İçeriğe geç
Tıp Terimleri Sözlüğü

Anoxia

n. isim

Oksijen yetmezliği,

Anoxia nedir, ne demek? Tıpta kullanımı

Hücrelerin çalışabilmesi için oksijene ihtiyacı vardır; tıpta anoxia, dokuların kullanabileceği oksijenin yok denecek kadar azalmasını veya tamamen ortadan kalkmasını anlatır. Günlük dilde buna oksijensiz kalma diyebiliriz. Türkçe tıp dilindeki yaygın karşılığı anoksidir ve kabaca an-ok-si diye okunur. Terim, oksijenin yalnızca biraz düşük olduğu bir durumdan çok, oksijen yoksunluğunun en ağır ucunu ifade eder.

İngilizcede anoxia biçiminde kullanılan sözcük, Yunancada yokluk bildiren an- ön ekiyle oksijeni belirten kökten türemiştir. Günlük konuşmada biri, “Doktor, beyninin bir süre oksijensiz kaldığını söyledi” dediğinde anoksiye benzeyen bir durumu anlatıyor olabilir. Ancak bu cümleden oksijensizliğin derecesi, süresi veya kalıcı bir etkisinin bulunup bulunmadığı anlaşılamaz; bunlar olayın ayrıntıları ve muayene bulgularıyla değerlendirilir.

Anoksi hangi raporlarda kullanılır?

Anoksi sözcüğü en sık acil tıp, yoğun bakım, nöroloji ve yenidoğan hekimliğinde karşınıza çıkar. Kalbin durması, solunumun kesilmesi veya ağır dolaşım bozukluğu sonrasında düzenlenen epikrizlerde ve uzman değerlendirmelerinde kullanılabilir. Bir laboratuvar testinin adı değildir; hekim, muayene ve tetkik sonuçlarını birlikte değerlendirerek bu ifadeyi kullanır. Raporda sözcüğün yanında hangi organın ve hangi olayın belirtildiğine bakmak önemlidir.

Serebral anoksi, beynin oksijensiz kalmasını anlatır. Anoksik beyin hasarı ise bu oksijensizliğin beyin dokusunda hasara yol açtığını belirtir; dolayısıyla oksijensiz kalma olayıyla onun sonucu aynı ifade değildir. Örneğin bir raporda, “Kalp durması sonrası anoksik beyin hasarı açısından değerlendirme önerilir” yazabilir. Buradaki değerlendirme önerisi, hasarın kesinleştiği değil, araştırılması gerektiği anlamına gelir.

Perinatal anoksi, doğum çevresindeki dönemde yaşanan ağır oksijen yoksunluğu için kullanılan bir ifadedir. Bu bağlamda doğumun nasıl gerçekleştiği, bebeğin doğum sonrasındaki durumu ve nörolojik bulguları birlikte ele alınır. Anoksik ensefalopati ise oksijen yoksunluğuna bağlı beyin işlev bozukluğunu anlatır. Bu birleşik kullanımlarda ikinci sözcük, oksijensizliğin yerini veya ortaya çıkan etkisini açıklar.

Anoksi vücudu nasıl etkiler?

Oksijen akciğerlerden kana geçer, büyük ölçüde alyuvarlardaki hemoglobine bağlanır ve dolaşımla dokulara taşınır. Hücreler bu oksijeni enerji üretiminde kullanır. Solunum durduğunda kana yeni oksijen girişi kesilir; kalp durduğunda ise kandaki oksijen dokulara yeterince ulaştırılamaz. Bu nedenle akciğerde oksijen bulunması, dokuların mutlaka yeterince oksijen aldığı anlamına gelmez.

Oksijen kullanılamadığında hücrelerin enerji üretimi aksar ve yaşamsal işlevleri sürdüren düzenekler bozulmaya başlar. Beyin, sürekli enerji gereksinimi nedeniyle bu duruma özellikle duyarlıdır. Bilinç değişikliği, nöbet veya sonrasında gelişen bellek ve hareket sorunları görülebilir. Ani bilinç kaybı ve normal solunumun olmaması acil yardım gerektirir; böyle bir durumda rapordaki terimin açıklanmasını beklemek uygun değildir.

