İçeriğe geç
Tıp Terimleri Sözlüğü

Caput Radii

Radyus (döner kemik) başçığı.

Caput Radii nedir, ne demek? Tıpta kullanımı

Avucunuzu yukarı çevirirken dirseğinizin yanında küçük bir kemik bölümü kendi ekseni çevresinde döner; tıpta caput radii denen yapı bu hareketin önemli parçalarındandır. Günlük Türkçede radyus başı diye anlatılır. Radyus, ön kolunuzdaki kemiklerden başparmak tarafında olanıdır; onun dirseğe yakın, yuvarlak biçimli ucuna baş adı verilir. Buradaki baş sözcüğü, kemiğin ekleme katılan genişlemiş uç bölümünü tarif eder.

Caput radii Latince bir anatomi adıdır ve kabaca kaput ra-di-i diye okunur. Caput baş anlamındadır; radii ise radyusa ait olduğunu belirtir. Bu nedenle ifade, vücuttaki belirli bir anatomik yapının adıdır ve tek başına hastalık anlamına gelmez. Günlük konuşmada duyabileceğiniz “Dirseğimin dış yanında, ön kolumu çevirince ağrı oluyor.” cümlesi bu bölgeyle ilişkili bir yakınmayı anlatabilir; ancak ağrının kaynağını yalnızca bu tariften belirlemek mümkün değildir.

Caput radii hangi raporlarda geçer?

Bu adla anatomi derslerinde, ortopedi muayenelerinde ve dirsek görüntülemelerinin açıklamalarında karşılaşabilirsiniz. Röntgen, bilgisayarlı tomografi veya manyetik rezonans raporunda kemiğin hangi bölümünün değerlendirildiğini göstermek için kullanılabilir. Raporu okurken terimin ardından gelen kırık, çıkık, ödem veya düzensizlik gibi sözcükler, yalnızca yer tarifinden farklı olarak saptanan bulguyu bildirir.

Caput radii kırığı, radyusun dirseğe yakın baş bölümündeki kemik bütünlüğünün bozulmasıdır. Caput radii çıkığı, bu başın normal eklem ilişkisinden ayrıldığını anlatır. Caput radii subluksasyonu ise eklem ilişkisinin kısmen bozulmasını ifade eder. Örneğin “Radyus başında yer değiştirmemiş kırık izlenmiştir.” cümlesinde, kırık bulunduğu fakat parçaların belirgin biçimde kaymadığı söylenir. Böyle bir cümle tedaviyi tek başına belirlemez; kırığın eklem yüzeyini nasıl etkilediği ve hareketi engelleyip engellemediği de değerlendirilir.

Caput radii nasıl çalışır?

Radyus başının üst yüzü, üst kol kemiği olan humerusun dirsekteki yuvarlak eklem bölümüyle temas eder. Başın çevresi de ön kolun diğer kemiği ulnayla eklem yapar. Çevresini saran halka biçimindeki bağ, başı yerinde tutarken dönmesine izin verir. Bu düzen sayesinde anahtar çevirirken, kapı kolunu kullanırken veya avucunuzu yukarı döndürürken ön kolunuz yön değiştirebilir.

Dirseği büküp açmakla ön kolu döndürmek birbirinden farklı hareketlerdir; radyus başı her ikisinin gerçekleştiği eklem düzenine katılır. El üzerine düşme sırasında oluşan kuvvet, bilekten radyus boyunca dirseğe iletilerek bu bölgede kırığa yol açabilir. Radyus başı çevresindeki yaralanmalar dirseğin dış yanında hassasiyet, şişlik ve özellikle çevirme hareketinde ağrı oluşturabilir. Doktorunuzun “Avucunuzu yukarı çevirirken ağrının nerede arttığını gösterebilir misiniz?” demesi, hareketle ilişkili yakınmanın yerini anlamaya yöneliktir.

