İçeriğe geç
Tıp Terimleri Sözlüğü

Pleura

n. isim

(pl. pleurae) Göğüs zarı, plevra.

Pleura nedir, ne demek? Tıpta kullanımı

Nefes alırken akciğerleriniz göğüs kafesinin içinde hareket eder; tıpta pleura, bu hareketin sürtünmeden gerçekleşmesine yardımcı olan ince zarın adıdır. Türkçe tıp dilinde plevra diye yazılır, yaklaşık olarak da böyle okunur. Günlük dildeki karşılığı göğüs zarıdır. Sözcük, Eski Yunancada yan taraf veya kaburga anlamında kullanılan bir kelimeden gelir ve tıp Latincesine geçmiştir.

Plevranın akciğerin yüzeyine yapışık bölümü ile göğüs duvarının iç yüzünü döşeyen bölümü birbirinin devamıdır. Bu nedenle onu akciğerin üzerine geçirilmiş bağımsız bir torba gibi düşünmek tam doğru olmaz. Akciğer, göğüs duvarı ve diyafram arasında uzanan, yüzeyleri birbirine bakan bir zar sistemi söz konusudur.

Plevra hangi ifadelerde karşınıza çıkar?

Plevra sözcüğü özellikle göğüs hastalıkları, göğüs cerrahisi ve radyoloji değerlendirmelerinde kullanılır. Akciğer grafisi, bilgisayarlı tomografi ve göğüs ultrasonografisi raporlarında plevrayla ilgili bulgular tarif edilebilir. Muayenede duyulan bazı solunum sesleri de hekime bu bölge hakkında ipucu verir. Plevral sıfatı, söz edilen bulgunun plevrayla ilişkili olduğunu belirtir.

Visseral plevra akciğerin yüzeyini örten bölümdür; pariyetal plevra ise göğüs duvarının içini, diyaframın üst yüzünü ve göğsün orta bölümüne komşu yüzeyleri döşer. Plevral efüzyon zar yüzeyleri arasında sıvı birikmesini, plevral kalınlaşma zarın görüntülemede normalden kalın görünmesini anlatır. Plevral plak ise genellikle sınırları seçilebilen, yerel bir kalınlaşma alanını tanımlar.

Bir raporda “Sağ plevral boşlukta sıvı izlenmiştir.” cümlesi yazabilir. Bu ifade sıvının yerini bildirir; nedenini açıklamak için miktarı, görünümü, eşlik eden bulgular ve kişinin yakınmaları birlikte değerlendirilir. Plevral kalınlaşma görülmesi de doğrudan tümör tanısı değildir; geçirilmiş iltihap veya başka süreçler benzer bir görünüm bırakabilir.

Plevra nefes alırken ne yapar?

Plevra yüzeyleri arasında normalde ince bir sıvı tabakası bulunur. Bu sıvı kayganlık sağlarken, kapalı plevral boşluktaki basınç koşulları akciğerin göğüs duvarının hareketlerine eşlik etmesini destekler. Nefes aldığınızda göğüs kafesi genişler ve sağlıklı koşullarda akciğer de bu genişlemeye uyar. Plevral boşluk, normalde geniş ve boş duran bir oyuk değil, yüzeylerin birbirine çok yakın olduğu bir aralıktır.

Bu aralıkta fazla sıvı birikirse akciğerin genişleyebileceği alan azalabilir ve nefes darlığı gelişebilir. Hava birikmesine ise pnömotoraks denir; bu durumda akciğer kısmen veya daha geniş ölçüde sönebilir. Plevranın iltihaplanması, özellikle pariyetal bölüm etkilendiğinde, derin nefesle veya öksürükle belirginleşen batıcı ağrıya yol açabilir. Ağrının nefesle artması plevrayı düşündürse de nedeni yalnızca ağrının biçiminden belirlenmez.

