İçeriğe geç
Tıp Terimleri Sözlüğü

Patent

a. sıfat

1. İmtiyazlı, patentalı; 2. Açık (damar).

Patent nedir, ne demek? Tıpta kullanımı

Bir damarın içinden kan geçebiliyor mu, yoksa geçiş yolu kapanmış mı? Tıpta patent sözcüğü, değerlendirilen damar ya da geçiş yolunun açık olduğunu anlatır. Günlük dilde bunu, yolun kapanmamış olması gibi düşünebilirsiniz. Ancak açıklığın normal ve yararlı mı, yoksa kapanması beklenen bir bağlantının devam etmesi mi olduğu, sözcüğün hangi yapıyı anlattığına bağlıdır.

Sözcüğün kökü, açık veya açılmış anlamındaki Latince patens sözcüğüne dayanır. Türkçe tıbbi konuşmada kabaca pa-tent diye okunur. Ticaret ve hukuk alanındaki patent ise buluş üzerindeki haklarla ilgilidir; damar raporundaki kullanımın imtiyaz ya da tescille ilgisi yoktur. Tıbbi bir belgede anlamı belirleyen, patent sözcüğünün hemen önünde veya arkasında bulunan yapının adıdır.

Patent hangi raporlarda kullanılır?

Radyoloji, kardiyoloji ve damar cerrahisinde patent ifadesiyle sık karşılaşılır. Doppler ultrason, damarları gösteren tomografi ve anjiyografi raporlarında bir damarın açıklığını belirtmek için kullanılabilir. Örneğin, “Portal ven patent izlenmiştir.” cümlesi, bağırsaklardan gelen kanı karaciğere taşıyan toplardamarın incelenen bölümünün açık görüldüğünü söyler. Buradaki izlenmiştir, inceleme sırasında görülmüş veya saptanmış anlamındadır; gelecekte izlem yapılacağı anlamına gelmez.

Patent greft ifadesi, ameliyatta oluşturulan damar bağlantısının açık olduğunu anlatır. Patent stent denildiğinde, damarın içine yerleştirilen destek yapısının bulunduğu bölümde geçişin sürdüğü belirtilir. Bir doktor bunu, “Stentin bulunduğu damar bölümü açık, kan geçişi devam ediyor.” diye açıklayabilir. Bu ifadeler olumlu bir bulgu olabilir, fakat darlık derecesi ve kan akımının özellikleri ayrıca değerlendirilir.

Kalp incelemelerinde patent duktus arteriozus ve patent foramen ovale farklı bir anlam bağlamı taşır. Burada açık kalan yapı, doğum öncesi dolaşımda görev alan bir bağlantıdır. Dolayısıyla aynı sözcük, damar raporunda beklenen bir açıklığı anlatırken kalp raporunda kapanmamış bir geçidi tarif edebilir.

Patent açıklık vücutta neyi değiştirir?

Damarın iç boşluğu, kanın dokulara ulaşmasını veya dokulardan geri dönmesini sağlar. Pıhtı, damar duvarındaki değişiklikler ya da dışarıdan bası bu geçişi daraltabilir veya kapatabilir. Patent olarak tanımlanan damarda açıklık korunmuştur; ancak açık bir damarda yine de daralma bulunabilir. Bu nedenle patent ifadesi, kan akımının her bakımdan normal olduğunu veya bütün şikâyetlerin damar dışı nedenlerden kaynaklandığını kanıtlamaz.

Patent duktus arteriozus, anne karnında aort ile akciğer atardamarı arasında bulunan bağlantının doğumdan sonra açık kalmasıdır. Doğum öncesinde akciğerler solunum yapmadığı için bu bağlantı dolaşımın bir parçasıdır. Doğum sonrasında açık kalırsa kanın bir bölümü yeniden akciğer dolaşımına yönlenebilir. Bağlantının büyüklüğüne ve dolaşıma etkisine göre hiçbir belirti olmayabilir veya hızlı soluma, beslenmede zorlanma ve çabuk yorulma görülebilir.

