Genus
n. isim
Genus nedir, ne demek? Tıpta kullanımı
Canlıları birbirleriyle akrabalıklarına göre gruplandırırken kullanılan basamaklardan biri cinstir; tıpta genus, bu sınıflandırma basamağının Latince adıdır. Günlük dildeki en yakın karşılığı da cinstir, ancak burada rastgele bir çeşit değil, bilimsel olarak tanımlanmış bir grup kastedilir. Aynı cinste yer alan canlılar birbirleriyle akrabadır; yine de tamamen aynı özelliklere sahip olmaları beklenmez.
Latince kökenli kelime, Türkçede kabaca ge-nus diye okunabilir. Bilimsel metinlerde çoğulu genera biçiminde karşınıza çıkabilir. Bir cins, kendisine bağlı bir türü veya farklı türleri kapsayabilir. Gündelik konuşmada cins ve tür birbirinin yerine kullanılabilse de biyolojide bunlar ayrı sınıflandırma basamaklarıdır.
Genus hangi raporlarda kullanılır?
Genus en çok tıbbi mikrobiyolojide, enfeksiyon hastalıklarında ve parazitolojide önem kazanır. Bakterilerin, mantarların ve parazitlerin adlandırılmasında kullanılır; kültür sonuçlarında, moleküler incelemelerde ve laboratuvar açıklamalarında görülebilir. Rapor Türkçe düzenlenmişse aynı bilgi çoğunlukla cins sözcüğüyle verilir. İngilizce hazırlanmış bir sonuç belgesinde ise genus başlığı, saptanan canlının hangi cinse ait olduğunu gösterebilir.
Genus düzeyinde tanımlama ifadesi, mikroorganizmanın cinsinin belirlendiğini, fakat türünün henüz ayrılmadığını veya kullanılan yöntemle ayrılamadığını anlatır. Raporda buna karşılık gelen örnek bir cümle şöyledir: "Üreyen bakteri cins düzeyinde tanımlanmış, tür ayrımı yapılamamıştır." Genus düzeyinde sınıflandırma, özellikle genetik incelemelerde elde edilen bulguların cins gruplarına ayrılmasını ifade eder. Genus ve tür tanımlaması ise hem daha geniş grubun hem de onun içindeki belirli türün araştırıldığını belirtir.
Escherichia coli adında Escherichia cinsi gösterir; coli ise tür adını tamamlayan bölümdür. Bu nedenle bilimsel adın yalnızca başlangıcını görmekle tam adını görmek aynı ayrıntıda bilgi sağlamaz. Günlük konuşmada söylenen "Mikrobun hangi gruptan olduğu belli olmuş ama tam adı henüz çıkmamış" cümlesi, cins düzeyindeki bir sonucu kabaca anlatabilir.
Genus bilgisi tedaviyi nasıl etkiler?
Genus, vücutta bulunan bir organın veya gelişen bir hasarın adı değildir; incelenen canlının sınıflandırmadaki yerini belirtir. Laboratuvar bu bilgiyi mikroorganizmanın üreme özelliklerinden, biyokimyasal davranışlarından, protein yapısından veya genetik özelliklerinden yararlanarak elde edebilir. Kullanılan yöntem ve örneğin niteliği, tanımlamanın cins basamağında mı kalacağını yoksa tür düzeyine mi ulaşacağını etkiler.
Hasta açısından önemli nokta, aynı cinse ait mikroorganizmaların aynı hastalığa yol açmak veya aynı ilaçlara yanıt vermek zorunda olmamasıdır. Türün belirlenmesi bazı durumlarda enfeksiyonun kaynağını, beklenen davranışını ve uygun tedaviyi değerlendirmeye katkı sağlar. Doktorunuz bunu şöyle açıklayabilir: "Bakterinin cinsini biliyoruz; ilaç seçimini netleştirmek için türünü ve duyarlılık sonucunu da değerlendireceğiz." Antibiyogram, bakterinin antibiyotiklere duyarlılığını araştırır; cins adından farklı bir bilgi sunar.
Bir örnekte mikroorganizma saptanması da otomatik olarak onun şikâyetlerin nedeni olduğunu göstermez. Örneğin alındığı bölge, alınma biçimi ve kişinin belirtileri birlikte değerlendirilir. Bazı mikroorganizmalar vücutta hastalık oluşturmadan bulunabilir; bazen de örneğe alınırken dışarıdan karışabilir. Bu yüzden genus adı, klinik değerlendirmenin yerine geçmez.
Genus hangi terimlerle karıştırılır?
Genus ile en sık karıştırılan terim species, yani türdür. Cins daha geniş bir grubu, tür ise bu grubun içindeki daha dar bir sınıflandırma birimini belirtir. Familya, cinsin üzerinde yer alan daha geniş basamaktır ve akraba cinsleri bir araya getirir. Dolayısıyla familya, cins ve tür aynı ayrıntı düzeyinde adlandırmalar değildir.
Genera farklı bir sınıflandırma basamağı değil, genus kelimesinin çoğuludur. Gen sözcüğü ise kalıtsal bilgiyle ilgilidir ve genus ile aynı anlama gelmez. Yazılışı benzeyen genu, anatomide diz veya diz biçimindeki kıvrım için kullanılır. Ayrıca genus sözcüğünü kişinin cinsiyeti olarak yorumlamamak gerekir; buradaki cins, canlıların bilimsel sınıflandırmasına aittir.
Genus için doktora ne sorulabilir?
Sonuçta yalnızca cins adı varsa, "Tanımlama cins düzeyinde mi kaldı, türü belirlemek gerekiyor mu?" sorusu incelemenin tamamlanıp tamamlanmadığını açıklığa kavuşturur. Bir kültür sonucunu görüşürken, "Saptanan mikroorganizma şikâyetlerimi açıklıyor mu, yoksa örneğe karışmış olabilir mi?" diye sorabilirsiniz. Tedavi planlanıyorsa, "İlaç seçimi için tür tanımlaması veya antibiyogram sonucu gerekli mi?" sorusu, mevcut bilginin karar vermeye yeterli olup olmadığını anlamaya yardımcı olur.
Genus hakkında sık sorulan sorular
Genus ne demek?
Genus, canlıların bilimsel sınıflandırılmasında kullanılan cins basamağının Latince adıdır. Birbirine akraba türlerin hangi grupta yer aldığını belirtir.
Genus raporda ne anlama gelir?
Mikrobiyoloji sonucunda mikroorganizmanın cinsini gösterir. Yalnızca cins düzeyinde sonuç verilmişse, türün ayrıca belirlenip belirlenmediğine bakmak gerekir.
Genus ile species arasındaki fark nedir?
Genus cinsi, species türü ifade eder. Tür daha dar bir sınıflandırma basamağıdır; aynı cinste farklı türler bulunabilir.
Genus hangi kelimelerle kullanılır?
Genus düzeyinde tanımlama, genus düzeyinde sınıflandırma ve genus ve tür tanımlaması gibi ifadelerde kullanılır. Bu kullanımlar, mikroorganizmanın hangi ayrıntı düzeyinde tanındığını anlatır.
Genus ile genera arasındaki fark nedir?
Genera, Latince genus kelimesinin çoğul biçimidir ve cinsler anlamına gelir. Ayrı bir canlı grubunu veya farklı bir sınıflandırma basamağını göstermez.