İçeriğe geç
Tıp Terimleri Sözlüğü

Colon

n. isim

Kalın barsağın rektumdan önceki bölümü, kolon.

Colon nedir, ne demek? Tıpta kullanımı

Sindirim kanalında ince bağırsaktan sonra gelen geniş bölümün önemli bir kısmına tıpta colon denir. Türkçe tıp dilindeki yazımı kolon, yaklaşık okunuşu da kolon şeklindedir. Günlük konuşmada kalın bağırsak denildiğinde çoğu zaman kolon kastedilir; ancak kalın bağırsak, kolondan daha geniş bir anatomik yapının adıdır. Kolon, kalın bağırsağın başlangıcındaki çekumdan sonra gelir ve rektuma kadar uzanır.

Kelime, Eski Yunancadaki kolon sözcüğünden Latinceye, oradan modern tıp dillerine geçmiştir. İngilizce bir raporda colon, Türkçe bir raporda kolon yazılması aynı organ bölümünün anlatıldığını gösterir. Günlük konuşmada duyabileceğiniz “Doktor kalın bağırsağıma bakılacağını söyledi” cümlesi, yapılacak incelemeye göre kolonla birlikte komşu bağırsak bölümlerini de kapsayabilir. Bu nedenle organın adı kadar hangi bölümünün değerlendirildiği de önemlidir.

Kolon raporlarda nasıl geçer?

Kolon sözcüğü en sık gastroenteroloji ve genel cerrahi görüşmelerinde; kolonoskopi, karın tomografisi ve patoloji raporlarında karşınıza çıkar. Kolonoskopi bağırsağın iç yüzeyini gösterirken tomografi bağırsak duvarını ve çevresindeki dokuları değerlendirebilir. Patoloji raporu ise kolondan alınan doku örneğinin mikroskop altında nasıl göründüğünü anlatır. Bu incelemelerin aynı organ hakkında farklı türde bilgi verdiğini bilmek, raporların neden birbirinin yerine geçmediğini açıklar.

Çıkan kolon karnın sağ tarafında yukarı ilerleyen, transvers kolon üst karında karşıya uzanan, inen kolon ise sol tarafta aşağı yönelen bölümdür. Sigmoid kolon, rektumdan önceki kıvrımlı parçanın adıdır. “Sigmoid kolonda polip izlendi” şeklindeki bir rapor cümlesi, polibin yerini bildirir; yapısını kesinleştirmek için çıkarılan dokunun incelenmesi gerekebilir. Kolon polibi, iç yüzeyden kabaran bir oluşumu; kolon divertikülü, duvardaki küçük bir cepleşmeyi; kolon rezeksiyonu ise kolonun bir bölümünün ameliyatla çıkarılmasını anlatır.

Kolon vücutta ne yapar?

İnce bağırsakta besinlerin büyük kısmı emildikten sonra kalan içerik kolona ulaşır. Kolon, bu içerikten su ve elektrolit denen çözünmüş minerallerin bir kısmını geri emer; dışkının kıvam kazanmasına ve ilerlemesine katkıda bulunur. Bağırsak duvarındaki kasların hareketi, içeriği rektuma doğru taşır. Kolonda yaşayan mikroorganizmalar da sindirilemeyen bazı besin bileşenlerini parçalar; bu süreçte gaz ve bağırsak hücrelerinin kullanabildiği maddeler oluşur.

İçeriğin ilerleme hızı ve suyun emilimi değiştiğinde dışkının kıvamı da değişebilir. Yavaş geçiş dışkının sertleşmesine katkıda bulunabilirken iltihaplanma veya hızlı geçiş ishalle ilişkili olabilir. Bununla birlikte kabızlık, ishal ve şişkinlik yalnızca kolona özgü belirtiler değildir. Bir hekimin “Kolonunuzdaki bu bulgunun şikâyetinizle ilişkisini değerlendireceğiz” demesi, görüntüde görülen değişiklikle yaşadığınız yakınmanın birlikte ele alınacağını anlatır. Kolon kelimesinin kendisi hastalık adı değildir; asıl anlamı yanındaki bulgu ve tanı belirler.

Kolon hangi terimlerle karıştırılır?

Kolon ile kalın bağırsak tam olarak eş anlamlı değildir: kalın bağırsak çekumu, kolonu, rektumu ve anal kanalı kapsayan daha geniş bir bütündür. Rektum, kolonun devamındaki son bağırsak bölümüdür ve dışkının boşaltılmadan önce tutulmasına katkıda bulunur. Kolorektal sözcüğü ise kolon ile rektumu birlikte anlatır. Bu yüzden kolorektal cerrahi denildiğinde yalnızca kolon ameliyatları kastedilmez.

Kolonoskopi bir organın değil, ucunda kamera bulunan esnek bir cihazla yapılan incelemenin adıdır. Kolit ise kolonun iltihaplanmasını anlatır; nedenini söylemek için enfeksiyon, iltihabi bağırsak hastalığı veya başka etkenler ayrıca araştırılır. İrritabl bağırsak sendromunda karın ağrısı ve dışkılama değişiklikleri görülebilir, fakat bu durum kolitle aynı değildir. Benzer yakınmaların farklı nedenlerden kaynaklanabilmesi, yalnızca belirtilere bakarak bu adları birbirinin yerine kullanmayı yanıltıcı kılar.

Kolon hakkında ne sorabilirsiniz?

Raporda kolonla ilgili bir ifade varsa görüşmede “Bulgu kolonun hangi bölümünde ve şikâyetlerimi açıklıyor mu?” diye sorabilirsiniz. Polip, duvar kalınlaşması veya iltihap şüphesi belirtilmişse “Bunu netleştirmek için kolonoskopi ya da doku örneği gerekiyor mu?” sorusu sonraki adımı öğrenmenizi sağlar. Bir işlem veya takip önerildiğinde “Bu bulgu için nasıl bir tedavi ya da kontrol planı gerekiyor?” diye sormak, tesadüfen saptanan bir değişiklikle müdahale gerektiren bir durumu ayırt etmenize yardımcı olur.

Colon hakkında sık sorulan sorular

Colon ne demek?

Colon, Türkçede kolon olarak yazılan anatomik terimdir. Kalın bağırsağın çekumdan sonra başlayıp rektuma kadar devam eden bölümünü adlandırır.

Colon nerede bulunur?

Kolon karın boşluğunda bulunur ve ince bağırsakların çevresinde bir çerçeve gibi uzanır. Sağ taraftan yukarı ilerler, üst karından geçer ve soldan aşağı inerek rektuma bağlanır.

Colon ile rektum arasındaki fark nedir?

Kolon, bağırsak içeriğinden su emilmesine ve dışkının ilerletilmesine katkıda bulunur. Rektum kolonun ardından gelir ve dışkıyı boşaltım öncesinde geçici olarak tutar.

Colon raporda ne anlama gelir?

Raporda colon yazması, değerlendirilen organ bölümünü belirtir. Normal görünüm, polip veya duvar kalınlaşması gibi eşlik eden ifadeler, o bölümde ne saptandığını açıklar.

Colon hangi kelimelerle kullanılır?

Çıkan kolon, transvers kolon, inen kolon ve sigmoid kolon ifadeleri anatomik konumu belirtir. Kolon polibi bir oluşumu, kolon rezeksiyonu ise cerrahi olarak doku çıkarılmasını anlatır.

İlişkili terimler: Caecum, Rectum, Colitis, Sigmoid Colon

Aynı harften

C Harfi İle Başlayan Tıp Terimleri