Angio

Angio nedir, ne demek? Tıpta kullanımı

Damarlarla ilgili tıbbi kelimelerin başında aynı sesle karşılaşabilirsiniz: tıpta angio, ardından gelen kelimeye damarlarla ilgili bir anlam katan parçadır. Günlük dildeki karşılığı kabaca damarla ilgili şeklindedir. Bir organın ya da işlemin tam adı olmaktan çok, kelimenin hangi yapıyla ilgili olduğunu gösterir. Çoğunlukla kan damarlarını anlatır; ancak bazı terimlerde lenf damarlarıyla da ilişkilidir. Hangi damarın veya durumun kastedildiğini, kelimenin geri kalanı belirler.

Kökeni, Eski Yunancada kap veya damar anlamında kullanılan angeion sözcüğüdür. Türkçe tıp dilindeki yaygın karşılığı anjiyo biçimindedir ve kabaca an-ji-yo diye okunur. Günlük konuşmada duyabileceğiniz “Babam yarın anjiyo olacak.” cümlesinde ise bu parça, alışkanlıkla anjiyografi işleminin kısaltması olarak kullanılır. Bu nedenle bir kelimenin başındaki angio ile konuşma dilindeki anjiyo her zaman aynı kapsamda değildir.

Angio hangi terimlerde kullanılır?

Kardiyoloji, radyoloji ve damar cerrahisinde anjiyografi sözcüğüne sık rastlanır. Burada damarların görüntülenmesi anlatılır; koroner anjiyografi denildiğinde kalbi besleyen damarların değerlendirilmesi kastedilir. Bir raporda “Koroner anjiyografide damar daralması saptandı.” yazabilir. Bilgisayarlı tomografi anjiyografisi ve manyetik rezonans anjiyografi de damarları inceleyen görüntüleme yöntemleridir. Aynı damar bölgesini değerlendirebilseler de uygulanışları, kullanılan cihazlar ve hazırlıkları birbirinden farklıdır.

Anjiyoplasti, daralmış veya tıkanmış bir damarın içinden ilerlenerek açıklığının artırılmasını anlatır. Doktorunuz “Anjiyografide darlığın yerini göreceğiz; uygun olursa anjiyoplastiyle tedavi edebiliriz.” diyebilir. Anjiyogenez yeni damar oluşumunu, anjiyopati ise damarların hastalıktan etkilenmesini ifade eder. Bu kelimeler sırasıyla görüntüleme, tedavi, biyolojik süreç ve hastalıkla ilişkili farklı anlamlar taşır; yalnızca ortak başlangıçlarına bakarak birbirlerinin yerine kullanılamazlar.

Angio vücutta neyi anlatır?

Kan damarları dokulara oksijen ve besin taşınmasını, oluşan atıkların uzaklaştırılmasını sağlar. Bir atardamarın iç yüzeyinde yağlı birikimler geliştiğinde damarın içinden kanın geçtiği boşluk daralabilir. Kalp damarlarında böyle bir daralma, özellikle efor sırasında kalp kasına yeterli kan ulaşmasını engelleyebilir. Anjiyografi bu geçiş yolunu değerlendirmeye yardımcı olur; kateterle yapılan yöntemde çoğunlukla el bileği veya kasıktaki damardan ilerlenir ve kontrast maddeyle damarların görüntüsü elde edilir. İşlemin amacı, şikâyetin nedenini araştırmak ve gerekiyorsa tedaviyi planlamaktır.

Anjiyoplastide kullanılan balon, uygun görülen darlık bölgesinde şişirilerek damarın açıklığını artırır; bazı durumlarda açıklığı korumak için stent yerleştirilir. Her darlık aynı yöntemle tedavi edilmez; yeri, yaygınlığı ve kişinin şikâyetleri değerlendirmeyi değiştirir. Anjiyogenez ise işlem değil, vücudun yeni damar geliştirmesidir ve yara iyileşmesinde de görülebilir. Diyabete bağlı anjiyopati denildiğinde ise yüksek kan şekerinin zamanla damar yapısını ve işlevini bozması kastedilir; göz ve böbrek gibi organlar bundan etkilenebilir.

Angio ile hangi terimler karıştırılır?

Anjiyografi ile anjiyoplasti arasındaki temel ayrım, görüntüleme ile tedavi arasındadır. Anjiyografi sırasında bir darlık görülmesi, mutlaka balon veya stent uygulanacağı anlamına gelmez. Konuşma dilinde her ikisine de anjiyo denebilmesi bu ayrımı bulanıklaştırır. Size işlem önerildiğinde yalnızca damarlara bakılmasının mı, yoksa uygun bulunursa aynı seansta müdahalenin de mi planlandığını öğrenmeniz, işlemin kapsamını daha doğru anlamanızı sağlar.

Angio daha genel bir damar bağlantısı kurarken arteriyo atardamarı, flebo ise toplardamarı belirtir. Bu nedenle arteriyografi atardamarların görüntülenmesini, flebografi toplardamarların görüntülenmesini anlatır. Anjiyom ise damar yapılarıyla ilişkili bir oluşumun adıdır; anjiyografi gibi bir inceleme yöntemi değildir. Angio parçası tek başına hastalık anlamına gelmez; önüne veya arkasına eklenen parçalar, söz edilenin bir yapı, süreç, inceleme ya da hastalık olduğunu belirler.

Angio hakkında doktora ne sorulur?

İşlem önerildiyse “Buradaki anjiyo ile hangi görüntüleme yöntemini kastediyorsunuz?” sorusu, hazırlık ve uygulama biçimini netleştirir. Darlık araştırılıyorsa “Yalnızca görüntüleme mi yapılacak, uygun bulunursa aynı seansta tedavi de uygulanacak mı?” diye sorabilirsiniz. Raporda anjiyopati gibi bir ifade varsa “Hangi damarlar etkilenmiş ve bu bulgu şikâyetlerimi ya da tedavimi nasıl değiştiriyor?” sorusu, kelimenin sizin durumunuzdaki karşılığını öğrenmenizi sağlar.

İlişkili terimler: Angiogenesis, Arteriography