Hekiminiz “Akciğerin çevresinde sıvı var; nedenini araştıracağız.” diyebilir. Kalp yetmezliği, enfeksiyon ve kanser gibi birbirinden farklı durumlar bu sıvı birikimine yol açabildiğinden, gerektiğinde sıvıdan örnek alınır. Örnekte enfeksiyon, hücre yapısı ve bazı biyokimyasal özellikler incelenir. Ani başlayan nefes darlığıyla birlikte göğüs ağrısı varsa, özellikle pnömotoraks gibi nedenler açısından acil değerlendirme gerekir.

Plevra hangi kavramlarla karıştırılır?

Plevra ile akciğer dokusu aynı yapı değildir: akciğer dokusunda oksijen alışverişi gerçekleşirken plevra organın dış yüzeyi ve çevresiyle ilişkilidir. Günlük konuşmada “Akciğerimde su varmış.” denildiğinde kastedilen bazen plevral efüzyondur. Oysa akciğer ödeminde sıvı, akciğer dokusunda ve hava keseciklerinde birikir. Bu ayrım, nedenlerin araştırılmasını ve tedavi seçimini değiştirir.

Plevrit, plevranın iltihaplanmasıdır; plevral efüzyon ise sıvı birikimini tarif eder. İltihap sıvı birikimine eşlik edebilir, fakat bu terimler birbirinin yerine kullanılamaz. Perikard kalbi çevreleyen zardır ve plevradan farklıdır. Raporda geçen plevral sözcüğü ise tek başına hastalık anlamına gelmez; ardından gelen sıvı, kalınlaşma veya nodül gibi ifade asıl bulguyu tanımlar.

Plevra bulgusunda hangi sorular işe yarar?

Görüşmeye giderken nefes darlığınızın ne zaman başladığını, ağrının nefesle değişip değişmediğini ve ateşiniz olup olmadığını belirtmeniz değerlendirmeyi yönlendirir. Önceki akciğer görüntülemeleri de bulgunun yeni mi, uzun süredir mevcut mu olduğunu anlamayı sağlar. Hekiminize “Plevradaki bulgu yakınmalarımı açıklıyor mu?”, “Nedeni anlamak için sıvı örneği veya başka bir inceleme gerekiyor mu?” ve “Kontrolde hangi değişikliklere bakacağız?” diye sorabilirsiniz. Böylece rapordaki ifadenin yalnızca adı değil, sizin için izlenecek yol da netleşir.

Pleura hakkında sık sorulan sorular

Pleura ne demek?

Pleura, Türkçede plevra veya göğüs zarı olarak adlandırılan yapıdır. Akciğer yüzeyini ve göğüs boşluğunun iç yüzeylerini örterek solunum hareketlerinin kaygan yüzeyler arasında gerçekleşmesini sağlar.

Pleura nerede bulunur?

Plevra, akciğerin dış yüzeyinde ve göğüs boşluğunu sınırlayan yapıların iç tarafında bulunur. Akciğere yapışık bölümü visseral, göğüs duvarını döşeyen bölümü pariyetal plevra olarak adlandırılır.

Pleura raporda ne anlama gelir?

Raporda plevradan söz edilmesi, göğüs zarının değerlendirildiğini gösterir. Bulgunun anlamı, yanında sıvı birikimi, kalınlaşma veya normal görünüm gibi hangi açıklamanın yazdığına bağlıdır.

Pleura hangi kelimelerle kullanılır?

Plevral efüzyon, plevral kalınlaşma ve plevral plak sık kullanılan ifadelerdir. Visseral plevra ve pariyetal plevra ise zarın anatomik bölümlerini belirtir.

Pleura ile perikard arasındaki fark nedir?

Plevra akciğerleri, perikard ise kalbi çevreleyen zar sistemidir. İkisinin çevresinde de sıvı birikebilir ancak etkilenen organ, belirtiler ve değerlendirme yöntemleri farklıdır.

İlişkili terimler: Pneumothorax, Thoracentesis, Pericardium

Aynı harften

P Harfi İle Başlayan Tıp Terimleri