Çocuklarda kolun aniden çekilmesi, radyus başını çevreleyen bağla ilişkili bir kaymaya neden olabilir; bu tablo çekilmiş dirsek olarak da bilinir. Erişkinlerde düşme sonrası gelişen radyus başı kırığıyla aynı yaralanma değildir. Sizin açınızdan önemli olan, rapordaki yapının adı kadar hangi hareketin kısıtlandığı, eklemin uyumunun korunup korunmadığı ve eşlik eden bağ yaralanması bulunup bulunmadığıdır.

Caput radii hangi terimlerle karışır?

Collum radii, radyus başı değil, hemen altındaki daha dar boyun bölümüdür. Baş ve boyun birbirine çok yakın olsa da kırığın eklem yüzeyine uzanıp uzanmaması bakımından ayrımları önemlidir. Caput ulnae ise ulnanın başıdır ve radyus başından farklı olarak ön kolun bileğe yakın ucunda bulunur. Dolayısıyla aynı baş sözcüğünün kullanılması, yapıların aynı bölgede olduğu anlamına gelmez.

Capitulum humeri, radyus başının karşısında bulunan üst kol kemiğine ait eklem bölümüdür; caput radii ile temas eder ama aynı kemik parçası değildir. Çıkık ile kırık da birbirinin yerine kullanılamaz: kırık kemiğin bütünlüğünü, çıkık kemiklerin eklemdeki yerleşimini ilgilendirir. Subluksasyonda eklem ilişkisi kısmen bozulurken tam çıkıkta eklem yüzeyleri normal temasını kaybeder; bu durumlara kırık da eşlik edebilir.

Caput radii için ne sorabilirsiniz?

Raporda caput radii ifadesinin yanında bir bulgu varsa, görüşmede “Radyus başında yalnızca yer tarifi mi var, yoksa kırık veya eklem uyumsuzluğu mu saptanmış?” sorusu terimin neden yazıldığını netleştirir. Yaralanma sonrası hareketiniz kısıtlandıysa “Ön kolumu çevirmemdeki güçlük ağrıdan mı, yoksa hareketi engelleyen bir durumdan mı kaynaklanıyor?” diye sorabilirsiniz. Tedavi planlanırken “Kolumu hangi hareketlerde korumalıyım ve hareket egzersizlerine ne zaman başlamalıyım?” sorusu, gereksiz hareketsizlik ile yaralanmayı zorlayabilecek kullanım arasında size uygun sınırları öğrenmenizi sağlar.

Caput Radii hakkında sık sorulan sorular

Caput radii ne demek?

Ön kolda başparmak tarafında bulunan radyus kemiğinin dirseğe yakın baş bölümünün Latince adıdır. Ön kolun dönmesini sağlayan eklem yapılarından biridir.

Caput radii nerede bulunur?

Dirseğin dış tarafında, radyus kemiğinin üst ucunda bulunur. Hem üst kol kemiğiyle hem de ulna ile eklem ilişkisi vardır.

Caput radii raporda ne anlama gelir?

Değerlendirilen bölgenin radyus başı olduğunu gösterir. Yanındaki sözcükler, burada normal görünüm mü yoksa kırık veya çıkık gibi bir bulgu mu tarif edildiğini belirler.

Caput radii ile collum radii arasındaki fark nedir?

Caput radii kemiğin yuvarlak baş bölümüdür; collum radii bunun hemen altındaki boyundur. Yaralanmanın başta mı boyunda mı olduğu, eklem yüzeyinin etkilenmesi açısından önem taşır.

Caput radii hangi kelimelerle kullanılır?

Kırık, çıkık ve subluksasyon sözcükleriyle birlikte kullanılabilir. Bunlar sırasıyla kemik bütünlüğünün bozulmasını, tam eklem ayrılmasını ve kısmi eklem uyumsuzluğunu anlatır.

İlişkili terimler: Radius, Collum Radii, Capitulum Humeri, Ulna

Aynı harften

C Harfi İle Başlayan Tıp Terimleri