İçeriğe geç
Tıp Terimleri Sözlüğü

Oblique

Türkçe yazımı: oblik

a. sıfat

Eğik, meyilli, mail.

Oblique nedir, ne demek? Tıpta kullanımı

Bir yapının hangi yönde uzandığını anlatırken kullanılan tıpta oblique ifadesi, günlük dilde çapraz ya da eğik duruşu tarif eder. Buradaki eğiklik, bir çizginin, kasın veya görüntüleme yönünün belirli bir eksene göre açılı olmasıdır. Sözcük, tıbbi kullanımda çoğunlukla bir ismin yanında yer alır; dolayısıyla neyin eğik olduğunu anlamak için yanındaki kelimeye bakmak gerekir. Bir kasın adında geçtiğinde kasın yönünü, bir görüntüleme isteğinde geçtiğinde ise çekimin açısını anlatabilir.

İngilizcede kullanılan oblique sözcüğünün kökü, Latincedeki obliquus kelimesine dayanır. İngilizce söylenişi kabaca “obliik” şeklindedir; Türkçe tıbbi konuşmada ve raporlarda genellikle oblik biçimi kullanılır. Oblique ile oblik, bu bağlamda farklı bulguları değil, aynı terimin farklı dillerdeki yazılışlarını gösterir. Kelimeyi görmeniz, doğrudan bir bozukluk olduğu anlamına gelmez; bazen yalnızca normal bir yapının adı veya inceleme yöntemi belirtilmiştir.

Oblique hangi alanlarda kullanılır?

Radyolojide oblik grafi, incelenen bölgenin düz önden veya tam yandan olmayan bir açıyla görüntülenmesidir. Özellikle kemiklerin ve eklemlerin değerlendirilmesinde, üst üste binen yapıların ayrılmasına yardımcı olabilir. “Sağ el bileğinin oblik grafisinde kırık izlenmedi.” şeklindeki bir rapor cümlesinde oblik, çekimin yönünü belirtir; kırık hakkındaki bilgi cümlenin devamındadır. Çekim sırasında elinizin, ayağınızın veya gövdenizin döndürülmesi istenebilir.

Ortopedi ve radyoloji raporlarında oblik kırık ifadesiyle de karşılaşabilirsiniz. Burada eğik olan görüntü değil, kemiğin uzun eksenine göre çapraz ilerleyen kırık hattıdır. Anatomi derslerinde ve ameliyat notlarında geçen dış oblik kas ile iç oblik kas ise karın duvarındaki kasları adlandırır. Bu isimlerde oblik sözcüğü, kas liflerinin uzanma yönüyle ilişkilidir.

Göz hastalıklarında üst oblik kas ve alt oblik kas adları kullanılır. Bunlar göz küresinin hareketine katkıda bulunan kaslardır; karın kaslarıyla yalnızca adlandırma özellikleri ortaktır. Bilgisayarlı tomografi ve manyetik rezonans değerlendirmelerinde oblik kesit ifadesi, görüntünün belirli bir yapıya uygun eğik düzlemde oluşturulduğunu anlatabilir. Böyle bir kesit, örneğin bir eklemin veya kanalın kendi doğrultusunda incelenmesini kolaylaştırır.

Oblique vücutta neyi anlatır?

Oblik yönelim, vücudun yapısında doğal olarak bulunabilir. Karın duvarındaki oblik kaslar, gövdenin dönmesine ve yana eğilmesine katkı sağlar; ayrıca karın içindeki basıncın düzenlenmesinde görev alır. Gözün oblik kasları ise diğer göz kaslarıyla birlikte çalışarak bakış yönünün ve gözün dönme hareketlerinin kontrolüne katılır. Bu nedenle bir muayenede oblik kasın değerlendirilmesi, yalnızca kasın şeklini değil, hareket sırasında nasıl çalıştığını araştırmayı da içerebilir.

