İçeriğe geç
Tıp Terimleri Sözlüğü

Phonophobia

n. isim

1. Gürültüden veya yüksek sesle konuşulmaktan aşırı korkma; 2. Kendi sesini duymaktan ürkme, kendi sesinden korkma, fonofobi.

Phonophobia nedir, ne demek? Tıpta kullanımı

Çevredeki sesler bazen yalnızca rahatsız etmez; yaklaşan bir tehlike gibi hissedilip kişiyi kaçınmaya yöneltebilir. İşte tıpta phonophobia, sesle ilişkili korkuyu veya bazı klinik bağlamlarda sese karşı belirgin tahammülsüzlüğü anlatan terimdir. Türkçe tıp dilinde fonofobi diye yazılır ve fo-no-fo-bi şeklinde okunur. İngilizcede kullanılan kelimenin kökleri, Yunancada ses anlamındaki phone ile korku anlamındaki phobos sözcüklerine dayanır.

Gündelik karşılığı ses korkusu olsa da doktorunuzun bu kelimeyle neyi kastettiği, konuşmanın bağlamına bağlıdır. Psikiyatride korku ve kaçınma öne çıkarken migren değerlendirmesinde seslerin baş ağrısı sırasında dayanılmaz gelmesi kastedilebilir. Daha seyrek olarak kişinin kendi sesini duymaktan korkması da bu adla anlatılır; ancak kendi sesini kayıttan dinlemeyi sevmemek aynı şey değildir.

Fonofobi hangi değerlendirmelerde kullanılır?

Nörolojide fonofobi, özellikle baş ağrısının özellikleri sorgulanırken karşınıza çıkar. Bir raporda şöyle yazabilir: "Baş ağrısına bulantı, ışığa hassasiyet ve fonofobi eşlik ediyor." Buradaki migrene eşlik eden fonofobi, sesin mutlaka korku yarattığını değil, atak sırasında rahatsız edici olduğunu belirtir. Doktorunuzun "Başınız ağrırken konuşma sesleri bile sizi rahatsız ediyor mu?" sorusu bu yakınmayı araştırır.

Ruh sağlığı değerlendirmelerinde sesle tetiklenen yoğun korku, kaçınma ve günlük yaşamın etkilenmesi ele alınır. Kulak burun boğaz ve odyoloji değerlendirmelerinde ise fonofobi ile birlikte hiperakuzi ve mizofoni gibi kavramlar gündeme gelebilir. Günlük konuşmadaki "Elektrikli süpürge açılacak diye odadan çıkıyorum" cümlesi bir başlangıç ipucudur; nedenin korku, ağrı, öfke veya başka bir duyum olduğu ayrıca anlaşılmalıdır.

Fonofobide vücutta neler olur?

Korkunun baskın olduğu durumda beyin, sesi ya da sesin çıkacağı beklentisini tehdit olarak değerlendirebilir. Buna çarpıntı, kasılma, terleme ve bulunduğu yerden uzaklaşma isteği eşlik edebilir. Kişi yalnızca sesi duyduğunda değil, sesli bir ortama gireceğini düşündüğünde de huzursuz olabilir. Kaçınma kısa süreli rahatlama sağlasa da bazı kişilerde korkunun sürmesine katkıda bulunabilir.

Migrende ise sesleri işleyen sinir ağlarının duyarlılığı ve duyusal uyaranların değerlendirilmesi değişebilir. Normalde sorun çıkarmayan sohbet, televizyon veya trafik sesi atak sırasında daha rahatsız edici hale gelebilir. Bu yakınma, sesin kulağa zarar verdiğinin kanıtı değildir. Sizin açınızdan önemli olan, hassasiyetin yalnızca baş ağrısıyla birlikte mi ortaya çıktığı, yoksa ağrısız zamanlarda da mı sürdüğüdür.