Patent foramen ovale ise kalbin kulakçıkları arasındaki doğum öncesi geçidin tam kaynaşmamasıyla ilgilidir. Pek çok kişide başka bir nedenle yapılan incelemede fark edilir ve belirgin bir yakınmaya yol açmaz. Günlük konuşmada, “Kalbimde açık kalan bir geçit varmış, ama bunun ne kadar önemli olduğunu henüz bilmiyorum.” denebilir. Bu bulgunun sizin için önemi, yalnızca adına değil, kan geçişine ve varsa geçirilmiş inme gibi klinik durumlara bağlıdır.

Patent, stenoz ve oklüzyon nasıl ayrılır?

Stenoz darlık, oklüzyon ise tıkanma anlamına gelir. Patent bir damarda kanın geçebileceği açıklık vardır; stenoz bulunan bir damar da tamamen kapanmadığı sürece patent olabilir. Bu yüzden raporda hem açıklık hem darlık belirtilmesi çelişki değildir. Oklüzyon ise değerlendirilen damar bölümünde geçişin kapanmış olduğunu ifade eder.

Patent ile normal de eş anlamlı değildir: açıklık, yapının yalnızca belirli bir özelliğini anlatır. Patent foramen ovale ile atriyal septal defekt de aynı durum değildir. Foramen ovale açıklığında doğum öncesi kapak benzeri geçit tam kaynaşmamıştır; atriyal septal defektte kulakçıklar arasındaki duvar dokusunda gerçek bir eksiklik bulunur. Aradaki ayrım, kalp ultrasonundaki görünüm ve kan geçişinin özellikleriyle değerlendirilir.

Patent bulgusunda doktora ne sorabilirsiniz?

Görüşmeye raporda patent olarak tanımlanan yapının adını belirterek başlamanız, açıklığın hangi bağlamda değerlendirildiğini netleştirir. “Açık olduğu belirtilen yapıda ayrıca darlık veya akım bozukluğu var mı?” sorusu, damar raporundaki bulgunun kapsamını ortaya koyar. Kalple ilgili bir bağlantı söz konusuysa, “Bu açıklığın kan dolaşımına etkisi var mı?” diye sorabilirsiniz. Takip veya tedavi önerilmişse, “Bu bulgu için izlem yeterli mi, yoksa tedavi kararını değiştiren başka bir bulgu var mı?” sorusu, planın hangi değerlendirmeye dayandığını anlamanızı sağlar.

Patent hakkında sık sorulan sorular

Patent tıpta ne demek?

Bir damar veya geçiş yolunun açık olduğunu belirtir. Bu açıklığın beklenen bir durum mu yoksa kapanması gereken bir bağlantı mı olduğu, sözcüğün kullanıldığı yapıya bağlıdır.

Tıpta patent izlenmiştir ne demek?

İncelemede ilgili damar ya da geçidin açık görüldüğü anlamına gelir. İzlenmiştir sözcüğü burada bulgunun saptandığını anlatır; açıklığın yanında darlık bulunup bulunmadığı raporun diğer ifadelerinden anlaşılır.

Patent hangi kelimelerle kullanılır?

Damar, greft ve stent açıklığını belirtirken kullanılır. Patent duktus arteriozus ve patent foramen ovale ifadelerinde ise doğum öncesinden kalan bağlantıların açıklığını anlatır.

Patent ile stenoz arasındaki fark nedir?

Patent, geçiş yolunun açık olduğunu; stenoz, bu yolun daraldığını söyler. Daralmış bir damar hâlâ açık olabileceğinden bu ifadeler aynı damar için birlikte kullanılabilir.

Patent foramen ovale raporda ne anlama gelir?

Kalbin kulakçıkları arasındaki doğum öncesi geçidin tam kaynaşmadığını belirtir. Klinik önemi, buradan kan geçişi olup olmadığına ve kişinin sağlık öyküsüne göre değerlendirilir.

İlişkili terimler: Patency, Stenosis, Occlusion, Patent Ductus Arteriosus

Aynı harften

P Harfi İle Başlayan Tıp Terimleri