İçeriğe geç
Tıp Terimleri Sözlüğü

Aperture

n. isim

1. Delik, boğaz, ağız; 2. Gedik, menfez, aralık, yarık apertura; 3. Çap (optik aletler hk.).

Aperture nedir, ne demek? Tıpta kullanımı

Bir yapının içiyle dışı arasındaki geçişi bazen küçük bir açıklık sağlar; tıpta aperture, böyle açıklıkları ve ağızları anlatmak için kullanılan İngilizce bir sözcüktür. Günlük dildeki karşılığı, bağlama göre delik, açıklık, giriş ağzı veya aralık olabilir. Kökeni, Latince açmak anlamındaki aperire fiilinden türeyen apertura sözcüğüne dayanır. İngilizce söylenişi kabaca “epırçır” şeklindedir; anatomi dilindeki Latince biçimi ise yazıldığına yakın, “apertura” diye okunur.

Buradaki ağız sözü yalnızca yüzümüzdeki ağzı anlatmaz; bir boşluğun girişini ya da bir kanalın açıldığı yeri de belirtebilir. Aperture sözcüğünün her kullanımını yarık veya gedik diye çevirmek doğru olmaz, çünkü söz konusu açıklık vücudun normal yapısına ait olabilir. Ne anlatıldığını belirleyen, kelimenin yanındaki organ, bölge veya cihaz adıdır.

Aperture hangi alanlarda kullanılır?

Anatomi, radyoloji ve cerrahide bu sözcüğün Latince karşılığı olan apertura ile karşılaşabilirsiniz. Piriform apertura, burun boşluğunun öndeki armut biçimli kemik girişidir; kulak burun boğaz değerlendirmelerinde ve yüz kemiklerinin görüntülenmesinde önem taşır. Bir raporda “Piriform apertura düzeyinde kemik daralması izlenmektedir” cümlesi, burun girişinin kemik sınırlarının oluşturduğu açıklıkta daralma tarif eder. Bu ifade, burun deliğinin dışarıdan görülen biçimini değil, daha derindeki kemik yapıyı anlatır.

Üst toraks aperturası, göğüs boşluğunun boyunla bağlantı kurduğu üst açıklıktır; buradan soluk borusu, yemek borusu, damarlar ve sinirlerle ilişkili yapılar geçer. Optik apertura ise göz muayenesinde kullanılan cihazlarda veya görüntüleme sistemlerinde ışığın geçtiği açıklığı anlatır. Göz hekimi “Küçük açıklıklı delikten baktığınızda görmeniz düzeliyor” diyebilir; burada söz konusu olan, muayene aracındaki deliğin görmeye etkisidir. Dolayısıyla aynı kelime bir raporda kemik sınırlarını, başka bir belgede cihazın ışık geçiren bölümünü gösterebilir.

Aperture vücutta ne işe yarar?

Anatomik bir açıklığın işlevi, bulunduğu yere ve içinden ne geçtiğine bağlıdır. Bazı açıklıklar hava geçişine izin verirken bazıları damarların, sinirlerin ya da organların komşu bölgelere ulaşmasını sağlar. Açıklığın daralması, içinden geçen yapılar için kullanılabilir alanı azaltabilir. Ancak yakınmanın ortaya çıkıp çıkmayacağı yalnızca açıklığın görünümüne değil, çevredeki dokulara ve geçiş yapan yapının durumuna da bağlıdır.

Gözde ışık girişini düzenleyen doğal açıklık pupilla, yani göz bebeğidir; çevresindeki iris dokusu bu açıklığın genişliğini değiştirir. Optik bir sistemde açıklığın küçülmesi, bazı koşullarda bulanık görüntünün daha net algılanmasını sağlayabilir, fakat geçen ışık da azalır. Günlük konuşmada “Küçük bir delikten bakınca yazıları daha net seçiyorum” diyen kişi bu etkiyi tarif ediyor olabilir. Bu gözlem gözlük ihtiyacını değerlendirmede ipucu sağlayabilir; görmenin neden azaldığını kesinleştirmek için gözün diğer yapıları da incelenir.

Aperture hangi terimlerle karıştırılır?

Foramen de anatomide delik veya açıklık anlamına gelir ve özellikle kemiklerdeki geçişlerin adlarında sık kullanılır. Apertura ile foramen arasında her organa uygulanabilecek kesin bir biçim ayrımı yoktur; hangi sözcüğün kullanılacağını çoğu zaman yerleşmiş anatomik ad belirler. Kanal ise yalnızca giriş ağzını değil, uzunluğu olan bir geçiş yolunu anlatır. Bir kanalın açıklığı ile kanalın tamamı bu nedenle aynı yapı değildir.

Fissür, genellikle yarık veya oluk biçimindeki yapılar için kullanılır; her açıklığı fissür olarak adlandırmak uygun değildir. Pupilla gözdeki belirli bir yapının adıyken optik apertura daha genel bir ışık geçişi kavramıdır. Çap da açıklığın kendisi değil, büyüklüğünü tanımlamak için kullanılan bir ölçüdür. Özellikle cihaz belgelerinde aperture sözcüğü açıklığın boyutuyla ilişkili kullanıldığından, bir yapının mı yoksa o yapının genişliğinin mi anlatıldığına dikkat etmek gerekir.

Aperture hakkında doktora ne sorulur?

Bir görüntüleme raporunda apertura ile birlikte daralma veya genişleme yazıyorsa “Bu açıklık hangi yapıya ait ve tarif edilen değişiklik yakınmamı açıklıyor mu?” sorusu, bulgunun sizin için önemini netleştirir. Göz muayenesinde küçük açıklıklı bir araç kullanıldıysa “Bu delikten bakınca görmemin değişmesi, gözlük ihtiyacı açısından ne düşündürüyor?” diye sorabilirsiniz. Ameliyat görüşmesinde sözcük geçtiğinde ise “Burada normal bir anatomik açıklıktan mı, işlem sırasında oluşturulacak bir açıklıktan mı söz ediyorsunuz?” sorusu, yapılacak işlemi anlamanızı sağlar.

Aperture hakkında sık sorulan sorular

Aperture ne demek?

Açıklık veya giriş ağzı anlatan İngilizce bir terimdir. Anatomide bir yapının geçiş yerini, optikte ise ışığın geçtiği açıklığı belirtebilir.

Aperture nerede bulunur?

Vücutta yalnızca belirli bir bölgeye ait değildir. Burun boşluğunun kemik girişinde ve göğüs boşluğunun üst sınırında apertura adı verilen açıklıklar bulunur.

Aperture raporda ne anlama gelir?

Genellikle adı belirtilen anatomik açıklığı tarif eder. Yanında daralma gibi bir bulgu varsa, bunun önemi açıklığın yerine ve muayene sonuçlarına göre değerlendirilir.

Aperture ile foramen arasındaki fark nedir?

Her ikisi de açıklık bildirebilir; foramen özellikle kemik deliklerinin adlarında yaygındır. Aralarındaki seçim her zaman biçim farkına değil, anatomide yerleşmiş adlandırmaya dayanır.

Aperture hangi kelimelerle kullanılır?

Piriform apertura, üst toraks aperturası ve optik apertura sık karşılaşılan örneklerdir. Bu ifadeler sırasıyla burun bölgesindeki kemik açıklığı, göğsün üst açıklığını ve ışık geçiş açıklığını anlatır.

İlişkili terimler: Apertura, Foramen, Fissura, Canalis

Aynı harften

A Harfi İle Başlayan Tıp Terimleri