Homonymous

Homonymous nedir, ne demek? Tıpta kullanımı

Görmenin hangi tarafta etkilendiğini anlatırken kullanılan tıpta homonymous ifadesi, aynı adlı ya da aynı tarafa karşılık gelen anlamını taşır. Günlük dilde bunu, gözlerin gördüğü alanlarda aynı yönün etkilenmesi diye düşünebilirsiniz. Sözcük, bir bulgunun adından çok, o bulgunun nasıl bir dağılım gösterdiğini belirtir; bu nedenle yanındaki kelimeyle birlikte değerlendirilir.

İngilizce bir sıfat olan homonymous, Yunancada aynı ve ad anlamına gelen köklerden türemiştir. Kabaca homonimıs diye okunur; Türkçe tıp dilinde yaygın karşılığı homonimdir. Gündelik dilde aynı adı taşıyan şeyleri anlatabilse de nöroloji ve göz hastalıklarında özellikle görme alanları için kullanılır. Buradaki aynı taraf, gözlerin aynı tarafı değil, bakılan çevrenin aynı yönüdür.

Homonim hangi ifadelerle kullanılır?

Bu sözcükle en sık nöroloji değerlendirmelerinde, göz muayenelerinde ve görme alanı testi raporlarında karşılaşılır. Homonim hemianopsi, gözlerin görme alanlarının aynı taraftaki yarısında kayıp bulunmasını anlatır. Örneğin sağ homonim hemianopside, kişi sağ gözüyle de sol gözüyle de çevresinin sağ tarafını görmekte zorlanır. Bu, sağ gözün tamamen görmemesi demek değildir.

Homonim kuadrantanopsi, aynı taraftaki üst ya da alt çeyrek görme alanının etkilenmesidir. Homonim görme alanı defekti ise kaybın biçimini daha genel olarak ifade eder; burada defekt, görme alanındaki eksiklik anlamındadır. Bir rapor cümlesi şöyle olabilir: "Görme alanı testinde sol homonim hemianopsi saptandı." Doktorunuz da "Görme kaybınız gözlerin kendisinden çok, görüntüyü taşıyan sinir yollarıyla ilişkili görünüyor" diyebilir. Bu ifadeler, kaybın nedenini değil, yerleşimini ve dağılımını tarif eder.

Homonim görme kaybında ne olur?

Gözün topladığı görüntü, sinir yolları üzerinden beynin görmeyle ilgili bölgelerine iletilir. Bu yolların bir bölümünde sinir lifleri çaprazlaşır; böylece çevrenin sağ tarafından gelen bilgiler ağırlıklı olarak beynin sol tarafında, sol tarafından gelenler sağ tarafında işlenir. Çaprazlaşmadan sonraki görme yollarının etkilenmesi, gözlerin aynı yöndeki görme alanında kayıp oluşturabilir.

Bu nedenle göz muayenesinde gözün yapıları sağlıklı görünse bile görme alanında eksiklik bulunabilir. İnme, kafa travması, kitleler veya görme yollarını etkileyen başka hastalıklar böyle bir dağılıma yol açabilir. Homonim sözcüğü tek başına hastalık anlamına gelmez; nedenin anlaşılması için başlangıç zamanı, muayene ve gerektiğinde beyin görüntülemesi birlikte değerlendirilir. Aniden gelişen görme alanı kaybı, özellikle konuşma bozukluğu veya güçsüzlük eşlik ediyorsa acil değerlendirme gerektirir.

Günlük yaşamda kişi kapı kenarlarına çarpabilir, tabağın bir tarafındaki yiyecekleri fark etmeyebilir veya okurken satırın bir bölümünü kaçırabilir. "Önümdeki yazıyı görüyorum ama sağdan yaklaşan kişiyi fark etmiyorum" sözü böyle bir deneyimi anlatabilir. Görme keskinliğinin korunması, çevrenin tamamının görüldüğü anlamına gelmez. Bu yüzden harfleri net okuyabilmek ile güvenle yürümek veya araç kullanmak aynı değerlendirme değildir.

Homonim ve heteronim arasındaki fark

Homonim ile heteronim, görme alanındaki kaybın farklı dağılımlarını belirtir. Homonimde çevrenin aynı yönü etkilenirken heteronimde gözlerin farklı taraflara karşılık gelen alanları etkilenir. Örneğin bitemporal hemianopside sağ ve sol gözün dışa bakan görme alanlarında kayıp vardır. Bu dağılım, sinir liflerinin çaprazlaştığı bölgenin değerlendirilmesini özellikle önemli kılar.

Homonim ile hemianopsi de eş anlamlı değildir: homonim kaybın taraf ilişkisini, hemianopsi ise görme alanının yarısındaki kaybı anlatır. Tek gözde görme kaybı ise yalnızca sağ ya da sol gözün görmesinin etkilenmesidir. Bir gözünüzü kapattığınızda sorun sürüyorsa bu gözlem değerlidir, ancak kaybın türünü kesinleştirmek için standart görme alanı testi gerekir; evde yapılan denemeler testin yerini tutmaz.

Homonim bulgu için ne sorabilirsiniz?

Raporda homonim ifadesi varsa, "Görme alanımın hangi tarafı etkilenmiş ve bu bulgu sinir yollarının neresini düşündürüyor?" sorusu bulgunun yerini netleştirir. Nedene yönelik incelemeleri anlamak için "Bu dağılımın nedenini araştırmak üzere hangi değerlendirmeler gerekiyor?" diye sorabilirsiniz. Günlük yaşamınızı planlarken "Okuma, yürüme ve araç kullanma açısından hangi kısıtlamalar veya görsel rehabilitasyon yöntemleri benim için uygun?" sorusu, yalnızca test sonucuna değil işlevsel ihtiyaçlarınıza da odaklanır.

İlişkili terimler: Hemianopia, Visual Field