Achlorhydria
n. isim
Achlorhydria nedir, ne demek? Tıpta kullanımı
Midenin sindirime katkısı yalnızca yiyecekleri karıştırmak değildir; salgıladığı asit de önemli görevler üstlenir. Tıpta achlorhydria, midenin hidroklorik asit salgısının bulunmamasını anlatır. Türkçe tıp dilinde aklorhidri diye yazılır ve ak-lor-hid-ri biçiminde okunur. Yunanca kökenli parçalardan oluşturulmuş bu terimin başındaki yokluk anlamı, asidin azlığından değil, olmayışından söz edildiğini gösterir.
Günlük konuşmada bunu “Midemde sindirime yardımcı olan asit üretilmiyormuş” diye ifade edebilirsiniz. Burada anlatılan, midenin bütün salgılarının veya sindirim işlevlerinin ortadan kalkması değildir. Mide sıvısı bulunabilir, ancak bu sıvının asit içeriği eksiktir. Aklorhidri kendi başına bir hastalık adı olmaktan çok, altında yatan nedenin araştırıldığı bir işlev bozukluğunu tanımlar.
Aklorhidri hangi değerlendirmelerde kullanılır?
Aklorhidri en çok gastroenteroloji değerlendirmelerinde, mide salgısıyla ilgili incelemelerde ve bazı kansızlık nedenleri araştırılırken gündeme gelir. “Mide asit salgısı incelemesinde aklorhidri saptandı” ifadesi, asit üretimine ilişkin bir bulguyu bildirir; nedenini ayrıca açıklamaz. Endoskopide midenin iç yüzeyi görülebilir ve doku örneği alınabilir, fakat yalnızca görüntüye bakılarak asit salgısının yokluğu kesinleştirilmez. Gerektiğinde mide içeriğinin asitliği ve asit üretimi değerlendirilir.
Otoimmün gastrite bağlı aklorhidri, bağışıklık sisteminin midenin asit üreten hücrelerine zarar vermesiyle ilişkilidir. Atrofik gastritle ilişkili aklorhidri, mide bezlerinin kaybıyla birlikte gelişen asit yokluğunu anlatır. İlaçla ilişkili aklorhidri ise asit baskılayıcı tedaviler sırasında ortaya çıkabilen durumu belirtir. Bu kullanımlarda aynı bulgunun farklı nedenleri tarif edilir; kullanılan ilaçların adı ve incelemenin hangi koşullarda yapıldığı bu nedenle önem taşır.
Aklorhidri vücudu nasıl etkiler?
Midenin gövde ve üst bölümündeki paryetal hücreler hidroklorik asit üretir. Bu asit, proteinleri sindiren pepsin enziminin çalışabileceği ortamı hazırlar, besinlerle gelen bazı mikroorganizmaların çoğalmasını sınırlar ve besin öğelerinin emilime hazırlanmasına katkıda bulunur. Asit bulunmadığında özellikle demirin bazı biçimlerinin emilimi zorlaşabilir. Besinlere bağlı B12 vitamininin serbestleşmesi de etkilenebilir; ancak B12 eksikliğinin gelişiminde başka mekanizmalar da rol oynar.
Otoimmün gastritte aynı hücrelerin zarar görmesi, B12 emilimi için gerekli intrinsik faktör adlı maddenin azalmasına da yol açabilir. Bu nedenle demir eksikliği veya B12 eksikliği saptandığında mideyle ilgili nedenler değerlendirmeye alınabilir. Doktorunuz “Asit üretiminizle birlikte demir ve B12 durumunuzu da değerlendirelim” diyebilir. Şişkinlik, yemekten sonra dolgunluk veya hazımsızlık görülebilse de bu yakınmalar aklorhidriye özgü değildir; bazı kişilerde belirgin mide şikâyeti bulunmaz. Sadece yakınmalara bakarak asit düzeyi anlaşılamaz.
Aklorhidri hangi terimlerle karıştırılır?
Hipoklorhidri, mide asidinin azalmasıdır; aklorhidri ise asit salgısının bulunmamasını ifade eder. Hiperk lorhidri değil, doğru yazımıyla hiperklorhidri, asit salgısının artmasını anlatan karşıt terimdir. Gastrit ise midenin iç yüzeyindeki iltihaplanmadır ve her gastritte asit kaybı gelişmez. Atrofik gastritte bez kaybı bulunduğundan asit üretimi azalabilir veya kaybolabilir; yine de bu terimler birbirinin yerine kullanılmaz.
Reflü, mide içeriğinin yemek borusuna geri kaçmasıdır; midenin ne kadar asit ürettiğini doğrudan söylemez. Bu yüzden göğüste yanma hissetmek, mutlaka fazla asit üretildiği anlamına gelmez. Akili ise mide salgısındaki asit ve sindirim enzimi eksikliğini kapsayan daha geniş, günümüzde daha seyrek kullanılan bir terimdir. Aklorhidri değerlendirilirken salgının hangi bileşeninin eksik olduğunun belirtilmesi bu ayrımı netleştirir.
Aklorhidri için hangi sorular sorulabilir?
Görüşmeye kullandığınız asit baskılayıcı ilaçların adlarını ve varsa eski endoskopi, biyopsi ve kan tahlili sonuçlarını götürmeniz nedenin değerlendirilmesini kolaylaştırır. “Aklorhidri hangi incelemeyle saptandı ve kullandığım ilaçlar sonucu etkilemiş olabilir mi?” sorusu bulgunun dayanağını açıklığa kavuşturur. “Bende mide bezlerinde kayıp veya otoimmün gastrit düşündüren bir bulgu var mı?” sorusu olası nedeni hedefler. “Demir ve B12 açısından hangi kontroller gerekli, izlemim nasıl planlanacak?” sorusu ise eksikliklerin ve altta yatan mide hastalığının takibini somutlaştırır.
Achlorhydria hakkında sık sorulan sorular
Aklorhidri ne demek?
Midenin hidroklorik asit salgısının bulunmamasıdır. Midenin tümüyle çalışmadığı anlamına gelmez; özellikle asit üretimiyle ilgili bir durumu anlatır.
Aklorhidri neyin belirtisidir?
Midenin asit üreten bezlerinin kaybıyla veya güçlü asit baskılayıcı ilaçların etkisiyle ilişkili olabilir. Otoimmün gastrit olası nedenlerden biridir; hangi nedenin geçerli olduğu ayrıca değerlendirilir.
Aklorhidri ile hipoklorhidri arasındaki fark nedir?
Hipoklorhidride asit üretimi azalmıştır, aklorhidride ise bulunmaz. Bu ayrım şikâyetlerin şiddetine göre değil, mide asidinin değerlendirilmesine göre yapılır.
Aklorhidri raporda ne anlama gelir?
Mide asit salgısının yokluğuna ilişkin bir bulgu bildirildiğini gösterir. Raporun hangi incelemeye dayandığı ve inceleme sırasında asit baskılayıcı ilaç kullanılıp kullanılmadığı önemlidir.
Aklorhidri hangi kelimelerle kullanılır?
Otoimmün gastrit, atrofik gastrit ve asit baskılayıcı tedavi ifadeleriyle birlikte kullanılabilir. Demir eksikliği ve B12 eksikliği de aklorhidri değerlendirmesinde gündeme gelebilir.
İlişkili terimler: Atrophic Gastritis, Intrinsic Factor