İçeriğe geç
Tıp Terimleri Sözlüğü

Paternal

a. sıfat

1. Baba ile ilgili, babaya ait; 2.Babadan gelen, kalıtımla babadan geçen.

Paternal nedir, ne demek? Tıpta kullanımı

Ailedeki bir sağlık özelliğinin anne tarafından mı, baba tarafından mı geldiği bazen değerlendirmeyi değiştirir; tıpta paternal, bu ayrımın baba tarafını anlatır. Günlük dilde bağlama göre babayla ilgili, baba tarafına ait veya babadan gelen diye karşılanır. Ancak kelimenin geçtiği her yerde kalıtsal bir hastalık anlatılmaz; bazen yalnızca aile ağacındaki bir akrabalık yönü belirtilir.

Paternal, Latince baba anlamındaki pater sözcüğünden türeyen bir sıfattır ve kabaca pa-ter-nal diye okunur. Türkçe tıp dilinde de paternal biçiminde yazılır. Bir ismin önüne geldiğinde o ismin babayla ilişkisini tanımlar; bu nedenle raporda ardından gelen kelimeyi de okumak gerekir. Paternal yaş babanın yaşını, paternal köken ise incelenen özelliğin ya da genetik parçanın baba tarafıyla bağlantısını belirtir.

Paternal hangi alanlarda kullanılır?

Paternal sözcüğüyle en sık tıbbi genetik değerlendirmelerinde, aile ağacı incelemelerinde ve genetik test raporlarında karşılaşabilirsiniz. Paternal aile öyküsü, babanızın ailesinde görülen hastalıkların sorgulanmasıdır; buna babanızın annesi, babası ve diğer akrabaları da dahildir. Günlük konuşmadaki karşılığı şöyle olabilir: "Babamın ailesinde de benzer bir hastalık varmış." Bu bilgi, ailede hangi kişilerin değerlendirilmesinin yararlı olabileceğini belirlemeye katkı sağlar.

Paternal alel, bir genin babadan alınan kopyasını ifade eder; alel, genin belirli bir biçimi için kullanılan addır. Paternal kökenli varyant ise incelenen genetik değişikliğin babadan geldiğinin belirlendiğini anlatır. Bir raporda "Saptanan genetik değişikliğin paternal kökenli olduğu belirlenmiştir." cümlesi bulunabilir. Burada bildirilen şey değişikliğin kaynağıdır; zararlı olup olmadığı ayrıca yorumlanır.

Paternal yaş ifadesi, gebelik öncesi danışmanlıkta veya genetik değerlendirmede babanın yaşını belirtmek için kullanılabilir. Paternal kalıtım ise bir özelliğin babadan aktarılması bağlamında karşınıza çıkabilir. Doktorunuz "Bu değişikliğin paternal kökenli olup olmadığını anlamak için babanızdan da örnek isteyebiliriz." diyebilir. Böyle bir incelemede amaç, aynı değişikliğin ailede kimlerde bulunduğunu ve sonuçla nasıl ilişkilendirileceğini araştırmaktır.

Paternal köken vücutta ne ifade eder?

Genetik bilginizin önemli bir bölümü, anne ve babanızdan aldığınız kromozomlarla taşınır. Birçok genin anneden ve babadan gelen karşılıkları bulunur. Laboratuvar, sizde saptanan bir değişikliği ebeveynlerinizin sonuçlarıyla karşılaştırarak hangi taraftan geldiğini belirleyebilir. Paternal köken ifadesi bu karşılaştırmanın sonucunu anlatabilir; değişikliğin etkisini anlamak için genin işlevi ve değişikliğin türü de değerlendirilir.

Babadan geçen her genetik farklılık hastalık oluşturmaz. Bazı farklılıklar olağan genetik çeşitliliğin parçasıdır; bazıları taşıyıcılıkla, bazıları ise hastalıkla ilişkili olabilir. Ayrıca babada belirti bulunmaması, aktarılan değişikliğin çocuk açısından kesinlikle önemsiz olduğunu göstermez. Hastalığın ortaya çıkışı, ilgili genin çalışma biçimine, diğer gen kopyasına ve bazen başka etkenlere bağlı olabilir. Bu nedenle paternal sözcüğü tek başına hastalık anlamına gelmez.

