Facies Contactus
anat. anatomi
Facies Contactus nedir, ne demek? Tıpta kullanımı
Dişleriniz yan yana dizilirken yalnızca çiğnemeye katılmaz, komşularıyla temas ederek diş sırasının düzenine de katkıda bulunur. İşte tıpta facies contactus, bir dişin komşu dişe dönük temas yüzünü anlatan anatomik addır. Günlük dilde bunu dişlerin birbirine bakan yan yüzleri olarak düşünebilirsiniz. Buradaki yüz sözcüğü, dişin dış yapısındaki belirli bir bölgeyi tarif eder; yüzümüzle ilgili değildir.
Terim Latincedir ve kabaca fasiyes kontaktus diye okunur. Facies yüz veya yüzey, contactus ise temas anlamıyla ilişkilidir. Dişin komşusuna bakan yüzünün tamamıyla gerçekten dokunduğu küçük alan aynı şey değildir. Temas, bu yüzün sınırlı bir bölümünde gerçekleşir; yüzeyin geri kalan kısmı komşu dişle doğrudan birbirine değmeyebilir.
Facies contactus nerede kullanılır?
Bu adla en çok diş anatomisi eğitiminde, diş hekimliği kaynaklarında ve anatomik açıklamalarda karşılaşırsınız. Günlük muayene kayıtlarında ise hekiminiz aynı bölgeyi daha çok ara yüz, mezial yüz veya distal yüz diye adlandırabilir. Dolgu, çürük, kaplama ve dişlerin birbirleriyle ilişkisi değerlendirilirken bu yüzlerin durumu önem kazanır. Dolayısıyla terimin geçtiği bağlam, yalnızca yer tarifinden tedavi planlamasına kadar değişebilir.
Mezial temas yüzü, diş kavsinin ön orta hattına doğru bakan komşuluk yüzüdür. Distal temas yüzü ise bunun ters yönündeki komşuluk yüzünü belirtir. Ara yüz çürüğü, komşu dişlere bakan bölgelerdeki çürüğü; açık temas ise beklenen komşu diş temasının bulunmamasını anlatır. Anatomik olarak komşuluğa dönük bir yüzün bulunması, orada mutlaka başka bir diş olduğu anlamına gelmez; eksik dişin yanındaki yüz buna örnektir.
Bir diş değerlendirme raporunda “Azı dişinin arka komşuluk yüzünde çürükle uyumlu görünüm izlendi.” cümlesini görebilirsiniz. Burada tarif edilen yer, dişin çiğneme yüzeyi değil, yanındaki dişe bakan tarafıdır. Röntgen çürük açısından bilgi verebilir; temasın sıkılığı ve dolgunun kenarları ise muayeneyle ayrıca değerlendirilir.
Facies contactus neden önemlidir?
Sağlıklı bir komşulukta dişlerin birbirine değdiği bölge, yiyeceklerin diş eti yönüne sıkışmasını sınırlamaya yardımcı olur. Temasın altında, dişler arasındaki boşluğun bir bölümünü diş eti dokusu doldurur. Dişlerin biçimi, konumu ve temas ilişkisinin birlikte korunması, bu bölgenin temizlenebilirliğini etkiler. Bir dolgu ya da kaplama yapılırken yalnızca kayıp diş dokusu tamamlanmaz; komşu dişle uygun ilişki de yeniden kurulmaya çalışılır.
Temasın açık kalması, özellikle lifli yiyeceklerin aynı aralığa tekrar tekrar sıkışmasına yol açabilir. “Yemek yerken hep aynı dişimin arasına bir şey kaçıyor.” şeklindeki günlük bir yakınma bu nedenle önemlidir. Bununla birlikte yiyecek sıkışması yalnızca açık temastan kaynaklanmaz; diş eti çekilmesi, çürük veya restorasyonun biçimi de etkili olabilir. Sıkışan yiyeceklerin ve plağın temizlenememesi, bölgede hassasiyet ve diş eti iltihabını kolaylaştırabilir.
Hekiminizin “Dolguyu yaparken komşu dişle olan teması da yeniden düzenleyeceğiz.” demesi, çiğneme sırasında araya yiyecek kaçmasını azaltmayı hedeflediğini gösterebilir. Diş ipinin temas bölgesinden kontrollü biçimde geçmesi beklenir; sürekli takılması veya parçalanması pürüzlü bir kenarın değerlendirilmesini gerektirebilir. İpin hiç direnç görmeden geçmesi de temas hakkında ipucu verebilir, ancak bu gözlem muayenenin yerini tutmaz.
Facies contactus hangi terimlerle karışır?
Temas noktası, facies contactus ile aynı genişlikte bir alanı anlatmaz. Temas yüzü komşuluğa dönük anatomik yüzü, temas noktası ise dişlerin birbirine değdiği sınırlı bölgeyi ifade eder. Gerçek temas her zaman geometrik bir nokta biçiminde olmadığından, temas alanı ifadesi de kullanılır. Dişlerdeki aşınma, bu alanın biçimini zamanla değiştirebilir.
Oklüzal yüz, arka dişlerin karşı çenedeki dişlerle çiğnemeye katılan yüzüdür; komşu dişe bakan yüz değildir. Bukkal yüz yanağa, lingual yüz dile bakar. Ara yüz adı ise diş hekimliğinde komşu dişlere dönük yüzler için kullanılan pratik bir ifadedir. Bu yön adları, çürüğün ya da dolgunun dişin tam olarak neresinde olduğunu ayırt etmeyi sağlar.
Facies contactus için hangi sorular sorulabilir?
Yemek sıkışması yaşıyorsanız “Bu aralıkta temas açıklığı mı, çürük mü, yoksa diş etiyle ilgili bir değişiklik mi var?” diye sorabilirsiniz. Dolgu veya kaplama sonrasında başlayan bir yakınmada “Komşu dişle temasın ve dolgu kenarının kontrol edilmesi gerekir mi?” sorusu değerlendirmeyi somutlaştırır. Temizlik sırasında zorlanıyorsanız “Bu bölgeyi diş ipiyle mi, bana uygun bir ara yüz fırçasıyla mı temizlemeliyim?” sorusu, aralığın yapısına uygun yöntemin seçilmesini sağlar.
Facies Contactus hakkında sık sorulan sorular
Facies contactus ne demek?
Dişin yanındaki dişe dönük temas yüzünü belirten Latince anatomi terimidir. Yüzün tamamı değil, sınırlı bir bölümü komşu dişe doğrudan değer.
Facies contactus nerede bulunur?
Dişlerin komşu dişlere bakan yan taraflarında bulunur. Bu yüzler yönlerine göre mezial ve distal olarak adlandırılır.
Facies contactus raporda ne anlama gelir?
Diş üzerindeki bir bölgenin yerini tarif eder. Yanında çürük, dolgu veya temas açıklığı gibi bir ifade varsa asıl bulgu bu ek sözcüklerle anlaşılır.
Facies contactus ile oklüzal yüz arasındaki fark nedir?
Facies contactus komşu dişe bakar. Oklüzal yüz ise arka dişlerde karşı çenedeki dişlerle çiğneme ilişkisine katılır.
Facies contactus hangi kelimelerle kullanılır?
Mezial ve distal yön adlarıyla birlikte açıklanabilir. Klinik değerlendirmelerde ara yüz çürüğü, açık temas ve temas alanı gibi ilişkili ifadeler kullanılır.
İlişkili terimler: Facies Mesialis, Facies Distalis, Facies Lingualis