İçeriğe geç
Tıp Terimleri Sözlüğü

Caco

pref. önek

Kötü, kusurlu, anormal anlamına önek.

Caco nedir, ne demek? Tıpta kullanımı

Bir kelimenin başındaki küçük bir parça, anlatılan durumun niteliğini değiştirebilir; tıpta caco, eklendiği sözcüğe kötü, bozuk ya da hoş olmayan anlamı katan bir ön ektir. Günlük dilde bunu, ardından gelen işlevin veya duyumun istenmeyen bir özellik taşıdığını haber veren bir işaret gibi düşünebilirsiniz. Kendi başına bir organı, bulguyu veya belirli bir hastalığı adlandırmaz; asıl anlam, birleştiği kelimeyle ortaya çıkar.

Kökeni, Eski Yunancada kötü anlamına gelen kakós sözcüğüdür. Uluslararası tıp terimlerinde caco biçimiyle yazılabilir ve kabaca kako diye okunur. Türkçeye yerleşmiş karşılıklarında çoğunlukla kako biçimini görürsünüz. Yazımdaki bu değişiklik anlamı değiştirmez; yabancı dildeki bir kayıtta ve Türkçe muayene notunda aynı kökten gelen farklı görünümlü sözcüklerle karşılaşabilirsiniz.

Caco hangi kelimelerde kullanılır?

Bu ön ek, özellikle koku ve tat yakınmalarını anlatan terimlerde karşınıza çıkabilir. Kulak burun boğaz muayenesinde veya koku değerlendirmesinde kullanılan cacosmia, Türkçede kakozmi olarak yazılır ve kötü, rahatsız edici koku algısını anlatır. Bir muayene notunda “Hastanın kötü koku algısı kakozmi olarak değerlendirildi.” cümlesi bulunabilir. Bu ifade yakınmanın adını verir; kokunun kaynağını veya nedenini ayrıca araştırmak gerekir.

Tat duyusuyla ilgili cacogeusia, ağızda hoş olmayan, kötü bir tat algılanmasını anlatan terimdir. Ağız ve diş sağlığı değerlendirmelerinde, kulak burun boğaz görüşmelerinde veya ilaçlarla ilişkili yakınmalar konuşulurken bu kavram gündeme gelebilir. Günlük konuşmadaki “Yemek yemesem de ağzımda kötü bir tat kalıyor.” cümlesi, hekimin tat duyusunu daha ayrıntılı sorgulamasına yol açabilecek bir örnektir.

Aynı kökün başka bir örneği cacophonia, Türkçedeki yazımıyla kakofonidir; kulağa hoş gelmeyen, uyumsuz sesleri anlatır. Bu sözcük tıbbi raporlardan çok ses ve müzik bağlamında kullanılır. Cacosmia kokuya, cacogeusia tada, cacophonia ise sese yönelir; dolayısıyla caco parçasını tanımak yeterli değildir, kelimenin devamını da okumak gerekir.

Caco içeren yakınmalar nasıl oluşur?

Koku algısı, burundaki koku alıcılarından başlayan ve beyinde işlenen sinyallerle oluşur. Bu yolun işleyişi değiştiğinde tanıdık bir koku rahatsız edici algılanabilir veya ortada belirgin bir kaynak yokken kötü koku hissedilebilir. Burun ve sinüs hastalıkları, geçirilmiş solunum yolu enfeksiyonları ya da bazı nörolojik durumlar değerlendirmede dikkate alınabilir. Ancak kötü koku yakınmasının kaynağı bazen gerçekten çevrede, ağızda veya burunda bulunur.

Tat algısına dildeki tat alıcıları, tükürük ve koku duyusu birlikte katkıda bulunur. Bu nedenle kişinin tat sorunu diye anlattığı değişiklik, bazen koku duyusundaki bozulmayla ilişkili olabilir. Ağız kuruluğu, diş ve diş eti sorunları veya bazı ilaçlar da kötü tat yakınmasına eşlik edebilir. Hekimin “Kötü tadın yemekle ilişkisini ve kullandığınız ilaçları birlikte değerlendirelim.” demesi, aynı yakınmanın farklı kaynaklarını ayırmaya yöneliktir.