Bir kırıkta oblik sözcüğü kullanıldığında konu, kemiğin nasıl ayrıldığıdır. Tedavi kararı yalnızca kırık hattının eğimine dayanmaz; parçaların yer değiştirmesi, ekleme uzanma, kemiğin konumu ve çevredeki dokular da değerlendirilir. Doktorunuzun “Kırık hattı eğik ilerliyor; tedaviyi parçaların duruşuna göre planlayacağız.” demesi, şekil ile tedavi kararının farklı bilgiler olduğunu gösterir. Görüntüleme sırasında ise “Film çekilirken kolumu biraz çapraz tuttum.” şeklindeki günlük anlatım, oblik çekim için verilen pozisyonu tarif edebilir. Bu pozisyon, kemiğinizin eğri olduğu anlamına gelmez.

Oblique ile karıştırılan terimler

Transvers ve oblik, özellikle kırık tariflerinde birbirine karıştırılabilir. Transvers kırık hattı kemiğin uzun eksenine kabaca dik uzanırken, oblik kırık hattı bu eksene göre eğik ilerler. Spiral kırıkta ise hat, kemiğin çevresinde dönerek uzanan bir görünüm oluşturur. Bu sözcükler kırığın geometrisini tarif eder; hangisinin daha ciddi olduğu yalnızca adına bakılarak belirlenemez.

Görüntüleme raporlarında koronal, sagittal ve aksiyel terimleri de yön bildirdiği için oblik ile aynı sanılabilir. Koronal düzlem vücudu ön ve arka, sagittal düzlem sağ ve sol, aksiyel düzlem üst ve alt bölümler yönünden değerlendirmeye yarar. Oblik kesit, bu temel düzlemlere göre eğimli bir doğrultuda hazırlanır. Skolyoz ise omurganın yapısal eğriliğini anlatan ayrı bir terimdir; bir çekimin oblik olması, skolyoz bulunduğunu göstermez.

Oblique için hangi sorular işe yarar?

Terimin bulunduğu cümleyi görüşmeye götürmek, çekim yönüyle bir bulgunun özelliğini ayırmayı kolaylaştırır. Görüntüleme raporunda “Buradaki oblik sözcüğü çekimin açısını mı, görülen yapının yönünü mü anlatıyor?” sorusu işe yarar. Kırık değerlendirmesinde “Oblik kırığın yer değiştirmesi veya ekleme uzanması tedavimi etkiliyor mu?” diye sorabilirsiniz. Kasla ilgili bir muayene notunda ise “Sözü edilen oblik kasın işlevinde bir sorun saptandı mı?” sorusu, anatomik adlandırmayla hareket bozukluğu arasındaki farkı açıklığa kavuşturur.

Oblique hakkında sık sorulan sorular

Oblique ne demek?

Oblique, bir yapının veya yönün belirli bir eksene göre eğik olduğunu anlatan tıbbi sözcüktür. Türkçe kullanımda genellikle oblik olarak yazılır ve söylenir.

Oblique raporda ne anlama gelir?

Anlamı, yanında bulunan kelimeye bağlıdır. Oblik grafi çekim açısını, oblik kırık kırık hattının yönünü, oblik kesit ise görüntünün hazırlandığı düzlemi belirtir.

Oblique hangi kelimelerle kullanılır?

Grafi, kesit, kırık ve kas sözcükleriyle birlikte kullanılır. Dış oblik kas ve üst oblik kas gibi ifadeler, farklı bölgelerde bulunan belirli kasların adlarıdır.

Oblique ile transvers arasındaki fark nedir?

Oblique eğik yönelimi, transvers ise enine uzanımı ifade eder. Kırıklarda oblik hat kemiğin uzun eksenine açılı, transvers hat ise kabaca dik seyreder.

Oblique neyin belirtisidir?

Oblique sözcüğü kendi başına bir belirtiyi tanımlamaz; çoğunlukla yön veya biçim bildirir. Bir soruna işaret edip etmediği, kas, kırık ya da görüntüleme gibi hangi bağlamda kullanıldığına bağlıdır.

İlişkili terimler: Coronal, Sagittal, Transverse

Aynı harften

O Harfi İle Başlayan Tıp Terimleri