Fonofobi değerlendirilirken sesin yüksekliği kadar anlamı ve ortaya çıktığı ortam da önem taşır. Beklenmedik bir bağırıştan irkilmek ile sıradan konuşmalardan sürekli kaçınmak aynı örüntü değildir. Kendi sesinden korkma söz konusuysa konuşma sırasında ne hissedildiği, hangi düşüncenin kaygı yarattığı ve bunun iletişimi nasıl etkilediği araştırılır.

Fonofobi, hiperakuzi ve mizofoni farkı

Hiperakuzi, günlük seslerin olağandan fazla yüksek veya rahatsız edici algılanmasıyla ilişkilidir; bazı kişiler sesle ağrı da tarif eder. Fonofobide korku ve sesin olası sonuçlarına ilişkin kaygı daha belirgin olabilir. Bununla birlikte migren dilindeki fonofobi kullanımı bu sınırı bulanıklaştırır; bu yüzden yalnızca terime bakarak yaşanan duyum anlaşılamaz. Bu durumlar aynı kişide birlikte de bulunabilir.

Mizofonide ise çoğunlukla çiğneme veya burun çekme gibi belirli seslere karşı yoğun öfke, tiksinme ya da sıkıntı gelişir; sesin yüksek olması şart değildir. Fotofobi sese değil, ışığa karşı hassasiyeti anlatır ve migren sırasında fonofobiyle birlikte görülebilir. İşitme kaybı da farklı bir kavramdır: sesi duymakta güçlük çekmek, sesten korkmakla aynı değildir.

Fonofobi için doktora ne sorulur?

Görüşmeye giderken rahatsız eden sesleri, eşlik eden duyguyu, baş ağrısıyla ilişkisini ve kaçındığınız ortamları not edebilirsiniz. "Bende fonofobi derken ses korkusunu mu, migrenle ilişkili ses hassasiyetini mi kastediyorsunuz?" sorusu terimin sizin durumunuzdaki karşılığını netleştirir. "Yakınmalarım için işitme değerlendirmesi veya ruh sağlığı değerlendirmesi gerekli mi?" sorusu uygun incelemeyi konuşmaya açar. "Günlük yaşamımı kısıtlayan bu yakınma için hangi tedavi yaklaşımı uygun?" sorusunun yanıtı ise korkunun, baş ağrısının veya başka bir ses toleransı sorununun öne çıkmasına göre değişir.

Phonophobia hakkında sık sorulan sorular

Phonophobia ne demek?

Türkçede fonofobi olarak kullanılan terim, sesle ilişkili korkuyu anlatır. Migren değerlendirmelerinde ise çoğu zaman seslerden belirgin biçimde rahatsız olma anlamında kullanılır.

Fonofobi neyin belirtisidir?

Migren atağına eşlik edebilir veya sesle tetiklenen korku ve kaçınma kapsamında değerlendirilebilir. Hangi durumla ilişkili olduğunu anlamak için baş ağrısı, kaygı ve diğer ses yakınmaları birlikte sorgulanır.

Fonofobi ile hiperakuzi arasındaki fark nedir?

Hiperakuzide günlük seslerin aşırı yüksek ya da rahatsız edici algılanması öne çıkar. Fonofobide korku belirgin olabilir; ancak migren bağlamında kelime doğrudan ses tahammülsüzlüğünü de anlatabilir.

Fonofobi raporda ne anlama gelir?

Baş ağrısı raporunda genellikle ağrıya eşlik eden ses hassasiyetini belirtir. Ruh sağlığı değerlendirmesinde ise sesle ilişkili korku ve kaçınmayı tarif edebilir; raporun diğer bulguları anlamı belirler.

Fonofobi ile mizofoni arasındaki fark nedir?

Fonofobide sesle ilişkili korku veya klinik bağlama göre ses hassasiyeti söz konusudur. Mizofonide belirli seslere karşı öfke, tiksinme ve yoğun sıkıntı daha ön plandadır.

İlişkili terimler: Photophobia, Migraine, Phobia

Aynı harften

P Harfi İle Başlayan Tıp Terimleri