Acetylcholine
n. biochem. Asetilkolin, (CH3) N(OH) CH2 COOCH3, "parasympathetic" sinirlerin periferik uyarıldığı zaman organizma içinde meyadna gelen ve bu sinirlerin yayıldığı organların parankiması üzerinde etkisini gösteren bir alkaloid.
Küçük bir organik molekül bir nörotransmiterdir.
Kas dokusunun uyarılmasında özellikle önemlidir. Dürtülerin bir sonraki hücrenin yüzeyindeki nörotransmiter moleküllerine iletilmesi, onu uyarır. Bu tür bir salımdan sonra, asetilkolin hızlı bir şekilde tekrar asetilkolin içine geri dönüştürülecek olan ilk hücreye geri dönen asetat ve koline bölünür.
Zehir küratörü asetilkolinin iletimini bloke ederek etki eder. Reseptör hücrelerin spontan uyarılması, bu da kalp dahil olmak üzere kasların yoğun spazmlarına yol açar. Asetilkolin genellikle Ach olarak kısaltılır.
Acetylcholine nedir, ne demek? Tıpta kullanımı
Elinizi kaldırırken kasınıza ulaşan emir, sinirin ucunda kimyasal bir mesaja dönüşür; tıpta asetilkolin denilen madde bu mesajı taşıyan habercilerden biridir. Sinir hücrelerinin başka hücrelerle iletişim kurmasını sağlayan bu tür maddelere nörotransmiter denir. Asetilkolin, hareket etmenin yanında kalp hızının, sindirimin ve bazı beyin işlevlerinin düzenlenmesine de katılır.
İngilizce acetylcholine adı, kimyasal yapıyı anlatan asetil ve kolin sözcüklerinden oluşur. Türkçe tıp dilindeki yaygın yazımı asetilkolindir ve kabaca “a-se-til-ko-lin” diye okunur. Kaynaklarda ACh kısaltmasıyla da karşılaşabilirsiniz. Günlük konuşmada “Sinirim kasıma hareket etmesi için haber gönderiyor” demek, bu maddenin görevlerinden birini sade biçimde anlatır.
Asetilkolin hangi tıbbi ifadelerde geçer?
Asetilkolin özellikle nöroloji, anesteziyoloji ve farmakoloji alanlarında karşınıza çıkar. Kas güçsüzlüğünün araştırılmasında, ameliyat sırasında kasları gevşeten ilaçların açıklanmasında ve sinir sistemiyle ilişkili ilaçların değerlendirilmesinde adı geçebilir. Asetilkolin reseptörü ifadesindeki reseptör, hücrenin bu kimyasal mesajı algılayan özel yapısını anlatır.
Asetilkolin reseptör antikoru, bağışıklık sisteminin bu alıcı yapılara karşı ürettiği antikorları araştıran testin adıdır. “Asetilkolin reseptör antikoru pozitif bulundu” şeklindeki bir laboratuvar cümlesi, özellikle miyastenia gravis değerlendirmesinde önem taşır; sonuç, yakınmalar ve muayeneyle birlikte yorumlanır. Bu test asetilkolin miktarını değil, ona ait alıcılara karşı gelişen bağışıklık yanıtını araştırır.
Asetilkolinesteraz inhibitörü ise asetilkolini parçalayan enzimin çalışmasını azaltan ilaçları tanımlar. Böylece mesajcı madde, hücreler arasındaki iletişim bölgesinde daha uzun süre etkili olabilir. Doktorunuzun “Bu ilaç, asetilkolinin etkisini uzatarak sinirle kas arasındaki iletişimi destekliyor” demesi, uygun hastalarda kullanılan bu tedavi yaklaşımını açıklar.
Asetilkolin vücutta nasıl çalışır?
Sinir uyarısı sinir ucuna ulaştığında asetilkolin, hücreler arasındaki dar aralığa salınır. Karşı hücrenin yüzeyindeki reseptörlere bağlanınca o hücrenin elektriksel ya da kimyasal yanıtını değiştirir. İskelet kasında bu olay, kasılmaya giden süreci başlatır; yürümek, çiğnemek ve göz kapaklarını açık tutmak bu iletişime ihtiyaç duyar.
