Pattern

Pattern nedir, ne demek? Tıpta kullanımı

Doktorunuz bir bulgunun yalnızca varlığına değil, nasıl göründüğüne ve başka bulgularla nasıl bir araya geldiğine de bakar; tıpta pattern, bu düzeni anlatır. Günlük dilde karşılığı bağlama göre örüntü, desen veya görünüm biçimidir. Örneğin akciğerdeki değişikliklerin yayılışı, ciltteki lekelerin yerleşimi ya da solunum testindeki ölçümlerin ilişkisi bir pattern oluşturabilir. Kelime, görülen şeyin adından çok, onun nasıl bir düzen gösterdiğini belirtir.

Pattern İngilizceden gelir; İngilizce söylenişi kabaca “petırn” şeklindedir. Türkçe tıbbi konuşmada ve raporlarda çoğunlukla patern biçiminde yazılır ve söylenir. Pattern ile patern farklı kavramlar değildir; aynı kelimenin farklı dildeki yazımlarıdır. Günlük konuşmada “Doktor, lekelerin dağılımında belli bir düzen olduğunu söyledi” cümlesi, kelimenin neyi anlattığını karşılar. Buradaki düzen, mutlaka düzgün veya simetrik bir görünüm demek değildir.

Pattern hangi raporlarda kullanılır?

Pattern sözcüğü radyoloji, göğüs hastalıkları, dermatoloji ve patoloji gibi alanlarda karşınıza çıkabilir. Anlamını belirleyen, yanındaki kelime ve incelenen dokudur. Radyolojide interstisyel patern, akciğerin hava keseciklerinin çevresindeki destek dokusunu ilgilendiren değişikliklerin görünümünü anlatır. Nodüler patern ise küçük, yuvarlağa yakın odakların oluşturduğu görünümü belirtir. Bu ifadelerin değerlendirilmesinde odakların yeri, dağılımı ve eşlik eden bulgular önemlidir.

Solunum fonksiyon testinde obstrüktif patern, havanın özellikle dışarı verilmesi sırasında akımın zorlandığını düşündüren ölçüm düzenidir. Restriktif patern ise akciğerlerin alabileceği hava hacminde azalma olabileceğini düşündürür. Bir rapor cümlesi şöyle olabilir: “Solunum fonksiyon testinde obstrüktif patern izlenmiştir.” Bu ifade, testte hava akımını ilgilendiren bir sorun görüldüğünü bildirir; sorunun nedenini belirlemek için yakınmalar ve diğer bulgular da değerlendirilir.

Dermatolojide dağılım paterni, döküntünün vücudun hangi bölgelerine yerleştiğini anlatır; yalnızca görünüşünü değil, yerleşim ilişkisini de tarif eder. Patolojide büyüme paterni, hücrelerin doku içinde nasıl düzenlendiğini belirtmek için kullanılabilir. Dolayısıyla akciğer tomografisindeki patern ile doku örneğindeki patern aynı şeyi tarif etmez. Raporu anlamaya çalışırken kelimenin önündeki nitelemeyi ve hangi incelemede geçtiğini birlikte okumak gerekir.

Pattern vücuttaki değişikliği nasıl anlatır?

Akciğeri düşünelim: Hava, solunum yollarından geçerek hava keseciklerine ulaşır. Solunum yolları daraldığında veya içlerinde salgı biriktiğinde havanın dışarı çıkışı zorlaşabilir. Solunum testinde bunun oluşturduğu ölçüm ilişkisi obstrüktif patern olarak adlandırılabilir. Astım ve kronik obstrüktif akciğer hastalığı bu görünümle ilişkili olabilir, fakat aralarında ayrım yapmak için belirtilerin seyri ve gerekli ek değerlendirmeler kullanılır.

Akciğerin genişlemesini sınırlayan durumlarda ise hacimler azalabilir ve restriksiyon düşünülebilir. Bunun nedeni akciğer dokusundaki sertleşme olabileceği gibi göğüs duvarını veya solunum kaslarını etkileyen bir durum da olabilir. Spirometride restriktif görünüm bulunması, restriksiyonu kesinleştirmeye her zaman yetmez; toplam akciğer kapasitesinin ölçülmesi gerekebilir. Test sırasında yeterince derin nefes alınamaması ya da üflemenin erken bırakılması da sonuçları etkileyebilir.

Görüntüleme incelemeleri ise hava akımını ölçmek yerine dokuların görünümünü gösterir. Doktorunuz “Tomografideki görünümün nedenini, şikâyetleriniz ve önceki filmlerinizle birlikte değerlendireceğiz” diyebilir. Sizin için önemli olan, örüntünün yeni olup olmadığı, zaman içinde değişip değişmediği ve günlük yaşamınızı etkileyen yakınmalarla ilişkisi bulunup bulunmadığıdır. Pattern tek başına hastalık anlamına gelmez; olası nedenleri araştırırken kullanılan bir tanımlamadır.

Pattern, bulgu ve tanı arasındaki fark

Bulgu, muayene veya incelemede saptanan bir özelliktir; örüntü ise özelliklerin birlikte oluşturduğu düzendir. Tanı, bu bulguları açıklayan hastalığın veya durumun adıdır. Örneğin görüntüde nodüller görülmesi bir bulgudur, bunların belirli biçimde dağılması nodüler patern oluşturabilir. Bu dağılımın nedeni belirlendiğinde tanıya yaklaşılır. Sendrom ise birlikte görülen belirti ve bulgular bütününü ifade eder; pattern ile aynı anlamda kullanılmaz.

Obstrüktif ve restriktif patern de birbirinin yerine geçmez. Obstrüktif patern hava akımındaki engellenmeyi, restriktif patern ise hacimlerin azalması yönündeki görünümü anlatır. Bazı kişilerde hava akımı ve hacimlerle ilgili sorunlar birlikte bulunabilir. Ayrıca fokal sözcüğü değişikliğin sınırlı bir alanda olduğunu, diffüz sözcüğü daha yaygın dağıldığını belirtir. Bu nitelemeler örüntünün kapsamını açıklar, ancak hastalığın ağırlığını tek başlarına göstermez.

Pattern için doktora ne sorulur?

Görüşmeye giderken rapordaki ifadenin tamamını ve varsa eski incelemelerinizi yanınızda bulundurmanız, değişimin değerlendirilmesini kolaylaştırır. “Bu patern hangi bulgulara dayanıyor ve hangi nedenleri düşündürüyor?” sorusu, rapor dilini somutlaştırır. Solunum testinde restriktif görünüm belirtilmişse “Bunu doğrulamak için akciğer hacimlerinin ölçülmesi gerekiyor mu?” diye sorabilirsiniz. Takip önerilmişse “Bu patern için hangi değişiklikler tedavi veya kontrol planını etkiler?” sorusu, izlenecek sürecin amacını netleştirir.

İlişkili terimler: Obstruction, Syndrome