İçeriğe geç
Tıp Terimleri Sözlüğü

Fix

v. fiil

1. biochem. Katılaş(tır)mak; 2. Sabitleştirmek.

Fix nedir, ne demek? Tıpta kullanımı

Hareket eden bir kemiği yerinde tutmakla laboratuvara gönderilen bir dokuyu korumak farklı işlemlerdir; tıpta fix, bağlama göre bu işlemlerde kullanılan sabitleme eylemini anlatır. İngilizce bir fiildir ve kabaca fiks diye okunur. Türkçe tıp dilinde çoğunlukla fikse etmek biçiminde söylenir; işlemin adı ise fiksasyondur. Sözcüğün hangi nesne için kullanıldığı, anlatılmak isteneni belirler.

Günlük konuşmada sabitlemek, bir şeyi bulunduğu yerde tutmayı düşündürür. Tıbbi kullanımda ise bazen hareketi önlemek, bazen dokunun yapısını korumak, bazen de bir maddeyi belirli bir kimyasal yapıya bağlamak söz konusudur. Bu nedenle fix sözcüğünü her durumda donmak veya katılaşmak diye anlamak doğru olmaz. Özellikle laboratuvar işlemlerinde amaç, örneğin yalnızca sertleşmesi değil, incelenebilir özelliklerinin korunması olabilir.

Fix hangi alanlarda kullanılır?

Patolojide doku fiksasyonu, biyopsiyle ya da ameliyatla alınan örneğin incelemeye hazırlanmasındaki koruma işlemidir. Bir raporda bunun karşılığı şöyle görülebilir: "Doku örneği formalin ile fikse edilmiştir." Bu cümle, örneğin laboratuvarda nasıl işlendiğini bildirir; hastalık tanısını söylemez. Hücrelerin incelendiği sitolojide de hücre fiksasyonu ifadesi kullanılır; burada amaç, hücrelerin biçimini ve inceleme için gerekli yapılarını korumaktır.

Ortopedide kırık fiksasyonu, kemik parçalarının uygun konumda tutulmasını anlatır. İnternal fiksasyon, vücudun içine yerleştirilen plak, vida veya benzeri araçlarla sabitlemedir; eksternal fiksasyon ise kemikle bağlantılı, vücudun dışında bulunan bir düzenekle yapılır. Muayene notlarında fikse kitle ifadesiyle de karşılaşılabilir: Bu, kitlenin çevresine göre kolay hareket etmediğini anlatan bir muayene bulgusudur. Biyokimyadaki karbon fiksasyonu ise karbonun organik moleküllerin yapısına katılmasını ifade eder; kırık tedavisiyle ilgili değildir.

Fix işleminde ne değişir?

Vücuttan alınan doku, kan dolaşımından ayrıldıktan sonra kendi enzimlerinin etkisiyle bozulmaya başlar. Patolojide kullanılan fiksatifler bu değişimi sınırlandırarak hücrelerin ve dokunun mikroskopta değerlendirilebilmesini sağlar. Yaygın kullanılan formalin, proteinler arasında kimyasal bağlar oluşmasına yol açar. Örneğin büyüklüğü, kullanılan madde ve işlemin süresi, korumanın niteliğini etkiler. Fiksasyon, dokuyu yeniden canlı hâle getirmez; inceleme için yapısal özelliklerini korumayı amaçlar.

Kırıkta ise sabitlenen şey doku örneği değil, kemik parçalarının birbirine göre konumudur. Doktorun "Kemiği plak ve vidalarla sabitleyeceğiz" demesi, kaynama sürecine uygun mekanik koşullar hazırlamayı anlatır. Hastanın günlük dilde "Kemiğimi sabitlemişler ama henüz kaynamamış" demesi de mümkündür; sabitlenme ile iyileşme aynı aşama değildir. Üzerine ne zaman yük verilebileceği, kırığın özelliklerine ve kullanılan yönteme bağlıdır.

Fix hangi terimlerle karıştırılır?

Fiksasyon ile koagülasyon eş anlamlı değildir. Koagülasyon, bağlama göre kanın pıhtılaşmasını veya proteinlerin çökelip kümelenmesini anlatabilir. Bazı doku sabitleme yöntemleri proteinleri çöktürerek çalışsa da bütün fiksasyon işlemleri bu mekanizmaya dayanmaz. Benzer şekilde, bir örneğin sertleşmesi onun mutlaka uygun biçimde korunduğunu göstermez; işlemin yeterliliği yapılacak incelemeye göre değerlendirilir.

Fikse ile mobil, bir kitlenin muayenesinde karşıt özellikleri anlatabilir: Fikse kitle daha az hareket ederken mobil kitle çevresine göre hareket ettirilebilir. Fikse olması tek başına hastalık anlamına gelmez; kitlenin yeri ve diğer bulgularla birlikte yorumlanır. Fiksasyon ile immobilizasyon da yakın ama farklı kapsamlıdır. İmmobilizasyon hareketi kısıtlamaya odaklanır ve alçıyla sağlanabilir; fiksasyon ise bağlamına göre kemiğin araçlarla sabitlenmesini ya da laboratuvar örneğinin korunmasını anlatabilir.

Fix için doktora ne sorulmalı?

Soruyu, sözcüğün geçtiği belgeye veya görüşmeye göre seçmek en yararlısıdır. Patoloji raporunda "Örneğin fiksasyonu inceleme için yeterli olmuş mu?" sorusu, hazırlık işleminin değerlendirmeye etkisini açıklığa kavuşturur. Kırık tedavisinde "Bu sabitlemeden sonra hareket ve yük verme planım nasıl olacak?" sorusu günlük yaşamınızı planlamanıza yardımcı olur. Muayene notunda fikse kitle yazıyorsa "Hareketsizlik bulgusu diğer muayene bulgularımla birlikte ne ifade ediyor?" sorusu, tek bir kelimeden tanı çıkarmak yerine bulgunun bütün içindeki yerini öğrenmenizi sağlar.

Fix hakkında sık sorulan sorular

Fix ne demek?

İngilizcede sabitleme eylemini anlatan bir fiildir. Tıpta neyin sabitlendiğine göre kemiğin yerinde tutulmasını, dokunun korunmasını veya kimyasal bağlanmayı ifade edebilir.

Fix raporda ne anlama gelir?

Patoloji raporunda genellikle alınan örneğin koruyucu işlemden geçirilmesiyle ilgilidir. Ortopedi belgesinde ise kemik parçalarının sabitlenmesini anlatabilir; anlamı yanındaki sözcükler belirler.

Fix hangi kelimelerle kullanılır?

Türkçe tıbbi kullanımda doku fiksasyonu, hücre fiksasyonu ve kırık fiksasyonu gibi ifadelerle karşılaşılır. Fikse kitle ifadesinde ise bir işlem değil, muayenede saptanan hareket kısıtlılığı tarif edilir.

Fix ile fiksasyon arasındaki fark nedir?

Fix, İngilizcedeki eylem biçimidir; fiksasyon ise işlemin adıdır. Türkçede eylem anlatılırken çoğunlukla fikse etmek denir.

Fix ile koagülasyon arasındaki fark nedir?

Fix sabitlemeyi, koagülasyon ise pıhtılaşma veya proteinlerin çökelmesi gibi süreçleri anlatır. Bazı laboratuvar yöntemlerinde bu süreçler ilişkili olsa da terimler birbirinin yerine kullanılamaz.

İlişkili terimler: Fixation, Fixative, Immobilization, Coagulation, Formalin

Aynı harften

F Harfi İle Başlayan Tıp Terimleri