Bazı genlerde anneden ya da babadan gelen kopyanın etkinliği farklıdır; bu duruma genomik damgalanma denir. Böyle durumlarda değişikliğin hangi ebeveynden geldiği, klinik yorumun önemli bir parçası olabilir. Ancak paternal yazan her sonuçta genomik damgalanma söz konusu değildir. Sizin açınızdan önemli olan, köken bilgisinin belirtilerinizi, izlem planınızı veya aile üyelerinin test gereksinimini değiştirip değiştirmediğidir.

Paternal hangi terimlerle karıştırılır?

Paternal ile maternal karşıt yönleri belirtir: paternal baba tarafını, maternal anne tarafını gösterir. Örneğin babanızın annesinde görülen bir hastalık sizin için paternal aile öyküsüne girer. Akrabanızın kadın olması bu sınıflandırmayı değiştirmez; belirleyici olan size aile ağacının hangi tarafından bağlandığıdır. Ailesel sözcüğü ise daha geniştir ve hangi ebeveyn tarafının söz konusu olduğunu belirtmeden aile içindeki görülmeyi anlatır.

Paternal ile kalıtsal da eş anlamlı değildir. Kalıtsal, genetik aktarımı anlatırken paternal bu aktarımın baba yönünü belirtebilir veya kalıtımla ilgisi olmayan bir baba özelliğini tanımlayabilir. Doğuştan anlamındaki konjenital ise durumun doğumda mevcut olduğunu bildirir; nedeni mutlaka babadan gelen bir değişiklik değildir. Babalık testi de farklı bir konudur: baba ile çocuk arasındaki biyolojik ilişkiyi inceler, bir hastalık varyantının klinik etkisini belirlemek için yapılmaz.

Paternal ifadesi için ne sorulmalı?

Genetik test sonucunda paternal ifadesi varsa "Bu değişikliğin babamdan geldiği testle doğrulandı mı, yoksa aile öyküsüne göre mi düşünülüyor?" diye sorabilirsiniz. Sonucun sağlık açısından karşılığını öğrenmek için "Bu köken bilgisi değişikliğin hastalıkla ilişkisini veya izlemimi etkiliyor mu?" sorusu yararlıdır. Aileye yönelik değerlendirme gündemdeyse "Babamın ya da diğer akrabalarımın test edilmesi hangi bilgiyi sağlayacak?" sorusu, önerilen incelemenin amacını netleştirir.

Paternal hakkında sık sorulan sorular

Paternal ne demek?

Babayla ilgili veya baba tarafından gelen anlamında kullanılan bir sıfattır. Genetikte aktarımın kaynağını, aile öyküsünde ise baba tarafındaki akrabaları belirtebilir.

Paternal raporda ne anlama gelir?

Genetik raporda çoğunlukla incelenen değişikliğin baba kökenli olduğunu belirtir. Değişikliğin hastalık oluşturup oluşturmadığı, raporun klinik yorumuyla birlikte değerlendirilir.

Paternal ile maternal arasındaki fark nedir?

Paternal baba, maternal anne tarafını gösterir. Babanızın annesi paternal tarafta, annenizin babası ise maternal tarafta yer alır.

Paternal hangi kelimelerle kullanılır?

Aile öyküsü, köken, alel, kalıtım ve yaş gibi kelimelerle birlikte kullanılır. Anlamın genetik aktarım mı yoksa babaya ilişkin başka bir özellik mi olduğu bu kelimelerden anlaşılır.

Paternal kökenli değişiklik mutlaka hastalık yapar mı?

Hayır; babadan alınan bir genetik değişiklik zararsız olabilir veya taşıyıcılıkla ilişkili bulunabilir. Sağlık üzerindeki etkisi, değişikliğin özelliklerine ve ilgili hastalığın kalıtım biçimine bağlıdır.

İlişkili terimler: Maternal, Inheritance, Pedigree

Aynı harften

P Harfi İle Başlayan Tıp Terimleri