Plication
n. isim
Plication nedir, ne demek? Tıpta kullanımı
Bir kumaşın bol gelen bölümünü kesmeden, katlayıp dikerek daralttığınızı düşünün; tıpta plication, cerrahide buna benzeyen bir düzenlemeyi anlatabilir. Doku kendi üzerine katlanır ve çoğunlukla dikişlerle bu konumda tutulur. Amaç, işlem yapılan yere göre gevşek bir yapıyı sıkılaştırmak, genişlemiş bir alanı daraltmak veya bir organın hacmini azaltmaktır. Kelimenin sözlükte kıvrım ya da katlanma karşılığı da vardır; ameliyat notunda ise genellikle yapılan işlemi belirtir.
İngilizce plication sözcüğü, katlamak anlamındaki Latince plicare fiilinden gelir. İngilizce okunuşu kabaca “plikeyşın” şeklindedir; Türkçe tıp dilinde yaygın karşılığı plikasyondur. Doktorunuzun söylediği plikasyon ile yabancı dildeki belgede gördüğünüz plication aynı kavrama işaret edebilir. Ancak hangi dokunun katlandığı belirtilmeden işlemin amacı ve kapsamı tam olarak anlaşılamaz.
Plikasyon hangi işlemlerde kullanılır?
Göğüs cerrahisinde diyafram plikasyonu, karın ile göğüs boşluğunu ayıran kasın gevşek ve yukarıda duran bölümünü gerginleştirmek için uygulanabilir. Ameliyat raporunda “Yükselmiş diyaframa plikasyon uygulandı.” cümlesi yer alabilir. Buradaki ifade akciğer dokusunun katlandığını değil, solunuma katılan diyaframın biçiminin düzenlendiğini anlatır. Diyaframın yüksek görünmesi tek başına ameliyat kararı vermek için yeterli değildir; yakınmalar ve solunum üzerindeki etkisi de değerlendirilir.
Plastik cerrahide rektus kılıfı plikasyonu, karın ön duvarındaki bağ dokusu kılıfının dikişlerle orta hatta yaklaştırılmasıdır. Özellikle karın kasları arasındaki ayrılmanın düzeltilmesinde kullanılabilir. Obezite cerrahisinde geçen mide plikasyonu ise mide duvarını içe doğru katlayarak hacmi azaltmayı amaçlar. Bu işlemde mide dokusunun bir bölümü kesilip çıkarılmaz; yine de her hasta için uygun veya tercih edilen yöntem olduğu sonucu çıkarılmamalıdır.
Kalp cerrahisinde anülüs plikasyonu ifadesi, kapak çevresindeki halkanın belirli bir bölümünün katlayıcı dikişlerle daraltılmasını anlatabilir. Dolayısıyla plikasyon sözcüğünün yanındaki organ ya da yapı adı, ne yapıldığını anlamanın anahtarıdır. İşlemin açık cerrahiyle mi, kapalı yöntemle mi yapıldığı ise kelimenin kendisinden anlaşılmaz.
Plikasyon vücutta neyi değiştirir?
Plikasyonda temel değişiklik, dokunun yerleşimi ve gerginliğidir. Cerrah, uygun gördüğü dokuyu katlayıp dikişlerle sabitleyerek daha kısa, daha dar veya daha gergin bir yapı oluşturur. Dikişler başlangıçta mekanik destek sağlar; iyileşme sırasında gelişen bağ dokusu da düzenlenen alanın dayanıklılığına katkıda bulunur. Sonucun kalıcılığı, dokunun niteliğine, kullanılan tekniğe ve bölgeye binen yüke göre değişir.
Diyafram plikasyonunda amaç, hareketi bozulmuş kasın sinirini onarmak değil, uygun olmayan konumunu düzelterek akciğerin genişleyebileceği alanı iyileştirmektir. Doktorunuz bunu “Diyaframı daha gergin bir konumda tutarak nefes almanızı rahatlatmayı hedefliyoruz.” diye açıklayabilir. Karın duvarında ise hedef çoğunlukla orta hattaki gevşekliği azaltmaktır; bu işlem doğrudan kas geliştirmez ve cilt altındaki yağı ortadan kaldırmaz.
