İçeriğe geç
Tıp Terimleri Sözlüğü

Graft

n. isim

1. Yaralı yere parça ekleme; 2. Aşı; 3. Yaralı yere eklenen parça.

Graft nedir, ne demek? Tıpta kullanımı

Bir ameliyatta eksilen dokunun yerine başka bir yerden alınan doku yerleştirilebilir; tıpta graft, bu amaçla kullanılan doku parçasını veya bazı durumlarda yapay malzemeyi anlatır. Türkçe tıp dilinde yaygın yazımı ve okunuşu grefttir. İngilizceden gelen kelime, o dilde bitkilerdeki aşılama işlemi için de kullanılır. Buradaki aşı sözcüğü, enfeksiyonlardan korunmak için yapılan aşıyı değil, bir parçanın başka bir yere aktarılmasını çağrıştırır.

Greftin amacı, hasarlı bölgeyi kapatmak, eksik yapıyı tamamlamak ya da işlevini kaybeden bir yolun yerine yenisini oluşturmaktır. Yerleştirilen parça kişinin kendi vücudundan, başka bir insandan veya kullanım amacına uygun üretilmiş bir malzemeden gelebilir. Günlük konuşmada duyabileceğiniz “Bacağımdan alınan deriyle elimdeki açıklığı kapattılar” cümlesi, kişinin kendi dokusuyla yapılan greftlemeyi tarif eder.

Greft hangi alanlarda kullanılır?

Plastik cerrahi ve yanık tedavisinde deri grefti, geniş bir yaranın üzerini örtmek için kullanılabilir. Ortopedi ve diş hekimliğinde kemik grefti, kemik kaybı bulunan bölgenin onarımını desteklemek amacıyla yerleştirilir. Kalp ve damar cerrahisinde damar grefti, kanın geçebileceği yeni bir yol oluşturmak veya hasarlı damar bölümünü değiştirmek için kullanılır. Bu nedenle kelimenin yanındaki doku adı, yapılan işlemi anlamak açısından önemlidir.

Bir ameliyat raporunda “Yara alanına deri grefti yerleştirildi” yazması, açıklığın taşınan deriyle kapatıldığını bildirir; iyileşmenin tamamlandığını söylemez. “Koroner baypas grefti” ifadesi, kalbi besleyen daralmış damarın ötesine kan ulaştırmak için kullanılan damar parçasını anlatır. Saç ekiminde ise saç grefti, saç köklerini içeren küçük doku birimidir; greft ile saç teli aynı şey değildir. “Greft açıklığı korunmuştur” ifadesi damar bağlamında kullanıldığında, kanın greft içinden geçebildiğini belirtir.

Greft vücuda nasıl uyum sağlar?

Canlı bir doku greftinin yaşamını sürdürebilmesi, yerleştirildiği bölgeden yeterli beslenme ve kan desteği almasına bağlıdır. Deri grefti başlangıçta alttaki yara yatağından beslenir, ardından damar bağlantıları gelişir. Bu süreçte greftin yerinden oynaması, altında kan veya sıvı birikmesi ve enfeksiyon gelişmesi tutunmayı zorlaştırabilir. Doktorunuzun “Greftin yerinden oynamaması için pansumanı koruyalım” demesi, yeni bağlantıların zarar görmesini önlemeye yöneliktir.

Greftin tutması, yerleştirilen dokunun alıcı bölgede canlılığını koruyup bütünleşmesi anlamında kullanılır; ancak her greft aynı biçimde iyileşmez. Kemik grefti zamanla çevredeki kemikle kaynaşabilir ve yeniden yapılanabilirken, yapay damar grefti canlı dokuya dönüşmeden kanın geçişini sağlar. Kendi dokunuz kullanıldığında bağışıklık sisteminin yabancı dokuya karşı oluşturduğu red sorunu beklenmez, fakat dolaşım bozukluğu veya enfeksiyon yine başarısızlığa yol açabilir. Başka insandan alınan dokularda bağışıklıkla ilgili yaklaşım, dokunun türüne ve hazırlanışına göre değişir.

Greft ve flep arasındaki fark

Özellikle yara kapatma ameliyatlarında greft ve flep birbirine karıştırılır. Greft, taşındığı sırada kendi damar bağlantısı bulunmayan ve yeni yerinden beslenmesi gereken doku olarak kullanılır. Flep ise kendi kan dolaşımını koruyarak taşınan veya damarları yeni yerde cerrahi olarak bağlanan doku parçasıdır. Bu ayrım, özellikle kemiğin ya da tendonun açıkta kaldığı yaralarda hangi yöntemin uygun olacağını etkileyebilir.

İmplant daha geniş bir kavramdır ve vücuda yerleştirilen tıbbi malzemeleri kapsar; her implant greft değildir. Protez çoğunlukla eksik bir yapının biçimini veya işlevini yerine getiren araçtır, ancak damar cerrahisinde yapay bir parça hem protez hem greft olarak adlandırılabilir. Transplantasyon ise nakletme işleminin adıdır; greft, bu işlemde aktarılan dokuyu ifade edebilir. Raporlarda geçen greft kaybı da her zaman bağışıklık reddi demek değildir; dokunun beslenememesi veya enfeksiyon gibi nedenlerle gelişebilir.

Greft için hangi sorular sorulabilir?

Planlanan işlemi anlamak için “Kullanılacak greft benim dokumdan mı alınacak, başka bir kaynaktan mı gelecek?” diye sorabilirsiniz. Ameliyat sonrası bakım konuşulurken “Bu greftin iyileşmesi için hareket, yük verme ve pansuman konusunda nelere dikkat etmeliyim?” sorusu, günlük yaşamınızdaki kısıtlamaları netleştirir. Kontrolde ise “Greftin iyi çalıştığını nasıl değerlendireceğiz ve hangi değişikliklerde erken haber vermeliyim?” sorusu işe yarar; çünkü deri greftinde görünüm ve tutunma izlenirken, damar greftinde kan akışı, kemik greftinde ise kaynama değerlendirilir.

Graft hakkında sık sorulan sorular

Graft ne demek?

Greft, onarım amacıyla bir bölgeye yerleştirilen dokuya veya uygun yapay malzemeye verilen addır. Hangi dokunun kullanıldığı ve nereye yerleştirildiği, kelimenin o işlemdeki anlamını belirler.

Graft raporda ne anlama gelir?

Genellikle ameliyatta kullanılan ya da kontrolde değerlendirilen parçayı belirtir. Yanındaki yerleştirilme, açıklık veya kaynama gibi ifadeler, işlemi ya da greftin durumunu anlatır.

Graft hangi kelimelerle kullanılır?

Deri grefti, kemik grefti, damar grefti ve saç grefti sık kullanılan örneklerdir. Otogreft kişinin kendisinden, allogreft ise başka bir insandan sağlanan dokuyu belirtir.

Graft ile flep arasındaki fark nedir?

Doku grefti yeni yerindeki dokulardan beslenmeye ihtiyaç duyar. Flep, kendi damar dolaşımı korunarak taşınır veya damarları alıcı bölgedeki damarlara bağlanır.

Graft nerede bulunur?

Vücudun doğuştan bulunan belirli bir yapısının adı değildir. Kullanıldığı ameliyata göre yara yüzeyinde, kemik eksikliği olan bölgede veya damarların arasında bulunabilir.

İlişkili terimler: Autograft, Flap, Implant, Transplantation

Aynı harften

G Harfi İle Başlayan Tıp Terimleri