İçeriğe geç
Tıp Terimleri Sözlüğü

Hemostat

n. isim

1. Kesik damar ucunu sıkıştırarak kanamayı durdurmada kullanılan pens; 2. Bastırarak kanamayı kontrolde kullanılan küçük gazlı bez parçası.

Hemostat nedir, ne demek? Tıpta kullanımı

Kanamayı durdurmak bazen kanayan noktayı sıkıca tutmayı gerektirir; tıpta hemostat, bu amaçla kullanılan, makasa benzeyen bir cerrahi pensin adıdır. Uçları kesmek yerine dokuyu veya damar ucunu kavrar. Sapındaki kilit sayesinde cerrah elini çektiğinde de kapalı kalabilir. Günlük dilde buna kanama durdurucu pens denebilir; ancak her pensin aynı iş için tasarlanmadığını bilmek gerekir.

Hemostat, İngilizcedeki aynı yazılıştaki sözcükten Türkçeye geçmiştir; kökleri Yunancada kan ve durdurma anlamlarını taşıyan sözcüklere uzanır. Türkçede kabaca he-mos-tat diye okunur. Bazı tıbbi kaynaklarda, kanayan yere bastırmak için kullanılan küçük bir gazlı bez parçası da bu adla anılır. Bu nedenle sözcüğün bir cerrahi aleti mi, bası uygulanan malzemeyi mi anlattığı, kullanıldığı cümleden anlaşılır.

Hemostat hangi işlemlerde kullanılır?

Hemostatla genel cerrahi, kadın hastalıkları ve doğum, kulak burun boğaz, diş hekimliği ve acil servis gibi girişim yapılan alanlarda karşılaşabilirsiniz. Ameliyat notlarında, küçük cerrahi işlem kayıtlarında veya kullanılan aletlerin listesinde adı geçebilir. Bir kan tahlilindeki ölçümün ya da görüntülemede görülen bir oluşumun adı değildir; işlem sırasında kullanılan aracı anlatır.

Örneğin işlem kaydında "Kanayan damar ucu hemostat ile tutuldu ve bağlandı." yazabilir. Bu cümle, kanamanın yerinin bulunup mekanik olarak kontrol edildiğini anlatır; kanamanın neden başladığını kendi başına açıklamaz. Doktorunuzun "Kanayan noktayı hemostatla tutup damarı bağlayacağız." demesi de aletin tedavide geçici bir tutucu olarak kullanılacağını belirtir. Alet çoğunlukla işlem sonunda çıkarılır, vücutta bırakılan bir malzeme değildir.

Aletin biçimini veya modelini anlatan ek sözcükler de duyabilirsiniz. Moskito hemostat, ince uçlarıyla küçük damarların tutulmasında kullanılan bir tiptir. Kelly hemostat, cerrahide yaygın kullanılan başka bir pens modelidir. Eğri uçlu hemostat ifadesi ise ucun kıvrımlı olduğunu söyler; bu biçim, çalışma alanında hedeflenen noktaya ulaşmayı kolaylaştırabilir. Bu adlar hastalığın türünü değil, aletin yapısını belirtir.

Hemostat kanamayı nasıl durdurur?

Bir damar kesildiğinde, içindeki kan açık uçtan dışarı çıkabilir. Hemostatın çeneleri bu ucu sıkıştırınca damarın içinden geçen yol kapanır ve o noktadaki kan akışı kesilir. Cerrah ardından damarı bağlayabilir veya uygun başka bir yöntemle kapatabilir. Alet burada çoğunlukla kalıcı işlemin yapılabilmesi için zaman ve görüş alanı sağlar; her kanama aynı aletle ya da aynı yöntemle kontrol edilmez.

Gazlı bez anlamında kullanıldığında etki, kanayan yüzeye dışarıdan bası uygulanmasına dayanır. Bası, kan akışını azaltarak vücudun pıhtı oluşturmasını destekler; cerrahi pens ise dokuyu çeneleri arasında kavrar. Günlük konuşmada "Dikiş atılırken kanayan yeri bir aletle tuttular." diye anlatılan işlem, hemostat kullanımını tarif ediyor olabilir. Pens dokuyu sıkıştırabildiği için nereye ve ne kadar basınçla uygulanacağı önemlidir; evde yaraya takılacak bir araç olarak düşünülmemelidir.

Hemostat ile hemostaz arasındaki fark

Hemostat bir araç veya belirli bağlamlarda bir malzeme adıyken, hemostaz kanamanın durması ya da durdurulması sürecidir. Vücudun damar büzüşmesi, kan pulcuklarının birikmesi ve pıhtı oluşması gibi doğal yanıtları da hemostazın içindedir. Bu nedenle hemostaz sağlandı ifadesi, kanamanın kontrol edildiğini bildirir; mutlaka hemostat kullanıldığı anlamına gelmez. Hemostatik sözcüğü ise kanamayı durdurmaya yardımcı olan özelliği anlatır.

Hemostatik gazlı bez, sıradan gazlı bezle aynı kabul edilmemelidir; bu ürünlerde pıhtılaşmayı desteklemek amacıyla ek maddeler bulunabilir. Hemostat adıyla anılan küçük gazlı bez parçasının ise mutlaka böyle bir ürün olması gerekmez. Portegü de görünüşte hemostata benzeyebilir, fakat temel görevi dikiş iğnesini tutmaktır. Turnike ise tek bir damar ucunu kavramak yerine, kol veya bacak çevresinden bası uygulayarak kan akışını azaltır.

Hemostat hakkında doktora ne sorabilirsiniz?

İşlem notundaki kullanım belirsizse "Buradaki hemostat sözcüğü pensi mi, gazlı bezi mi anlatıyor?" diye sorabilirsiniz. Kanamanın nasıl kontrol edildiğini öğrenmek için "Damar yalnızca sıkıştırıldı mı, ardından bağlandı veya başka bir yöntemle kapatıldı mı?" sorusu işe yarar. İşlem sonrasındaki bakım konusunda ise "Bu bölge için evde nasıl bir bakım yapmalıyım ve yeniden kanama olursa nasıl davranmalıyım?" sorusu, kullanılan aletin adından daha doğrudan bir yol haritası sağlar.

Hemostat hakkında sık sorulan sorular

Hemostat ne demek?

Kanayan damarı veya dokuyu sıkıştırmak için kullanılan cerrahi pensin adıdır. Bazı kaynaklarda kanayan yere bası uygulanan küçük gazlı bez parçasını da anlatır.

Hemostat raporda ne anlama gelir?

Genellikle işlem sırasında kullanılan bir aracı belirtir. Hangi dokunun tutulduğu ve ardından ne yapıldığı, kayıttaki diğer ifadelerden anlaşılır.

Hemostat hangi kelimelerle kullanılır?

Moskito, Kelly, düz uçlu veya eğri uçlu gibi ifadelerle birlikte kullanılabilir. Bu sözcükler pensin modelini ya da biçimini tarif eder.

Hemostat ile hemostaz arasındaki fark nedir?

Hemostat kullanılan aracın adıdır; hemostaz kanamanın kontrol edilmesini anlatır. Hemostaz, vücudun doğal pıhtılaşma yanıtıyla veya tıbbi müdahaleyle sağlanabilir.

Hemostat ile portegü arasındaki fark nedir?

Hemostatın temel işi kanayan damar veya dokuyu kavramaktır. Portegü ise dikiş atılırken iğneyi güvenle tutmak için tasarlanmıştır.

İlişkili terimler: Hemostasis, Hemostatic, Forceps, Ligature, Tourniquet

Aynı harften

H Harfi İle Başlayan Tıp Terimleri