Allopathy

Allopathy nedir, ne demek? Tıpta kullanımı

Ateşi düşürmek ya da ağrıyı azaltmak gibi tedavileri anlatırken kullanılan eski adlardan biri allopatidir. Tıpta allopathy, tarihsel olarak hastalığın belirtilerine karşıt etkiler oluşturmayı amaçlayan tedavileri tanımlamak için kullanılmıştır. Günümüzde bazı kaynaklar bu sözcükle genel olarak yerleşik tıp uygulamalarını kasteder. Ancak modern hekimliğin tamamını karşıt etki oluşturma düşüncesiyle açıklamak doğru değildir; hastalığın nedenini ortadan kaldırmak, eksik bir maddeyi yerine koymak ve hastalıktan korunmak da hekimliğin parçalarıdır.

İngilizce allopathy sözcüğünün Türkçe tıp dilindeki karşılığı allopatidir ve kabaca alopati diye okunur. Sözcük, Yunancada başka veya farklı anlamına gelen allos ile hastalık ya da etkilenme anlamındaki pathos köklerine dayanır. Adlandırma, homeopatinin kurucusu Samuel Hahnemann tarafından, kendi yaklaşımından farklı tedavileri ayırmak amacıyla ortaya atılmıştır. Dolayısıyla tarafsız bir uzmanlık adından çok, tarihsel bir sınıflandırmanın izini taşır.

Allopati hangi bağlamlarda kullanılır?

Allopati sözcüğüne rutin kan tahlilinden veya görüntüleme raporundan çok, tıp tarihi kaynaklarında, homeopati tartışmalarında ve tamamlayıcı uygulamalarla ilgili değerlendirmelerde rastlanır. Allopatik tıp ifadesi, bu bağlamlarda genellikle hastanelerde ve hekim muayenehanelerinde uygulanan yerleşik tıbbı anlatır. Allopatik tedavi, kullanılan tedavi yaklaşımını; allopatik ilaç ise bu yaklaşıma bağlanan ilacı belirtmek için söylenebilir. Bu ifadeler ilacın hangi maddeyi içerdiğini, hangi organa etki ettiğini veya ne kadar yararlı olduğunu açıklamaz.

Tamamlayıcı uygulamalara ilişkin bir değerlendirme raporunda örneğin “Hasta, allopatik tedavisine devam ediyor” cümlesi bulunabilir. Burada kastedilen çoğunlukla kişinin mevcut tıbbi tedavisini sürdürmesidir; hangi tedaviden söz edildiği ayrıca yazılmalıdır. Bir hekim de “Burada allopatik denilen, kullandığınız standart tansiyon tedavisidir” diyerek belgedeki sözcüğü açıklayabilir. Allopatik sıfatı, tek başına belirli bir ilaç grubunun veya tıp uzmanlığının adı değildir.

Allopatik tedavi vücutta nasıl işler?

Allopati adı altında toplanan uygulamaların ortak ve tek bir biyolojik mekanizması yoktur. Tansiyon ilaçlarından bazıları damarları gevşetirken bazıları vücudun tuz ve su atımını artırır. Bakteriyel enfeksiyonlarda kullanılan antibiyotikler, duyarlı bakterilerin çoğalmasını engelleyebilir veya onları öldürebilir. Eksik tiroit hormonunun ilaçla yerine konmasıysa bir belirtiye zıt etki oluşturmaktan ziyade vücudun ihtiyaç duyduğu maddeyi sağlamaktır. Bu örnekler, tarihsel adın güncel tedavilerin çeşitliliğini neden tam karşılamadığını gösterir.

Sizin açınızdan önemli olan, tedavinin allopatik diye adlandırılması değil, hangi sorunu hangi yoldan hedeflediğidir. Ağrının azalması ile ağrıya neden olan hastalığın iyileşmesi aynı şey olmayabilir; bazı tedaviler belirtileri hafifletirken bazıları hastalığın seyrini değiştirir. Günlük konuşmada “Ben allopatik ilaç kullanıyorum, yani doktorun verdiği ilaçları alıyorum” denebilir. Yine de ilaçların adlarını ve kullanım amaçlarını belirtmek, sağlık görüşmesinde bu genel etiketten daha yararlıdır.

Allopati ile homeopati arasındaki fark

Homeopati, sağlıklı kişide belirli belirtiler oluşturduğu düşünülen bir maddenin, benzer belirtileri olan kişiyi tedavi edebileceği iddiasına dayanır. Homeopatik ürünler çoğunlukla art arda seyreltme işlemleriyle hazırlanır. Allopati adı ise tarihsel olarak bu benzerlikle tedavi düşüncesinin karşısına konmuştur. Homeopatinin hastalıkları tedavi etmede plasebonun ötesinde güvenilir bir etkisi gösterilmemiştir; modern tıpta ise uygulamaların yararı ve zararı klinik araştırmalarla değerlendirilir.

Allopati ile kanıta dayalı tıp da tam eş anlamlı değildir. Kanıta dayalı tıp, araştırma sonuçlarını hekimin deneyimi ve kişinin ihtiyaçlarıyla birleştiren karar verme yaklaşımıdır; tarihsel bir tedavi grubunun adı değildir. Benzer biçimde allopatik ile kimyasal, homeopatik ile bitkisel sözcükleri birbirinin yerine kullanılamaz. Bitkisel ürünler etkin maddeler içerebilir, yan etkilere ve ilaç etkileşimlerine yol açabilir. Bir ürünün doğal diye sunulması, onun etkili veya güvenli olduğunun kanıtı sayılmaz.

Allopati hakkında hekime ne sorulabilir?

Bir belgede allopati yazıyorsa önce kullanılan sözcüğün sizin tedavinizdeki karşılığını netleştirmek işe yarar: “Burada allopatik tedavi derken hangi ilaç veya uygulama kastediliyor?” Tedavinin amacını öğrenmek için “Bu tedavi hastalığın nedenini mi hedefliyor, yoksa yakınmalarımı mı azaltıyor?” diye sorabilirsiniz. Homeopatik ya da bitkisel bir ürün de kullanıyorsanız ürünün adını ve içeriğini paylaşarak “Bunu mevcut ilaçlarımla birlikte kullanmamın bir sakıncası var mı?” sorusunu yöneltebilirsiniz.

İlişkili terimler: Homeopathy, Pharmacotherapy, Placebo