Tachycardia

Tachycardia nedir, ne demek? Tıpta kullanımı

Kalbiniz koşarken hızlanabilir; bazen de otururken beklediğinizden hızlı atabilir. Kalp hızının kişinin yaşı ve bulunduğu koşullar için beklenenden yüksek olması tıpta tachycardia, Türkçe tıp dilinde taşikardi olarak adlandırılır. Günlük dildeki karşılığı kalbin hızlı atmasıdır. Sözcük, Yunancada hızlı anlamındaki takhys ile kalp anlamındaki kardia sözcüklerinden gelir; Türkçede kabaca ta-şi-kar-di diye okunur.

Taşikardi, kalbin ne kadar hızlı çalıştığını anlatır; hızlanmanın nedenini veya ritmin düzenli olup olmadığını kendiliğinden açıklamaz. Egzersiz sırasında gelişen hızlanmayla dinlenirken başlayan hızlanma aynı biçimde değerlendirilmez. Günlük konuşmada “Merdiveni çıkınca kalbim hızlandı, dinlenince normale döndü” diyebilirsiniz; bunun tıbbi anlamı, eşlik eden yakınmalara ve hızlanmanın ne kadar sürdüğüne göre değişir.

Taşikardi hangi raporlarda geçer?

Taşikardi sözcüğü kardiyoloji değerlendirmelerinde, acil servis kayıtlarında, muayene notlarında ve elektrokardiyografi raporlarında karşınıza çıkabilir. Elektrokardiyografi, kısaca EKG, kalbin elektriksel etkinliğini kaydeder. Holter ise günlük yaşam sırasında ritmi daha uzun süre izlemeye yarar; aralıklı gelen hızlanmaları yakalamak için kullanılabilir. Hekim yalnızca hızınıza değil, ritmin nereden başladığına ve düzenine de bakar.

Sinüs taşikardisi, kalbin doğal uyarı merkezinden çıkan ritmin hızlanmasıdır. Supraventriküler taşikardi, karıncıkların üzerindeki yapılardan kaynaklanan hızlı ritimler için kullanılır; bazı türleri aniden başlayıp bitebilir. Ventriküler taşikardi ise karıncıklardan kaynaklanan hızlı ritmi anlatır ve daha ciddi bir değerlendirme gerektirir. Bu bileşik adlar, aynı hızlanma sözcüğünün farklı ritimleri tanımlayabildiğini gösterir.

Bir raporda “Kayıt sırasında sinüs taşikardisi izlendi” yazabilir. Bu ifade, kayıt anında kalbin doğal merkezinden yönetilen hızlı bir ritim bulunduğunu söyler; hızlanmanın nedenini ayrıca araştırmak gerekir. Doktorunuz “Ritminiz hızlı ama düzenli; ateşinizin ve sıvı kaybınızın etkisini değerlendireceğiz” diyebilir. Burada ritmin adı ile onu ortaya çıkaran etken birbirinden ayrılır.

Taşikardi sırasında kalpte ne olur?

Kalbin doğal uyarı merkezi elektriksel sinyaller üretir; bu sinyaller kalp kasının uyum içinde kasılmasını sağlar. Hareket, heyecan, ağrı veya ateş sırasında vücudun gereksinimine yanıt olarak bu merkez hızlanabilir. Kansızlık, sıvı kaybı, tiroit bezinin fazla çalışması ve bazı ilaçlar da kalp hızını artırabilir. Bu nedenle taşikardinin değerlendirilmesi yalnızca kalple sınırlı kalmayabilir.

Bazı hızlı ritimlerde ise sorun, elektriksel uyarının farklı bir odaktan çıkması veya kalp içinde tekrarlayan bir yol izlemesidir. Kalp çok hızlandığında atımlar arasındaki dolma süresi kısalabilir ve vücuda gönderilen kan azalabilir. Siz bunu göğüste vuruntu, boyunda çarpma, nefes darlığı, halsizlik veya baş dönmesi olarak hissedebilirsiniz; bazen hiçbir yakınma olmayabilir.

Taşikardiye göğüs ağrısı, bayılma ya da belirgin nefes darlığı eşlik ediyorsa acil değerlendirme gerekir. Tedavi, hızlanmanın kaynağına göre değişir: sıvı kaybının giderilmesi, altta yatan hastalığın tedavisi veya doğrudan ritme yönelik uygulamalar gerekebilir. Her hızlı nabızda kalp hızını düşüren ilaç kullanmak doğru değildir; bazen hızlanma, vücudun başka bir soruna verdiği yanıttır.

Taşikardi, çarpıntı ve aritmi farkı

Çarpıntı, kalp atışını rahatsız edici veya alışılmadık biçimde hissetmenizdir; taşikardi ise ölçülen kalp hızına ilişkin bir bulgudur. Kalbiniz normal hızdayken güçlü atımları çarpıntı olarak hissedebilirsiniz. Tersine, kalbiniz hızlı attığı hâlde bunu fark etmeyebilirsiniz. Bu ayrım, yakınmanızla nabız ölçümünün neden her zaman örtüşmediğini açıklar.

Aritmi, kalbin ritmindeki bozukluklar için kullanılan daha geniş bir kavramdır; hızlı, yavaş veya düzensiz ritimleri kapsayabilir. Her taşikardi düzensiz değildir; sinüs taşikardisinde atımlar genellikle düzenlidir. Bradikardi ise kalp hızının beklenenden yavaş olmasıdır. Atriyal fibrilasyon farklı bir ritim bozukluğudur ve hızlı seyredebilir, ancak taşikardi sözcüğüyle eş anlamlı değildir.

Taşikardi için hangi sorular işe yarar?

Görüşmeye giderken hızlanmanın dinlenirken mi hareketle mi başladığını, aniden mi yavaşça mı geliştiğini ve eşlik eden yakınmaları not edebilirsiniz. Kullandığınız ilaçları, enerji içeceği tüketiminizi ve varsa saat ya da cihaz kayıtlarını paylaşmanız değerlendirmeyi destekler. “Bendeki taşikardinin ritim türü belli mi?”, “Hızlanmayı açıklayacak bir neden için tetkik gerekiyor mu?” ve “Atak yeniden olursa nasıl hareket etmeliyim?” soruları, bulgunun nedenini ve izlenecek yolu netleştirmeye yardımcı olur.

İlişkili terimler: Bradycardia, Palpitation