Identification

Identification nedir, ne demek? Tıpta kullanımı

Hayran olduğunuz birinin sakinliğinin zamanla sizin davranışlarınıza da yerleştiğini düşünün. Psikoloji bağlamında tıpta identification, başka birinde değer verdiğiniz özellikleri benlik duygunuza katmanızla ilgili bir kavramdır. Türkçede özdeşim veya özdeşleşme denir; tıbbi metinlerde identifikasyon yazımıyla da karşılaşabilirsiniz. İngilizce identification sözcüğü kabaca “ay-den-ti-fi-key-şın” diye okunur. Buradaki benlik, kendinizi nasıl gördüğünüzü ve nasıl biri olduğunuzu düşünmenizi anlatır.

Özdeşimde mesele yalnızca dışarıdan benzemek değildir; örnek alınan kişinin tutumları, seçimlerinize yön veren içsel ölçülere dönüşebilir. Günlük konuşmadaki “Öğretmenimin insanlara yaklaşımını kendime örnek aldım” cümlesi buna yakın bir deneyimi anlatır. Bu süreç her zaman bilinçli bir karar sonucunda gelişmez; kişi bazı davranışlarının kime benzediğini sonradan fark edebilir.

Identification psikiyatride nasıl kullanılır?

Özdeşim kavramı psikiyatride, klinik psikolojide ve özellikle psikodinamik psikoterapide kullanılır. Bir kan tahlilinin sonucu değildir; görüşmelerde kişinin ilişkilerini, gelişimini ve başa çıkma biçimlerini anlamaya yarar. Klinik değerlendirme notunda “Ebeveynle özdeşim, kişinin meslek seçimini anlamlandırmasında belirgin görünüyor” ifadesi bulunabilir. Böyle bir cümle, kişinin seçimini yalnızca ailesinin belirlediğini değil, ailede örnek aldığı özelliklerin değerlendirmeye katıldığını anlatır.

Ebeveynle özdeşim, anne veya babanın bazı özelliklerinin benimsenmesini ifade eder. Özdeşim süreci sözü, bu benimsemenin zaman içinde nasıl geliştiğine odaklanır. Saldırganla özdeşim ise tehdit eden kişinin tutumlarının benimsenebildiği, daha özel bir psikodinamik kavramdır. Bu kullanım, şiddete maruz kalan kişinin şiddeti istediği veya yaşananlardan sorumlu olduğu anlamına gelmez. Sözcük psikoloji dışındaki tıbbi belgelerde kimlik belirleme ya da bir mikroorganizmayı tanımlama anlamında da kullanılabilir.

Identification kişiliği nasıl etkiler?

Çocuklukta bakım veren kişiler hem güven kaynağı hem de davranış örneğidir. Çocuk, onların yalnızca söylediklerini değil; öfkeyle, başarısızlıkla ve yakınlıkla nasıl baş ettiklerini de gözlemler. Özdeşim yoluyla bu ilişkilerden bazı özellikler kişinin kendi tutumlarına katılır. Yetişkinlikte de öğretmenler, arkadaşlar, meslektaşlar veya hayranlık duyulan kişiler benzer bir etki oluşturabilir. Süreç, beyinde belirli bir noktada görülen hasar gibi değil, psikolojik gelişimi açıklayan bir kavram olarak ele alınır.

Esnek bir özdeşim, kişinin kendine uygun özellikleri benimserken kendi tercihlerini korumasına alan bırakır. Buna karşılık, örnek alınan kişinin beklentileriyle kendi istekleri arasındaki sınırın bulanıklaşması çatışma yaratabilir. Hekimin “Babanızın güçlü bulduğunuz yanlarını benimsemeniz, kendi ihtiyaçlarınızı geri plana atmanızla birleşiyor olabilir” demesi, görüşmede araştırılabilecek bir ilişkiye işaret eder. Özdeşim tek başına hastalık anlamına gelmez; klinik önemi, kişinin ilişkilerine, kararlarına ve yaşadığı sıkıntıya göre değerlendirilir.

Identification ile taklit arasındaki fark

Taklit, bir davranışı veya görünür hareketi yeniden yapmaktır; özdeşim ise kişinin kendisini algılama biçimine kadar uzanabilir. Sevdiğiniz birinin konuşma biçimini kullanmanız taklit olabilirken, onun adalet anlayışını kendi kararlarınıza taşımanız özdeşime daha yakındır. Empati de farklıdır: Başkasının duygusunu anlamaya çalışırken onun özelliklerini kendi kişiliğinize katmanız gerekmez. Hayranlık ise birini beğenmekle sınırlı kalabilir; her hayranlık özdeşime dönüşmez.

İçe atım, psikodinamik kuramlarda önemli kişilerin tutumlarının veya onlarla kurulan ilişkilerin iç dünyaya alınmasını anlatır. Özdeşimle bağlantılıdır, ancak her kuramsal yaklaşım bu kavramların sınırını aynı biçimde çizmez. Kimlik ise kişinin kim olduğuna ilişkin daha geniş algısını kapsar; özdeşim, bu algının gelişmesine katkıda bulunabilen süreçlerdendir. Bu nedenle “kimlik sorunu” ile “özdeşim” ifadeleri birbirinin yerine kullanılmaz.

Identification hakkında hangi sorular sorulabilir?

Görüşme notunda bu terim yer alıyorsa “Burada özdeşim derken hangi ilişkimi veya davranışımı kastediyorsunuz?” sorusu, soyut kavramı yaşadığınız bir örneğe bağlayabilir. Kendi isteklerinizle başkasının beklentilerini ayırmakta zorlanıyorsanız “Bu benzerlikler bana nerede destek oluyor, nerede seçimlerimi kısıtlıyor?” diye sorabilirsiniz. Psikoterapide kavramın gündeme gelmesi durumunda “Bu örüntüyü fark etmek, ilişkilerimde neyi farklı yapmamı sağlayabilir?” sorusu, değerlendirmeyi üzerinde çalışılabilecek hedeflere taşır.

İlişkili terimler: Imitation, Introjection, Defense Mechanism, Empathy