Absolute

Absolute nedir, ne demek? Tıpta kullanımı

Bir kan hücresinin toplam içindeki payı ile kandaki gerçek miktarı aynı bilgi değildir; tıpta absolute sözcüğü bu ayrımı anlatmak için kullanılabilir. Günlük dildeki karşılığı çoğunlukla mutlak olsa da, hangi kelimenin önüne geldiğine göre anlatmak istediği özellik değişir. Kan sayımında doğrudan hücre miktarını, bir tedavi kararında güçlü bir engeli, laboratuvar kimyasında ise suyu büyük ölçüde uzaklaştırılmış bir maddeyi niteleyebilir.

İngilizce absolute, kabaca absıluut diye okunur ve kökeni Latince absolutus sözcüğüne uzanır. Türkçe tıp dilinde absolü yazımıyla da karşılaşabilirsiniz; birçok raporda bunun yerine mutlak kullanılır. Sözcüğü her yerde kesin diye çevirmek yanıltıcıdır: bir ölçümün mutlak olması, ölçümün hatasız olduğunu veya sonucun tartışmasız bir tanı koyduğunu göstermez.

Absolute hangi tıbbi ifadelerde kullanılır?

Hematoloji ve iç hastalıklarında mutlak nötrofil sayısı sık kullanılan bir ifadedir. Nötrofiller, enfeksiyonlara karşı savunmada görev alan beyaz kan hücrelerindendir; bu ölçüm, belirli bir kan hacminde ne kadar nötrofil bulunduğunu anlatır. Bir rapor cümlesi şöyle olabilir: “Mutlak nötrofil sayısı referans aralığının altındadır.” Mutlak lenfosit sayısı da aynı mantıkla, bağışıklık sisteminin başka bir hücre grubunun kandaki miktarını belirtir.

İlaç bilgileri ve tedavi planlarında mutlak kontrendikasyon ifadesiyle karşılaşabilirsiniz. Bu kullanım, belirli bir durum varken söz konusu ilacın veya işlemin uygulanmaması gerektiğini bildirir. Engel, bazen bir hastalıkla, bazen de düşünülen tedaviyle doğrudan ilişkili bir güvenlik sorunuyla ilgilidir; tam olarak neyin kastedildiği yanındaki açıklamadan anlaşılır.

Biyokimya ve patoloji laboratuvarlarında ise absolü alkol ifadesi kullanılır. Burada kastedilen, su içeriği çok düşük olan etil alkoldür. Doku hazırlama gibi işlemlerde suyun uzaklaştırılması için kullanılabilir; bu nedenle sözcük burada bir hastanın durumunu değil, laboratuvar maddesinin özelliğini anlatır.

Absolute değer vücutta neyi gösterir?

Kan sayımında hücrelerin oranı ile miktarı farklı yönlere hareket edebilir. Nötrofillerin beyaz kan hücreleri içindeki payı yüksek görünürken toplam beyaz kan hücresi miktarı düşükse, mutlak nötrofil sayısı beklenenden az olabilir. Tersine, oran sıradan görünse bile toplam hücre miktarı arttığında mutlak sayı yüksek çıkabilir. Bu yüzden yalnızca oran sütununa bakmak savunma hücrelerinin miktarını doğru yansıtmayabilir.

Hekiminiz bunu “Nötrofil oranından çok, kandaki gerçek nötrofil miktarını değerlendirelim” diye açıklayabilir. Mutlak nötrofil sayısı, özellikle kemoterapi sırasında veya bazı ilaçlar kullanılırken enfeksiyon riskinin değerlendirilmesinde önem kazanır. Ancak sonuç; şikâyetleriniz, kullandığınız ilaçlar, önceki ölçümler ve laboratuvarın referans aralığıyla birlikte yorumlanır. Düşüklüğün derecesi ve ne kadar sürdüğü de klinik önemini değiştirir; aynı laboratuvar ifadesi herkeste aynı tedavi kararını doğurmaz.

Absolute ile relatif arasındaki fark

Mutlak ve relatif, yani göreli, sık karıştırılan kavramlardır. Kan sayımında göreli değer, bir hücre türünün diğer beyaz kan hücreleri arasındaki payını anlatırken mutlak değer belirli hacimdeki miktarını gösterir. Günlük konuşmada “Oranı yüksek görünüyormuş ama doktorum hücre miktarının normal olduğunu söyledi” denmesi, bu ayrımı doğru biçimde yansıtır.

Tedavi kararlarında da mutlak kontrendikasyon ile göreli kontrendikasyon aynı değildir. Göreli kontrendikasyonda yarar ve zarar değerlendirilerek bazı koşullarda uygulama düşünülebilir; mutlak kontrendikasyonda ise belirtilen koşul uygulamaya engeldir. Araştırmalarda geçen mutlak risk de göreli riskten ayrılır: mutlak risk olayın belirli bir grupta ortaya çıkma olasılığını, göreli risk ise bu olasılığın başka bir grupla karşılaştırılmasını anlatır. Dolayısıyla absolute sözcüğünü gördüğünüzde önce hangi kavramı nitelediğine bakmak gerekir.

Absolute için hekime ne sorulabilir?

Kan sayımı sonucunu görüşürken “Buradaki mutlak değer, hücre oranından farklı olarak benim için ne söylüyor?” sorusu, görünürde çelişen sonuçların açıklanmasını sağlar. Tedavi belgesinde bu sözcük geçiyorsa “Bu mutlak kontrendikasyon benim hangi durumumla ilgili ve tedavi seçeneğimi nasıl değiştiriyor?” diye sorabilirsiniz. Takip edilen bir hücre değeri söz konusuysa “Önceki sonuçlarımla karşılaştırıldığında bu değişiklik, kontrol zamanını veya tedavimi etkiliyor mu?” sorusu da görüşmeyi somut bir izlem planına bağlar.

İlişkili terimler: Contraindication