Plexus Sacralis

Plexus Sacralis nedir, ne demek? Tıpta kullanımı

Bacağın hareket etmesiyle leğen kemiğinin çevresindeki kasların çalışması, ortak bir sinir ağının düzenine bağlıdır; tıpta plexus sacralis bu ağın adıdır. Türkçe tıp dilinde sakral pleksus denir; günlük dille sakrum bölgesindeki sinir ağı diye anlatılabilir. Sakrum, omurganın alt bölümünde, leğen kemiğinin arka duvarına katılan geniş kemiktir. Bu nedenle terimin yerini anlamak için kuyruksokumundan çok sakrumu düşünmek daha doğrudur.

Terim Latincedir: plexus ağ veya örgü, sacralis ise sakrumla ilgili anlamını taşır. Kabaca pleksus sakralis diye okunur. Sinirlerin burada bir ağ oluşturması, farklı omurilik sinirlerinden gelen liflerin birbirine katılıp yeni sinirler halinde yoluna devam etmesidir. Dolayısıyla bu ad, belirli bir hastalıktan önce vücudun normal bir anatomik yapısını anlatır.

Plexus sacralis nerelerde karşınıza çıkar?

Anatomi derslerinin yanı sıra nöroloji, beyin ve sinir cerrahisi, ortopedi ve fiziksel tıp değerlendirmelerinde bu terimle karşılaşabilirsiniz. Özellikle leğen kemiği yaralanmaları, kalçadan bacağa yayılan yakınmalar veya açıklanamayan kas güçsüzlüğü araştırılırken gündeme gelir. Sinirlere yönelik manyetik rezonans incelemeleri ağı görüntüleyebilir; elektromiyografi ise ilişkili sinir ve kasların elektriksel çalışmasını değerlendirerek hasarın yerini ayırt etmeye yardımcı olur.

Sakral pleksus lezyonu, ağda bir hasar ya da bozukluk düşünüldüğünü belirtir; sakral pleksus tutulumu, araştırılan sürecin bu ağı etkilediğini anlatır. Sakral pleksus blokajı ise ağrı duyusunu geçici olarak azaltmak amacıyla sinirlerin yakınına ilaç verilmesidir. Görüntüleme raporundaki “Sakral sinir ağında kalınlaşma izlenmiştir” cümlesi bir bulguyu tarif eder; kalınlaşmanın nedeni için yakınmalar, muayene ve diğer incelemeler birlikte değerlendirilir. Bu ifadeler aynı yapıyı adlandırsa da birbirinden farklı klinik durumları anlatır.

Plexus sacralis nasıl çalışır?

Sakral pleksus, leğen kemiğinin içinde, sakrumun ön tarafında ve piriformis adı verilen kasın ön yüzü boyunca yer alır. Bel bölgesinden gelen sinir lifleriyle sakral bölgeden gelen liflerin katılımıyla oluşur. Buradan çıkan siyatik sinir, uyluğun arkasına doğru ilerler; dalları aracılığıyla bacak ve ayaktaki pek çok kasın hareketine ve geniş bir alanın duyusuna katkı sağlar. Ağdan ayrılan başka sinirler de kalça kaslarına ve uyluğun arka yüzündeki deriye ulaşır.

Bu ağla ilişkili pudendal sinir, dış genital bölge ile makat çevresinin duyusunda ve bazı pelvik taban kaslarının çalışmasında görev alır. Ağın etkilenmesi, hasarın yerine göre uyuşma, yanıcı ağrı, kas güçsüzlüğü veya yürürken zorlanma oluşturabilir. Hekimin “Güç kaybının beldeki sinir kökünden mi, leğen kemiği içindeki sinir ağından mı kaynaklandığını ayıracağız” demesi bu yer belirleme çabasını anlatır. Günlük konuşmadaki “Kalçamdan ayağıma elektrik gibi vuruyor” ifadesi sinir kaynaklı ağrıyı düşündürebilir, ancak yalnızca bu tarifle hasarın yeri saptanamaz.

Plexus sacralis hangi terimlerle karıştırılır?

Lomber pleksus daha yukarıda, bel bölgesindeki sinir liflerinin oluşturduğu ağdır; özellikle uyluğun ön ve iç tarafıyla ilişkili dallar verir. Sakral pleksusla birlikte ele alındığında lumbosakral pleksus adı kullanılır. Siyatik sinir ise ağın bütünü değil, ondan çıkan büyük bir sinirdir. Bu yüzden siyatik sinirdeki bir sorunla sakral pleksusun daha geniş bir bölümünü etkileyen sorun, benzer yakınmalar oluştursa da aynı değildir.

Kauda ekuina, omuriliğin alt ucundan aşağı doğru uzanan sinir kökleri topluluğudur; sakral pleksus ise ilgili liflerin omurga kanalından çıktıktan sonra oluşturduğu ağdır. Koksigeal pleksus, kuyruksokumu çevresiyle ilişkili daha küçük ve farklı bir sinir ağıdır. Bu ayrım nedeniyle plexus sacralis için yalnızca kuyruksokumu sinir ağı demek yerini tam karşılamaz. Ayrıca sakral bölgede ağrı bulunması, ağrının mutlaka bu sinir ağından kaynaklandığını göstermez; kemik, eklem ve kaslar da değerlendirilir.

Plexus sacralis için ne sorulmalı?

Raporda bu ad geçtiğinde “Sinir ağında gerçekten bir etkilenme mi görülüyor, yoksa yalnızca anatomik konumu mu tarif ediliyor?” sorusu bulgunun önemini netleştirir. Uyuşma veya güçsüzlük varsa “Muayene bulgularım sakral pleksusu mu, sinir kökünü mü, yoksa tek bir siniri mi düşündürüyor?” diye sorabilirsiniz. Tetkik önerildiğinde “Bu inceleme hangi olasılığı ayırt edecek ve sonucu tedavi seçimimi nasıl değiştirecek?” sorusu, araştırmanın amacını anlamanızı sağlar.

İlişkili terimler: Nervus Ischiadicus, Nervus Pudendus, Plexus Coccygeus