Günlük konuşmada söylenen “Karnımdaki gevşek yeri dikişle toparlamışlar.” cümlesi plikasyonu tarif ediyor olabilir. Bunun sizin için anlamı, hangi şikâyetin düzeltilmek istendiğine bağlıdır. Ağrı, kanama, enfeksiyon veya dikişlerin dokuyu yeterince tutamaması gibi olasılıklar işlem bölgesine göre değerlendirilir; iyileşme ve hareket kısıtlamaları da bütün plikasyonlarda aynı değildir.
Plikasyon hangi terimlerle karıştırılır?
Rezeksiyon, bir dokunun ya da organ bölümünün kesilerek çıkarılmasıdır; plikasyonda ise temel yaklaşım dokuyu katlayarak yeniden biçimlendirmektir. Aynı ameliyatta her iki işlem birlikte yapılabileceğinden, yalnızca plikasyon kelimesini görmek ameliyatın tamamında hiç doku çıkarılmadığını kanıtlamaz. Eksizyon da çıkarma anlamı taşır ve katlama işleminin eş anlamlısı değildir.
Fundoplikasyon, adındaki benzerliğe rağmen her türlü plikasyonun karşılığı değildir; reflü cerrahisinde midenin üst bölümünün yemek borusunun alt ucu çevresine sarıldığı özel bir işlemdir. Plica ise anatomide kıvrım ya da kat adı olarak kullanılır, cerrahi girişim bildirmez. Karın kaslarının ayrılmasını anlatan diyastaz da plikasyonla aynı şey değildir: diyastaz mevcut durumu, plikasyon bunu düzeltmek için kullanılabilen yöntemi adlandırır.
Plikasyon için hangi sorular sorulmalı?
Ameliyat önerisinde veya işlem raporunda plikasyon geçiyorsa görüşmeyi kendi yakınmanız ve hedeflenen değişiklik üzerinden yürütün. “Hangi dokuma plikasyon yapılacak ve hangi şikâyetimin azalması bekleniyor?” sorusu işlemin amacını netleştirir. “Bu yöntem yerine hangi seçenekler var ve benim için neden bu yöntem seçiliyor?” sorusu tercih gerekçesini ortaya koyar. “İyileşirken hangi hareketleri kısıtlamalıyım ve hangi belirtilerde size haber vermeliyim?” sorusu ise işe dönüş, egzersiz ve ameliyat sonrası takip planını somutlaştırır.
Plication hakkında sık sorulan sorular
Plication ne demek?
Türkçede plikasyon denir; kıvrılma veya katlanmayı ifade eder. Cerrahide genellikle dokunun katlanıp dikişlerle sabitlenerek daraltılması ya da gerginleştirilmesi anlamında kullanılır.
Plication raporda ne anlama gelir?
Bir ameliyat raporunda, belirtilen yapıya katlayıcı bir işlem uygulandığını anlatır. Hangi organın adıyla birlikte yazıldığı, işlemin hedefini belirler.
Plication hangi kelimelerle kullanılır?
Diyafram plikasyonu, mide plikasyonu ve rektus kılıfı plikasyonu sık karşılaşılabilecek örneklerdir. Ortak teknik katlama olsa da amaç ve iyileşme süreci bölgeye göre farklıdır.
Plication ile rezeksiyon arasındaki fark nedir?
Plikasyon dokuyu katlayarak biçimlendirir; rezeksiyon dokunun bir bölümünü çıkarır. Gerektiğinde aynı ameliyatta her iki yöntem de uygulanabilir.
Plication ile fundoplikasyon arasındaki fark nedir?
Plikasyon genel bir katlama tekniğini anlatır. Fundoplikasyon ise reflüyü azaltmak amacıyla midenin üst kısmının yemek borusunun alt ucu çevresine sarıldığı belirli bir ameliyattır.