Pit
Pit nedir, ne demek? Tıpta kullanımı
Parmağınızı şişmiş bir bölgeye bastırıp çektiğinizde deride kalan küçük çukur, tıpta pit sözcüğünün kullanıldığı durumlardan biridir. İngilizceden gelen bu kelime, yüzeydeki çukur veya küçük çöküntü anlamını taşır; fiil olarak kullanıldığında çukur oluşturmayı ya da çukurlaşmayı anlatır. Kabaca “pit” diye okunur; içindeki ses Türkçedeki kısa i sesine yakındır. Kelimenin asıl anlamını, yanında bulunan sözcük ve tarif edilen vücut bölgesi belirler.
Günlük İngilizcede koltukaltını anlatan sözcüğün içinde de aynı çukur fikri vardır. Ancak tıbbi bir belgede pit gördüğünüzde bunu doğrudan koltukaltı diye çevirmek doğru olmaz; koltukaltının anatomik adı aksilladır. Türkçe tıp dilinde pit bazen olduğu gibi bırakılır, bazen de bağlama göre çukur, çukurcuk veya çöküntü diye karşılanır.
Pit hangi ifadelerde kullanılır?
İç hastalıkları ve kalp hastalıkları muayenelerinde pitting ödem ifadesiyle karşılaşabilirsiniz. Burada anlatılan, şiş bölgeye basıldığında geride bir çukur kalmasıdır. Bir muayene notunda “Bacaklarda basmakla çukurlaşan ödem izlendi.” yazabilir. Bu ifade, hekimin şişliği yalnızca görmediğini, dokunarak özelliğini de değerlendirdiğini belirtir. Ödemin nedenini ise bu cümleden tek başına öğrenemeyiz; şişliğin dağılımı, süresi ve eşlik eden bulgular da değerlendirilir.
Dermatolojide nail pitting, yani tırnak çukurcukları, tırnak yüzeyindeki küçük noktasal girintileri anlatır. Sedef hastalığında görülebilir, fakat yalnızca bu hastalığa özgü değildir. Kulak burun boğaz değerlendirmesinde preauriküler pit, kulağın ön tarafındaki doğuştan küçük açıklık için kullanılır; deri altında bir kanalla bağlantılı olabilir. Böylece aynı kelime, bir yerde basıyla oluşan izi, başka bir yerde tırnak yüzeyini, başka bir yerde doğuştan bir açıklığı tarif eder.
Pit oluşurken vücutta ne olur?
Basmakla çukurlaşan ödemde, dokular arasındaki alanda normalden fazla sıvı bulunur. Parmak basısı bu sıvının bir bölümünü çevreye doğru iter ve yüzeyde geçici bir çöküntü bırakır. Bası kalkınca sıvı yeniden dağılırken deri eski görünümüne yaklaşır. Hekiminiz “Şişliğe bastığımda iz kalması, dokuda sıvı biriktiğini düşündürüyor.” diyebilir. Bunun kalp, böbrek veya toplardamar dolaşımıyla ilişkili olup olmadığını anlamak için başka muayene bulguları ve gerektiğinde tetkikler kullanılır.
Günlük konuşmada “Çorabımı çıkarınca bileğimde iz kalıyor.” demeniz değerlendirme için bir ipucu olabilir; ancak çorap izi, hekim muayenesinde saptanan çukurlaşmayla aynı şey değildir. Tırnaktaki çukurların mekanizması ise sıvı birikmesi değil, tırnağı üreten bölgedeki oluşum sürecinin yer yer etkilenmesidir. Kulak önündeki doğuştan açıklık da bunlardan farklı bir gelişim özelliğidir. Dolayısıyla pit sözcüğü bir şekli tarif eder; o şeklin nedenini belirlemek için bulunduğu dokuya bakılır.
Pit ile hangi terimler karıştırılır?
Pitting ödemin karşısında çukurlaşmayan ödem bulunur: şişlik vardır, fakat bası sonrasında belirgin bir çöküntü kalmaz. Bu ayrım olası nedenleri daraltmaya yardım eder; yine de bütün ödem türleri yalnızca bu bulguyla sınıflandırılmaz. Örneğin lenf dolaşımıyla ilişkili şişliklerde, dokunun zamanla değişmesi nedeniyle basıya verilen yanıt da değişebilir. Çukur kalmaması, şişliğin önemsiz olduğu anlamına gelmez.
Atrofik skar, doku kaybıyla ilişkili, çevresindeki deriden daha aşağıda duran yara izidir; sivilce sonrasında görülen bazı çökük izler buna örnektir. Ödemdeki geçici bası izinden farklı olarak kalıcı bir yüzey değişikliğidir. Fovea ise anatomide belirli çukur alanların adında kullanılan Latince bir sözcüktür; her pit için doğrudan yerine konulamaz. Koltukaltını belirten aksilla da genel bir çukur tarifi değil, belirli bir anatomik bölgenin adıdır.
Pit için hangi sorular işe yarar?
Görüşmede önce sözcüğün hangi bulguyu anlattığını netleştirmek işe yarar: “Buradaki pit, basınca oluşan geçici bir çukur mu, yoksa deride veya tırnakta zaten bulunan bir değişiklik mi?” Bacak şişliği nedeniyle değerlendiriliyorsanız “Bu şişliğin nedenini ayırt etmek için hangi bulgulara ve tetkiklere bakıyorsunuz?” diye sorabilirsiniz. Kulak önündeki açıklık ya da tırnak çukurları söz konusuysa “Bu bulgu için izlem yeterli mi, hangi değişiklik olursa yeniden değerlendirilmeliyim?” sorusu görüşmeyi somutlaştırır.
Pit hakkında sık sorulan sorular
Pit ne demek?
Pit, İngilizcede çukur veya küçük çöküntü anlatan bir kelimedir. Tıbbi kullanımında anlamı, bulunduğu bölgeye ve birlikte kullanıldığı sözcüklere göre belirginleşir.
Pit raporda ne anlama gelir?
Muayene notunda basmakla kalan bir izi, dermatoloji değerlendirmesinde ise yüzeydeki küçük çukurları anlatabilir. Hangi organ veya dokudan söz edildiğini bilmeden kesin yorum yapılamaz.
Pit hangi kelimelerle kullanılır?
Pitting ödem, nail pitting ve preauriküler pit sık karşılaşılan örneklerdir. Bunlar sırasıyla basıyla çukurlaşan şişliği, tırnak çukurcuklarını ve kulak önündeki doğuştan açıklığı tarif eder.
Pit ile atrofik skar arasındaki fark nedir?
Pit genel bir yüzey biçimini anlatırken atrofik skar, doku kaybıyla oluşmuş çökük yara izidir. Basmakla oluşan geçici bir pit, yara izi sayılmaz.
Tırnakta pit neyin belirtisidir?
Tırnağın üretildiği bölgenin etkilendiğini gösterebilir ve sedef hastalığında görülebilir. Başka cilt hastalıklarında da oluşabildiğinden tanı için tırnakların ve derinin birlikte değerlendirilmesi gerekir.