle ilgilenen endodonti ve diş eti hastalıklarıyla ilgilenen periodontoloji değerlendirmelerinde karşınıza çıkabilir. Hekim kabarıklığın yerini, akıntı olup olmadığını ve çevredeki dişlerin durumunu birlikte değerlendirir. Örnek bir muayene kaydı “Üst çenede ilgili dişin kök hizasında parulis izlendi” biçiminde olabilir. Buradaki ifade, görülen bulguyu ve yerini bildirir; enfeksiyonun kaynağını açıklamak için ek değerlendirme gerekir.

Parulis değerlendirilirken kronik apikal apse, sinüs yolu ve periodontal apse ifadeleriyle karşılaşabilirsiniz. Kronik apikal apse, diş kökünün ucundaki uzun süredir devam eden iltihaplı odağı anlatır. Sinüs yolu, bu odaktan çıkan akıntının ağız içine ulaşmasını sağlayan kanaldır. Periodontal apse ise dişi destekleyen dokularda gelişen irin birikimidir. Parulis yüzeyde görülen kabarıklığı tarif ederken, diğer ifadeler kaynağı veya akıntının izlediği yolu açıklar.

Parulis neden oluşur, ağrısız olabilir mi?

Sık görülen süreç, derin çürük veya dişteki bir hasar sonrasında dişin içindeki pulpa dokusunun enfekte olmasıyla başlar. Enfeksiyon kök kanalı boyunca ilerleyerek kök ucunun çevresine ulaşabilir. Burada oluşan irin, çevredeki dokular içinde ilerleyip diş eti yüzeyine açıldığında parulis görünümü ortaya çıkabilir. Kabarıklığın tam altındaki diş her zaman kaynak diş değildir; akıntı dokular içinde farklı bir yönde ilerleyebilir.

Akıntının dışarı çıkması içerideki basıncı azaltabildiği için belirgin diş ağrısı olmayabilir. Bu nedenle “Ağrımıyor, demek ki iyileşti” düşüncesi yanıltıcıdır. Akıntı ağza kötü bir tat verebilir; yüzeydeki açıklık geçici olarak kapandığında kabarıklık yeniden belirginleşebilir. Hekimin “Bu kabarıklığın hangi dişten kaynaklandığını araştıracağız” demesi, yalnızca görünen bölgeye değil alttaki enfeksiyon odağına yöneldiğini gösterir.

Kaynağı bulmak için dişin soğuğa verdiği yanıt, üzerine vurulduğundaki hassasiyeti, çevresindeki diş eti cepleri ve röntgen bulguları incelenebilir. Tedavi, dişin durumuna göre kanal tedavisi, mevcut kanal tedavisinin yenilenmesi, diş eti tedavisi veya çekim olabilir. Antibiyotik her paruliste gerekli değildir ve enfeksiyonun kaynağını ortadan kaldıran tedavinin yerini tutmaz. Kabarıklığı sıkmak ya da delmek de kaynak sorunu çözmez.

Parulis hangi durumlarla karıştırılır?

Aft ile parulis görünüşte karıştırılabilir, ancak aft genellikle ağız içi yüzeyinde oluşan, ortası açık renkli ve çevresi kızarık, ağrılı bir yaradır. Parulis ise daha çok kabarıklık ve bazen irinli akıntıyla dikkat çeker. Diş taşı veya plakla ilişkili diş eti iltihabında kızarıklık ve fırçalamayla kanama daha yaygın olabilir; belirli bir noktadaki akıntılı kabarıklık ayrıca değerlendirilir.

Apse ile parulis de tamamen aynı kapsamda değildir: apse dokuda irin birikimini, parulis ise diş etinde görülen yerel bulguyu adlandırır. Fistül sözcüğü günlük diş hekimliği kullanımında akıntı kanalı için söylense de bu durumda daha doğru terim çoğunlukla sinüs yoludur. Diş eti kisti veya başka bir doku büyümesi de dışarıdan benzer görünebilir. Ayırımda şişliğin süresi, dişle ilişkisi, muayene ve gerektiğinde görüntüleme belirleyicidir.

Parulis için hangi sorular sorulmalı?

Muayenede “Bu parulis hangi dişten veya hangi dokudan kaynaklanıyor?” sorusu, görünen kabarıklıkla asıl sorun arasındaki ilişkiyi netleştirir. Daha önce aynı bölgedeki dişe kanal tedavisi yapılmışsa bunu belirtip “Mevcut tedavinin yenilenmesi gerekiyor mu?” diye sorabilirsiniz. Tedavi planını konuşurken “İyileşmeyi nasıl takip edeceğiz ve hangi değişiklikte daha erken gelmeliyim?” sorusu yararlıdır. Kabarıklığın boşalıp yeniden dolduğunu, kötü tat yaptığını veya ağrı eşlik ettiğini anlatmanız değerlendirmeye katkı sağlar. Yüzde yayılan şişlik, ateş, yutma ya da nefes alma güçlüğü gelişmesi ise beklemeden değerlendirilmesi gereken bir değişikliktir.

Parulis hakkında sık sorulan sorular

Dişte parulis nedir?

Parulis, diş etinde oluşan, sıklıkla enfeksiyonla bağlantılı sivilce benzeri bir kabarıklıktır. Çoğu zaman dişin çevresindeki iltihaplı odaktan gelen akıntının ağız içine açıldığı yerde görülür.

Parulis nerede bulunur?

Diş etinde, enfeksiyonun yüzeye ulaştığı bölgede bulunur. Görüldüğü yer kaynak dişin hemen üzeri olmayabilir; bu nedenle komşu dişler de incelenebilir.

Parulis neyin belirtisidir?

Diş kökü çevresindeki veya dişi destekleyen dokulardaki bir enfeksiyona işaret edebilir. Ağrısız olması, alttaki enfeksiyonun ortadan kalktığını göstermez.

Parulis ile aft arasındaki fark nedir?

Aft genellikle ağız yüzeyinde ağrılı, açık bir yara oluşturur. Parulis daha çok kabarıklık şeklindedir ve içinden irinli akıntı gelebilir.

Parulis raporda ne anlama gelir?

Muayenede diş etinde parulis görünümünde bir lezyon saptandığını belirtir. Hangi dişle ilişkili olduğu ve nasıl tedavi edileceği, muayene ile röntgen bulgularının birlikte değerlendirilmesiyle anlaşılır.

İlişkili terimler: Abscess

Aynı harften

P Harfi İle Başlayan Tıp Terimleri