Sizin açınızdan önemli olan, yalnızca terimin adı değil, yakınmanın nasıl başladığı ve günlük yaşamı nasıl etkilediğidir. Her yiyeceğin aynı kötü kokuyu çağrıştırmasıyla yalnızca belirli bir ortamda kötü koku duymak farklı ipuçları verir. İştahın azalması, yemeklerden kaçınma veya ağız bakımına rağmen süren kötü tat da görüşmede belirtilmesi yararlı ayrıntılardır.

Caco hangi terimlerle karıştırılır?

Kakozmi ile parozmi yakın kavramlardır, fakat aynı noktayı vurgulamazlar. Parozmi, mevcut bir kokunun olduğundan farklı algılanmasıdır; kakozmi ise algının kötü ve rahatsız edici niteliğini öne çıkarır. Fantozmi, ortamda koku kaynağı yokken koku duyulmasıdır. Bu nedenle kötü koku algısını tarif ederken, gerçek bir uyaranın bulunup bulunmadığını söylemek terimden daha açıklayıcı olabilir.

Anozmi koku alamamayı, hipozmi koku duyusunun azalmasını anlatır; bunlar kokunun kötü algılanmasından farklıdır. Disguzi ise tat algısındaki bozulmaları daha geniş biçimde kapsar, cacogeusia özellikle hoş olmayan tat niteliğine odaklanır. Kakofoni de disfoniyle eş anlamlı değildir: disfoni, kişinin ses üretimindeki bozukluğu ifade ederken kakofoni uyumsuz veya rahatsız edici ses bütününü anlatabilir.

Caco için hekime ne sorabilirsiniz?

Görüşmeye, ön ekin kendisinden çok kayıtta geçen tam sözcük üzerinden başlamak yararlıdır. “Burada yazan terim benim hangi yakınmamı tarif ediyor?” sorusu, kaydın anlamını netleştirir. Koku veya tat değişikliği varsa “Bu durum gerçek bir kaynaktan mı, duyunun farklı çalışmasından mı kaynaklanıyor?” diye sorabilirsiniz. Yakınmanın başlangıcını, sürekliliğini ve eşlik eden belirtileri anlattıktan sonra “Nedeni ayırmak için hangi muayene veya değerlendirme gerekiyor?” sorusu, sonraki adımın amacını öğrenmenizi sağlar.

Caco hakkında sık sorulan sorular

Caco ne demek?

Caco, birleştiği kelimeye kötü, bozuk veya hoş olmayan anlamı ekleyen bir ön ektir. Hangi durumun anlatıldığını anlamak için sözcüğün tamamına bakılır.

Caco hangi kelimelerle kullanılır?

Cacosmia, cacogeusia ve cacophonia bu kökün örnekleridir. Sırasıyla kötü koku algısı, hoş olmayan tat algısı ve uyumsuz seslerle ilişkilidir.

Caco raporda ne anlama gelir?

Raporda genellikle bağımsız değil, daha uzun bir terimin başında yer alır. Birleştiği sözcük, hangi duyunun veya özelliğin olumsuz nitelendiğini gösterir; neden hakkında her zaman bilgi vermez.

Caco nasıl okunur?

Kabaca kako diye okunur. Türkçe tıp diline geçmiş kelimelerde yazım da buna uyabilir; cacosmia karşılığında kakozmi kullanılması buna örnektir.

Caco içeren kakozmi ile parozmi arasındaki fark nedir?

Kakozmi, algılanan kokunun kötü niteliğini vurgular. Parozmi ise mevcut bir kokunun değişmiş algılanmasıdır; bu değişmiş algı kötü olduğunda kavramlar örtüşebilir.

İlişkili terimler: Cacosmia, Cacogeusia, Parosmia, Dysgeusia

Aynı harften

C Harfi İle Başlayan Tıp Terimleri