Asetilkolinin etkisi her organda aynı değildir; yanıtı belirleyen, hedef hücrenin taşıdığı reseptör türüdür. İskelet kasında kasılmayı başlatırken kalpte belirli reseptörler üzerinden kalp hızını yavaşlatabilir. Parasempatik sinir sisteminin birçok hedefinde bağırsak hareketlerini ve salgıları destekler. Beyinde ise dikkat, öğrenme ve bellek süreçlerine katılır; unutkanlık yalnızca asetilkolin üzerinden açıklanamaz.
Mesajın sürekli açık kalmaması için asetilkolin, asetilkolinesteraz enzimi tarafından hızla kolin ve asetata parçalanır. Kolin sinir ucuna geri alınarak yeni asetilkolin yapımında kullanılabilir. Miyastenia gravisli bazı kişilerde alıcılara karşı gelişen antikorlar iletişimi bozar; bunun sonucu kullanımla artabilen kas güçsüzlüğü olabilir. Bu nedenle hastanın hissettiği güç kaybı, her zaman kas dokusunun doğrudan hasar gördüğü anlamına gelmez.
Asetilkolin hangi terimlerle karıştırılır?
Asetilkolin ile asetilkolinesteraz benzer görünse de aynı şey değildir: asetilkolin mesajcı madde, asetilkolinesteraz onu parçalayan enzimdir. Kolin ise asetilkolin yapımında kullanılan bir bileşendir; kolin içeren bir besin ya da takviye, doğrudan asetilkolinle eş tutulamaz. Bir testin adında bu sözcüklerden hangisinin geçtiği, neyin ölçüldüğünü değiştirir.
Kolinerjik, asetilkolinle ilişkili etki veya yapıları anlatırken antikolinerjik, asetilkolinin belirli reseptörlerdeki etkisini engelleyen ilaçlar için kullanılır. Nikotinik ve muskarinik ise asetilkolin reseptörlerinin farklı aileleridir. Buradaki nikotinik sözcüğü, vücudun bu iletişimi sürdürebilmek için sigaraya ya da nikotine ihtiyaç duyduğu anlamına gelmez. Noradrenalin de bir sinirsel habercidir, ancak asetilkolinin başka adı değildir.
Asetilkolin hakkında doktora ne sorulur?
Soruyu, terimin geçtiği test veya ilaç üzerinden kurmak görüşmeyi somutlaştırır. Antikor sonucu için “Bu sonuç, yakınmalarım ve muayenemle birlikte nasıl değerlendiriliyor?” diye sorabilirsiniz. İlaç konuşuluyorsa “Bu ilaç asetilkolinin etkisini artırıyor mu, yoksa belirli reseptörlerde azaltıyor mu?” sorusu etkiyi ve olası yan etkileri anlamanızı sağlar. Kas güçsüzlüğü araştırılıyorsa “Sinirle kas arasındaki iletişimi değerlendirmek için başka hangi incelemeler gerekiyor?” sorusu tanısal planı netleştirir.
Acetylcholine hakkında sık sorulan sorular
Asetilkolin ne demek?
Asetilkolin, sinir hücrelerinin mesaj iletmek için kullandığı kimyasal habercilerden biridir. Kas hareketleri, bazı organların çalışması ve beyindeki çeşitli işlevlerde görev alır.
Asetilkolin nerede bulunur?
Beyinde ve vücudun çeşitli bölgelerindeki sinir uçlarında üretilip salınır. İskelet kaslarına hareket emri taşıyan sinirlerle kasların birleştiği bölgelerde önemli görev üstlenir.
Asetilkolin ile asetilkolinesteraz arasındaki fark nedir?
Asetilkolin hücreler arasında mesaj taşır; asetilkolinesteraz bu maddeyi parçalayarak mesajın sonlandırılmasını sağlar. Enzimi baskılayan ilaçlar, asetilkolinin etkisinin daha uzun sürmesine yol açabilir.
Asetilkolin raporda ne anlama gelir?
Anlamı, yanında yazan ifadeye bağlıdır. Asetilkolin reseptör antikoru sonucu, mesajcı maddenin düzeyini değil, onun alıcılarına karşı oluşan antikorları değerlendirir.
Asetilkolin hangi kelimelerle kullanılır?
Asetilkolin reseptörü, asetilkolin reseptör antikoru ve asetilkolinesteraz inhibitörü sık karşılaşılan ifadelerdir. Bunlar sırasıyla mesajı algılayan yapıyı, ona yönelik bağışıklık yanıtını ve mesajın yıkımını azaltan ilaç grubunu anlatır.
İlişkili terimler: Choline, Cholinergic, Myasthenia Gravis