Quadri

Quadri nedir, ne demek? Tıpta kullanımı

Bir kasın adıyla felç türünün adında aynı kelime parçasının bulunması şaşırtıcı gelebilir: tıpta quadri, eklendiği sözcüğe dörtle ilgili bir anlam katar. Günlük dildeki karşılığı, kullanıldığı yere göre dört parçalı, dört başlı veya dört uzvu ilgilendiren olabilir. Kendi başına bir organın ya da hastalığın adı değildir; asıl anlamı, devamındaki kelimeyle birlikte ortaya çıkar.

Latince dört anlamındaki quattuor sözcüğünden türemiştir ve kabaca kuadri diye okunur. Türkçeleştirilmiş tıbbi kelimelerde genellikle kuadri biçiminde karşınıza çıkar. Yabancı dildeki bir kaynakta gördüğünüz yazımla Türkçe muayene notundaki yazımın farklı olması bu nedenle olağandır. Kelimenin başını tanımak bir ipucu verir, ancak bütün terimin anlamını öğrenmenin yerini tutmaz.

Quadri hangi kelimelerde kullanılır?

Ortopedi, fizik tedavi ve spor hekimliğinde kuadriseps femoris adı sık kullanılır. Uyluğun ön tarafındaki bu kas grubunun adı, farklı başlangıçları olan kas başlarına gönderme yapar. Diz çevresine yönelik görüntüleme raporunda “Kuadriseps tendonunda kalınlaşma izlenmektedir.” cümlesi bulunabilir. Burada tarif edilen, kasın kendisinden çok kuvvetini diz kapağına ileten tendondur; kalınlaşmanın nedeni diğer bulgularla değerlendirilir.

Nöroloji ve rehabilitasyon alanında kuadripleji, kolların ve bacakların tümünü etkileyen felç tablosunu anlatır. Beyin görüntülemelerinde geçen kuadrigeminal cisimler ise orta beynin arka tarafındaki tepecik biçimli yapılardır. Kardiyolojide kuadriküspit aort kapağı ifadesi, aort kapağının alışılmış yapısından farklı olarak dört yaprakçıklı olduğunu belirtir. Aynı başlangıç, bir yerde kasın yapısını, başka yerde etkilenen uzuvları veya kapak yaprakçıklarını tarif eder.

Quadri içeren terimler vücutta neyi anlatır?

Kuadriseps kası dizinizi düzleştirmenizi sağlar; sandalyeden kalkarken, merdiven çıkarken ve yürürken dizinizi kontrol etmenize katkıda bulunur. Hekiminiz “Kuadriseps kasınızı güçlendirmek dizinizin kontrolünü destekleyebilir.” diyebilir. Günlük konuşmada “Merdiven çıkarken uyluğumun önü çabuk yoruluyor.” diye anlattığınız yakınma bu kas grubuyla ilişkili olabilir, fakat yalnızca bu yakınmadan hangi dokunun etkilendiği anlaşılamaz. Ağrının yeri, muayene ve gerektiğinde görüntüleme birlikte değerlendirilir.

Kuadriplejide ise mesele kasın adlandırılması değil, hareketi sağlayan sinir yollarının etkilenmesidir. Özellikle boyun düzeyindeki omurilik hasarı, kollara ve bacaklara giden hareket komutlarını bozabilir. Duyu kaybı, kaslarda sertleşme veya mesane işlevinde değişiklik gibi eşlik eden bulgular bulunabilir. Terimin kendisi, kişinin ne kadar hareket edebildiğini ya da iyileşme olasılığını bütünüyle açıklamaz; hasarın yeri ve kapsamı ayrıca değerlendirilir.

Kuadrigeminal cisimlerin bir bölümü görsel uyaranlara yönelmeye, diğer bölümü işitme yollarına katkı sağlar. Bu yapıların görüntüleme raporunda anılması, bazen yalnızca komşu bir bulgunun yerini tarif etmek içindir. Kuadriküspit aort kapağında ise önemli olan yalnızca yaprakçıkların biçimi değil, kapağın kanı ileri geçirip geri kaçışı önleyebilmesidir. Dolayısıyla aynı kelime parçasını içeren bulguların günlük yaşama etkisi birbirinden çok farklı olabilir.

Quadri, tetra ve para nasıl ayrılır?

Tetra da dört anlamı taşıyan, ancak Yunanca kökenli bir kelime parçasıdır. Bu nedenle tetrapleji ile kuadripleji, klinik kullanımda aynı felç dağılımını anlatabilir. Aralarındaki ad farkı, mutlaka hastalığın daha hafif veya daha ağır olduğu anlamına gelmez. Parapleji ise çoğunlukla bacakları etkileyen felci anlatır; kuadriplejiden ayrılan temel nokta, kolların da etkilenip etkilenmediğidir.

Bir başka önemli ayrım, kuadriparezi ile kuadripleji arasındadır. Parezi güç azalmasını, pleji ise felci ifade eder; ancak raporlardaki kullanım her zaman kişinin kalan hareket kapasitesini ayrıntılı biçimde yansıtmayabilir. Kuadriseps kelimesindeki benzer başlangıç ise felçle ilgili değildir. Yalnızca kelimenin ilk bölümüne bakarak sinir sistemi hastalığı veya hareket kaybı sonucu çıkarılamaz.

Quadri geçtiğinde hekime ne sorulabilir?

Görüşmede kelimenin tamamını ve geçtiği cümleyi göstermek, hangi yapıdan söz edildiğini netleştirir. “Buradaki kuadri ile başlayan terim hangi yapıyı veya işlevi anlatıyor?” sorusu, özellikle kısaltılmış notlarda işe yarar. Bir görüntüleme bulgusu söz konusuysa “Bu bulgu yakınmamı açıklıyor mu, yoksa yalnızca yer tarifinde mi kullanılmış?” diye sorabilirsiniz. Hareket kaybı değerlendirilirken “Muayenemde hangi hareketler korunmuş ve rehabilitasyon hedefimiz ne?” sorusu, terimin adından çok sizin işlevinize odaklanır.

İlişkili terimler: Quadriplegia, Tetraplegia, Paraplegia