Hasta açısından sonuç, oksijensizliğin ne kadar sürdüğüne, ne kadar yaygın olduğuna, dolaşımın durumuna ve müdahaleye bağlıdır. Doktorun, “Oksijensiz kalma olmuş; beyindeki etkisini muayene ve tetkiklerle izliyoruz” demesi, değerlendirmenin devam ettiğini anlatır. Beyin görüntülemesi ve elektroensefalografi gibi incelemeler bu değerlendirmede kullanılabilir. Anoksi kelimesi, kalıcı hasarın derecesini veya iyileşmenin nasıl ilerleyeceğini kendi başına göstermez.

Anoksi ve hipoksi arasındaki fark

Hipoksi, dokuların gereksinimine göre yetersiz oksijen almasıdır; anoksi ise bu yetersizliğin oksijenin yokluğuna yaklaştığı en ağır durumunu anlatır. Klinik konuşmalarda terimler bazen birbirine yakın anlamlarda kullanılabildiğinden, yalnızca sözcüğe bakarak olayın ağırlığı belirlenemez. Özellikle eski kayıtlarla yeni değerlendirmeler karşılaştırılırken, hekimin hangi bulguyu kastettiğinin açıklanması yararlıdır.

Hipoksemi, kandaki oksijenin düşük olmasıdır; anoksi ise doku düzeyindeki oksijen yoksunluğuyla ilgilidir. İskemi, bir bölgeye kan akımının azalması veya kesilmesidir ve oksijenin yanında besinlerin taşınmasını da bozar. Asfiksi ise solunumun ya da gaz alışverişinin ağır biçimde bozulduğu, oksijen azalmasına karbondioksit birikiminin eşlik edebildiği durumdur. Parmaktan ölçülen oksijen doygunluğu, dokuların oksijenlenmesini değerlendirmenin yalnızca bir parçasıdır.

Anoksi için hangi sorular sorulabilir?

Raporda anoksi yazıyorsa, “Burada oksijensiz kalma olayı mı, yoksa buna bağlı organ hasarı mı anlatılıyor?” sorusu ifadenin kapsamını netleştirir. Beyin etkilenmesinden söz ediliyorsa, “Hasar düşündüren muayene veya tetkik bulguları neler?” diye sorabilirsiniz. Tedavi sonrası izlemde ise “Bundan sonraki değerlendirmede hangi değişiklikleri izleyeceğiz?” sorusu, belirsiz bir iyileşme tahmini yerine takip planını anlamanızı sağlar.

Anoxia hakkında sık sorulan sorular

Anoxia ne demek?

Anoxia, Türkçede anoksi olarak kullanılan, dokuların oksijenden tamamen ya da tama yakın yoksun kalmasını anlatan terimdir. Etkisinin anlaşılması için hangi organın etkilendiği ve olayın koşulları bilinmelidir.

Anoksi ile hipoksi arasındaki fark nedir?

Hipoksi, dokulara oksijenin yetersiz gelmesidir; anoksi bunun en ağır ucunu ifade eder. Hekimler bazı durumlarda bu sözcükleri yakın anlamlarda kullanabildiğinden, rapordaki bağlam önemlidir.

Anoksi raporda ne anlama gelir?

Raporda dokuların ağır oksijen yoksunluğu yaşadığına ilişkin bir değerlendirmeyi belirtir. Şüphe, geçirilmiş olay veya oluşmuş hasar anlatılıyor olabilir; çevresindeki ifadeler bu ayrımı belirler.

Anoksi hangi kelimelerle kullanılır?

Serebral anoksi, perinatal anoksi ve anoksik beyin hasarı sık karşılaşılan kullanımlardır. Eşlik eden sözcük, etkilenen organı, olayın dönemini veya sonucunu belirtir.

Anoksi neyin belirtisidir?

Anoksi bir belirtiden çok, dokuların oksijensiz kaldığı durumu tanımlar. Solunumun veya dolaşımın durması gibi farklı olayların sonucunda gelişebilir; kelimenin kendisi nedeni açıklamaz.

İlişkili terimler: Hypoxia, Hypoxemia, Ischemia, Asphyxia, Encephalopathy

Aynı harften

A Harfi İle Başlayan Tıp Terimleri