Quadrigeminal

Quadrigeminal nedir, ne demek? Tıpta kullanımı

Beynin arka tarafındaki küçük kabartıları anlatırken kullanılan tıpta quadrigeminal sözcüğü, dörtlü bir düzenle ilişkili olmayı ifade eder. Günlük dilde bunu, birbirine eşlik eden yapılardan oluşan bir grubun adı gibi düşünebilirsiniz. Ancak tıbbi kullanımda kelime, herhangi bir dörtlü gruptan çok, orta beynin arka yüzündeki belirli bir bölgeyi ve onun çevresini işaret eder.

Sözcük, Latincede dördüz anlamını taşıyan quadrigeminus kökünden gelir. İngilizce yazımı quadrigeminal, Türkçe tıp dilindeki yaygın karşılığı kuadrigeminaldir; kabaca ku-ad-ri-ge-mi-nal diye okunur. Anatomi kaynaklarında karşılaşabileceğiniz corpora quadrigemina ifadesi de aynı bölgedeki kabartılar topluluğunun adıdır. Dolayısıyla kelimenin sözlük anlamını bilmek kadar, yanında hangi yapının adının yazdığını görmek de önemlidir.

Quadrigeminal hangi ifadelerde kullanılır?

Bu terime en sık beyin manyetik rezonans görüntüleme raporlarında, nöroloji değerlendirmelerinde ve beyin cerrahisi görüşmelerinde rastlanır. Kuadrigeminal sistern, bu kabartıların arkasındaki beyin-omurilik sıvısıyla dolu boşluğu anlatır. Örneğin bir raporda “Kuadrigeminal sistern doğal genişliktedir.” yazması, incelenen sıvı aralığının görünümünün olağan bulunduğunu belirtir; beynin bütün bölgeleri hakkında genel bir hüküm vermez.

Kuadrigeminal plak, orta beynin arka bölümündeki kabartıları taşıyan doku alanını anlatır ve tektal plak adıyla da anılır. Kuadrigeminal sistern araknoid kisti ise bu sıvı boşluğu bölgesinde, beyni saran zarlardan araknoidle ilişkili, sıvı içerikli bir keseyi tarif eder. Kuadrigeminal plak lezyonu ifadesinde ise söz konusu olan sıvı boşluğu değil, beyin dokusundaki bir değişikliktir. Buradaki lezyon kelimesi, değişikliğin nedenini veya tümör olup olmadığını kendi başına açıklamaz.

Quadrigeminal bölge ne işe yarar?

Bu bölgedeki üst kabartılar, görsel uyaranlara yönelik hızlı yönelme tepkilerine katkıda bulunur; gözlerin ve başın dikkat çeken bir uyarana çevrilmesinde görev alır. Alt kabartılar ise ses bilgisinin beyinde iletilmesi ve işlenmesiyle ilişkilidir. Bunları görmenin veya işitmenin tamamını yöneten merkezler olarak düşünmemek gerekir; her iki duyunun işlenmesinde beynin başka alanları da görev yapar.

Bölgenin yakınından, beyin içindeki sıvı boşluklarını birbirine bağlayan dar bir kanal geçer. Buradaki bir oluşum bu kanala baskı yaparsa beyin-omurilik sıvısının dolaşımı aksayabilir ve hidrosefali denilen sıvı birikimi gelişebilir. Buna karşılık, çevre yapılara baskı yapmayan bir kist tesadüfen saptanabilir. Doktorunuzun “Buradaki kistin sıvı akışına baskı yapıp yapmadığına bakıyoruz.” demesi, değerlendirmenin neden yalnızca kistin varlığına dayanmadığını anlatır. Sizin açınızdan önemli olan, bulgunun belirtilerinizle uyumu, çevresine etkisi ve önceki görüntülere göre değişip değişmediğidir.

Quadrigeminal ile neler karıştırılır?

Kuadrigeminal ile trigeminal benzer duyulabilir, ancak farklı yapılara işaret eder. Trigeminal, yüzün duyusunu taşıyan ve çiğneme kaslarıyla da ilişkili olan sinirin adında kullanılır. Trigeminal nevralji de bu sinirle ilişkili, kısa ve şiddetli yüz ağrısı ataklarıyla seyreden bir durumdur. Kuadrigeminal bölgeyle ilgili bir rapor ifadesi, trigeminal nevralji tanısı demek değildir.

Kuadrigeminal sistern ile kuadrigeminal plak arasındaki ayrım da önemlidir: sistern sıvı içeren aralığı, plak ise sinir dokusunu tarif eder. Tektum, orta beynin bu arka bölümünün anatomik adıdır; bu nedenle tektal plak ve kuadrigeminal plak ifadeleri aynı bölge için kullanılabilir. Günlük konuşmada “Beynimde kuadrigeminal diye bir hastalık varmış.” denmesi anlaşılır bir karışıklıktır; oysa kuadrigeminal tek başına hastalık anlamına gelmez, çoğunlukla bulgunun yerini belirten bir sıfattır.

Quadrigeminal bulguda hangi sorular sorulur?

Görüşmeye raporunuzla birlikte önceki beyin görüntülerinizi de götürmeniz, bulgunun yeni mi yoksa değişmeden duran bir yapı mı olduğunun değerlendirilmesini kolaylaştırır. Raporda kuadrigeminal ifadesi geçtiğinde “Bu ifade normal bir yapıyı mı, yoksa kist veya başka bir değişikliği mi anlatıyor?” diye sorabilirsiniz. Bir oluşum tarif edilmişse “Beyin dokusuna veya sıvı dolaşımına baskısı var mı?” sorusu, yerleşimin önemini netleştirir. Takip önerilmişse “Kontrolde hangi değişikliği izleyeceğiz ve hangi yeni yakınmam olursa daha erken değerlendirilmeliyim?” sorusu, izlem planını sizin için somutlaştırır.

İlişkili terimler: Tectum, Colliculus Superior, Colliculus Inferior